Czym jest nadciśnienie tętnicze? Objawy i przyczyny

Nadciśnienie tętnicze rzadko daje widoczne i wyraźnie odczuwalne objawy. Ale jeśli nie jest leczone, zwiększa ryzyko poważnych problemów, takich jak zawał serca i udar. Ciśnienie odczytuje się za pomocą dwóch wartości – ciśnienie skurczowe (wyższa liczba) to siła, z jaką serce pompuje krew w całym ciele i ciśnienie rozkurczowe (niższa liczba) to opór przepływu krwi w naczyniach krwionośnych. 

Jakie są objawy nadciśnienia tętniczego?

Wysokie ciśnienie krwi wynosi 140/90mmHg lub więcej (lub 150/90mmHg lub więcej, gdy masz ponad 80 lat). Idealne ciśnienie krwi jest zwykle uważane za od 90/60mmHg do 120/80mmHg. Należy pamiętać, że ciśnienie krwi u każdego będzie nieco inne. To, co jest uważane za niskie lub wysokie dla kogoś innego, może być normalne dla Ciebie. 

Nadciśnienie nazywane jest „cichym zabójcą”. Większość osób z nadciśnieniem nie zdaje sobie sprawy z problemu, ponieważ może on nie mieć żadnych znaków ostrzegawczych ani objawów. Z tego powodu trzeba pamiętać, aby regularnie mierzyć ciśnienie krwi.

Niektóre osoby z wysokim ciśnieniem krwi mogą mieć bóle głowy, duszności lub krwawienia z nosa, ale te objawy nie są specyficzne i zwykle nie występują, dopóki wysokie ciśnienie krwi nie osiągnie ciężkiego lub zagrażającego życiu etapu.

Od czego jest nadciśnienie tętnicze?

Nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się, gdy mierzone w dwa różne dni odczyty ciśnienia skurczowego w obu dniach wynoszą ≥140 mmHg i/lub odczyty ciśnienia rozkurczowego w obu dniach wynoszą ≥90 mmHg.

Nadciśnienie tętnicze – przyczyny

Wysokie ciśnienie krwi zwykle rozwija się z czasem. Może się to zdarzyć z powodu niezdrowego stylu życia, takiego jak brak wystarczającej regularnej aktywności fizycznej. Niektóre choroby, takie jak cukrzyca lub otyłość, mogą również podnosić ryzyko rozwoju nadciśnienia. Wysokie ciśnienie krwi może również wystąpić w ciąży.

Co to jest nadciśnienie tętnicze złośliwe?

Nadciśnienie złośliwe jest najcięższym rodzajem wysokiego ciśnienia krwi. Jest to niezwykle wysokie ciśnienie, które szybko się rozwija i powoduje pewien rodzaj uszkodzenia narządów. Normalne ciśnienie krwi jest poniżej 120/80. Osoba z nadciśnieniem złośliwym ma ciśnienie krwi, które zwykle wynosi powyżej 180/120. Nadciśnienie złośliwe należy traktować jako stan nagły. Objawy zależą od dotkniętych narządów. Objawy nadciśnienia tętniczego złośliwego to:

• ból w klatce piersiowej,
• zmniejszone oddawanie moczu,
• bóle głowy,
• ból dolnej części pleców,
• zmiany nastroju,
• nudności i wymioty,
• duszność,
• zmiany w widzeniu, w tym niewyraźne widzenie.

Nadciśnienie złośliwe zwykle dzieje się u osób, które już mają wysokie ciśnienie krwi (nadciśnienie) lub inne schorzenia, takie jak uszkodzenie nerek lub zaburzenia endokrynologiczne.

Jak leczyć nadciśnienie tętnicze?

Ponieważ nadciśnienie nie daje żadnych objawów, lekarz będzie musiał sprawdzić ciśnienie krwi za pomocą mankietu do pomiaru ciśnienia. Lekarze zazwyczaj wykonują to badanie podczas każdej kontroli lub wizyty. Jeśli masz wysokie odczyty ciśnienia krwi podczas dwóch lub więcej wizyt, zostaniesz wówczas o tym poinformowany i otrzymasz konkretny plan leczenia. 

Jeśli Twój lekarz zdiagnozował u Ciebie wysokie ciśnienie krwi, może zasugerować:

• regularne sprawdzanie ciśnienie krwi za pomocą domowego ciśnieniomierza. Są to automatyczne monitory elektroniczne, które są dostępne w większości aptek lub w Internecie,
• jedzenie zdrowej żywności o niskiej zawartości soli i tłuszczu,
• osiągnięcie i utrzymanie odpowiedniej wagę ciała,
• ograniczenie alkoholu,
• aktywność fizyczną (ok. 30 minut dziennie, 5 dni w tygodniu),
• rzucenie palenia,
• nauka kontrolowania gniewu i radzenia sobie ze stresem.

Oprócz dokonywania pozytywnych zmian w stylu życia, niektóre osoby z wysokim ciśnieniem krwi muszą przyjmować leki, aby kontrolować swoje ciśnienie krwi. Natychmiast porozmawiaj z lekarzem, jeśli uważasz, że masz za wysokie ciśnienie krwi.

Jakie powikłania może powodować nieleczone nadciśnienie tętnicze?

Nieleczone lub źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze prowadzi do stopniowego uszkadzania naczyń krwionośnych oraz narządów wewnętrznych, często bez wyraźnych objawów ostrzegawczych. Przewlekle podwyższone ciśnienie powoduje sztywność i zwężenie tętnic, co zwiększa ryzyko miażdżycy, a w konsekwencji zawału serca i udaru mózgu. Nadciśnienie jest jedną z głównych przyczyn niewydolności serca, ponieważ serce zmuszone do pracy pod większym obciążeniem z czasem ulega przerostowi i osłabieniu. Wysokie ciśnienie uszkadza również nerki, prowadząc do przewlekłej choroby nerek, która przez długi czas może przebiegać bezobjawowo. U niektórych osób dochodzi także do uszkodzenia naczyń siatkówki oka, co skutkuje pogorszeniem widzenia lub jego trwałą utratą. Ryzyko powikłań rośnie wraz z wiekiem, czasem trwania choroby oraz współistnieniem innych schorzeń, takich jak cukrzyca czy zaburzenia lipidowe.

Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie krwi i dlaczego ma to znaczenie?

Prawidłowy pomiar ciśnienia krwi jest kluczowy zarówno w diagnostyce, jak i w monitorowaniu skuteczności leczenia nadciśnienia. Pomiar powinien być wykonywany po kilku minutach odpoczynku, w pozycji siedzącej, z plecami opartymi i stopami ustawionymi płasko na podłodze. Ramię, na którym zakładany jest mankiet, powinno znajdować się na wysokości serca, a sam mankiet musi być odpowiednio dobrany do obwodu ramienia. Przed pomiarem należy unikać kawy, papierosów i wysiłku fizycznego, ponieważ mogą one chwilowo podnieść ciśnienie. W warunkach domowych zaleca się wykonywanie pomiarów o stałych porach, najlepiej rano i wieczorem, oraz zapisywanie wyników. Regularne i prawidłowe pomiary pozwalają wcześnie wykryć nadciśnienie, ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe i dostosować leczenie, zanim dojdzie do poważnych powikłań.

Jak długoterminowo kontrolować nadciśnienie i zmniejszyć ryzyko nawrotów?

Skuteczna kontrola nadciśnienia tętniczego wymaga podejścia długofalowego, które łączy leczenie farmakologiczne z trwałą zmianą stylu życia. Nawet u osób przyjmujących leki, codzienne nawyki mają istotny wpływ na poziom ciśnienia i ryzyko powikłań. Regularna aktywność fizyczna, ograniczenie soli w diecie oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała mogą znacząco obniżyć wartości ciśnienia, czasem nawet o kilkanaście mmHg. Ważne jest również konsekwentne przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami lekarza, ponieważ samodzielne ich odstawianie często prowadzi do niebezpiecznych wzrostów ciśnienia. Kontrole lekarskie, okresowe badania laboratoryjne oraz monitorowanie ciśnienia w domu pozwalają wcześnie wykryć pogorszenie kontroli choroby i odpowiednio zareagować. Dla wielu pacjentów nadciśnienie staje się chorobą przewlekłą, jednak przy właściwym leczeniu i świadomym podejściu do zdrowia możliwe jest prowadzenie normalnego, aktywnego życia bez istotnych ograniczeń.
Humanize 376 words 

Źródła

1. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/high-blood-pressure/symptoms-causes/syc-20373410
2. https://www.nhs.uk/conditions/high-blood-pressure-hypertension/
3. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension
4. https://www.medicalnewstoday.com/articles/150109https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22285-malignant-hypertension

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.