Medycyna rodzinna

Ile kroków dziennie dla zdrowia mózgu? Nowe badania obalają mit o 10 tysiącach

Osoba spacerująca nad morzem o zachodzie słońca, symbolizująca codzienną aktywność i zdrowy styl życia.

Jeszcze niedawno powtarzano, że 10 tysięcy kroków dziennie to złoty standard zdrowego stylu życia. Badania sugerują jednak, że korzyści dla zdrowia pojawiają się już przy mniejszej liczbie kroków. W badaniu naukowców z Mass General Brigham i Harvard Medical School, opublikowanym w 2025 roku, już od około 3 tys. kroków dziennie funkcje poznawcze pogarszały się wolniej u osób z grupy ryzyka choroby Alzheimera. To badanie obserwacyjne, więc pokazuje związek, a nie dowodzi, że to sam ruch chroni mózg.

Badanie ukazało się w czasopiśmie „Nature Medicine”. Poniżej opisujemy, czego dotyczyło i jakie ma ograniczenia.

Jak ruch wpływa na mózg i procesy starzenia?

Aktywność fizyczna od dawna kojarzona jest z lepszym krążeniem, wydolnością serca i niższym ryzykiem cukrzycy. Teraz jednak naukowcy coraz częściej zwracają uwagę na jej rolę w ochronie mózgu. W badaniu wzięło udział 296 osób w wieku od 50 do 90 lat, które na początku nie miały zaburzeń poznawczych. Każdy uczestnik nosił przez tydzień krokomierz, a potem badacze obserwowali uczestników przeciętnie przez około 9 lat.

Wyniki zestawiono z badaniami obrazowymi mózgu, oceniając obecność dwóch białek, beta-amyloidu i tau, które odgrywają kluczową rolę w rozwoju choroby Alzheimera. U osób z podwyższonym poziomem beta-amyloidu na początku badania już 3–5 tys. kroków dziennie wiązało się z wolniejszym odkładaniem białka tau i wolniejszym pogarszaniem się funkcji poznawczych niż u osób robiących do 3 tys. kroków.

Ile dziennie powinno się robić kroków?

To pytanie zadaje sobie dziś wiele osób. Nie ma jednej liczby kroków dobrej dla każdego. W opisywanym badaniu u osób z podwyższonym poziomem beta-amyloidu, które robiły od 5 do 7,5 tys. kroków dziennie, funkcje poznawcze pogarszały się według szacunków autorów o 54 proc. wolniej niż u osób robiących do 3 tys. kroków.

Powyżej 7,5 tys. kroków badacze nie zaobserwowali dalszej poprawy tych wyników. Podobnie w dużym badaniu starszych kobiet ryzyko zgonu malało wraz z liczbą kroków do około 7,5 tys. dziennie, a dalej już się nie zmieniało. Granica 10 tysięcy kroków nie jest więc warunkiem korzyści dla zdrowia. Ważne, by ruszać się regularnie, nawet jeśli to tylko półgodzinny spacer.

Czy 30 minut spaceru coś daje?

Tak. WHO zaleca dorosłym co najmniej 150–300 minut aktywności o umiarkowanej intensywności tygodniowo, np. szybkiego marszu. To mniej więcej 30 minut przez 5 dni w tygodniu. Półgodzinny spacer to zwykle około 3 tys. kroków lub więcej, zależnie od tempa. Dla osób starszych regularny ruch jest też sposobem na utrzymanie sprawności.

Co daje 6 tys. kroków dziennie?

Około 6 tys. kroków mieści się w przedziale 5–7,5 tys., przy którym w badaniu związek z wolniejszym pogarszaniem się funkcji poznawczych był najsilniejszy i dalej już nie rósł. U osób z podwyższonym poziomem beta-amyloidu w tym przedziale funkcje poznawcze pogarszały się mniej więcej o połowę wolniej niż u najmniej aktywnych.

Regularny spacer to prosty sposób na więcej ruchu. Nie wymaga siłowni ani specjalistycznego sprzętu, wystarczą wygodne buty.

Dlaczego ruch może chronić mózg?

Naukowcy przyznają, że dokładny mechanizm nie jest jeszcze w pełni poznany. Jedna z hipotez mówi o tym, że ruch zmniejsza stan zapalny w mózgu i poprawia jego ukrwienie, co sprzyja usuwaniu toksycznych białek. Inna teoria wskazuje, że aktywność fizyczna może wpływać na poziom hormonów ochronnych i cząsteczek odpowiedzialnych za regenerację neuronów.

Według WHO regularna aktywność fizyczna poprawia też sen i zmniejsza objawy lęku i depresji.

Ile km marszu dziennie wystarczy, by zauważyć różnicę?

W przeliczeniu na dystans 5–7 tys. kroków to zwykle około 3,5–5 km, zależnie od długości kroku. Taki dystans można pokonać w mniej więcej godzinę spokojnego marszu. Dla wielu osób to osiągalny cel, szczególnie jeśli wliczymy w to codzienne spacery z psem, wyjście po zakupy czy przerwę na świeżym powietrzu w pracy.

Warto więc zamiast windą wybrać schody, wysiąść przystanek wcześniej albo zaplanować popołudniowy spacer. Takie drobne zmiany sumują się w ciągu dnia.

Co pokazują badania nad Alzheimerem?

Zespół z Harvardu obserwował uczestników przez kilka lat, porównując zmiany w strukturze mózgu z wynikami testów poznawczych. Większa liczba kroków wiązała się z wolniejszym odkładaniem się białka tau, które ma duże znaczenie w rozwoju choroby Alzheimera.

Autorzy podkreślają, że to badanie obserwacyjne. Pokazuje związek, ale nie dowodzi, że to ruch spowalnia chorobę. Potwierdzić to mogą dopiero badania, w których uczestnicy zostaną losowo przydzieleni do różnych poziomów aktywności.

Wyniki sugerują, że nie trzeba trenować wyczynowo, by ruch wiązał się z korzyściami. Największe różnice widać było między osobami najmniej aktywnymi a tymi, które ruszały się choć trochę więcej.

Trzeba też pamiętać, że osoby z wczesnymi, nierozpoznanymi objawami chorób neurologicznych często poruszają się mniej, co może wpływać na wyniki takich badań.

Jak włączyć więcej kroków do codzienności?

Codzienna aktywność nie wymaga specjalnych przygotowań. Oto kilka praktycznych sposobów, by zwiększyć liczbę kroków w naturalny sposób:

  • Wybieraj schody zamiast windy.
  • Wysiądź z autobusu lub tramwaju jeden przystanek wcześniej.
  • Rób przerwy w pracy na krótki spacer.
  • Spaceruj z kimś, wtedy łatwiej o regularność.
  • Zamiast oglądać serial, wybierz spacer po kolacji.

Takie drobne decyzje mogą w skali tygodnia dodać kilka tysięcy kroków.

Korzyści nie dotyczą tylko mózgu. W badaniu ponad 16 tys. starszych kobiet około 4,4 tys. kroków dziennie wiązało się z mniejszą śmiertelnością niż około 2,7 tys. kroków.

Regularne chodzenie nie wymaga kosztów ani planu treningowego. Nie trzeba liczyć każdego kroku, ważniejsze jest, by ruszać się codziennie. Jeśli masz chorobę serca, problemy z równowagą lub inną chorobę przewlekłą, zapytaj lekarza, jaka aktywność będzie dla ciebie odpowiednia.

Infografika przedstawiająca, ile kroków dziennie warto robić dla zdrowia mózgu. Zawiera informacje, że już 3 tysiące kroków dziennie może chronić mózg i spowalniać Alzheimera, 6 tysięcy to poziom optymalny, a 10 tysięcy kroków dziennie to mit. Pokazuje też, że regularny ruch zmniejsza stan zapalny w mózgu, poprawia ukrwienie i wpływa na poziom hormonów ochronnych.

Najczęstsze pytania

Czy chodzenie po domu też liczy się jako kroki?

Tak, każdy krok w ciągu dnia, także po mieszkaniu, wlicza się do liczby kroków. Choć nie zastąpi spaceru na świeżym powietrzu, pomaga utrzymać aktywność.

Czy warto używać aplikacji do liczenia kroków?

Tak, aplikacje pomagają monitorować postępy i motywują do ruchu. Wiele z nich pozwala ustawić realistyczne cele, co ułatwia utrzymanie regularności.

Czy spacery mogą pomóc w redukcji stresu?

Może pomóc. Według WHO regularna aktywność fizyczna zmniejsza objawy lęku i depresji oraz poprawia sen.

Czy chodzenie po posiłku to dobry pomysł?

Tak, jeśli dobrze się czujesz. Krótki spacer po posiłku to łatwy sposób, by dodać kroki w ciągu dnia. Osoby z cukrzycą mogą zapytać lekarza, jak ruch wpływa na ich poziom cukru.

Źródła

  1. Yau WW i wsp. Physical activity as a modifiable risk factor in preclinical Alzheimer’s disease. Nature Medicine 2025https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41184638/ (otwiera się w nowej karcie)
  2. WHO. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour 2020https://www.who.int/publications/i/item/9789240015128 (otwiera się w nowej karcie)
  3. Lee IM i wsp. Association of Step Volume and Intensity With All-Cause Mortality in Older Women. JAMA Internal Medicine 2019https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31141585/ (otwiera się w nowej karcie)
  4. NIZP PZH–PIB (Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej). Styl życia dobry dla mózguhttps://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/styl-zycia-dobry-dla-mozgu/ (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne