Atopowe zapalenie skóry u dzieci – objawy i przyczyny
- Opublikowano: 28.03.2022
- Aktualizacja: 09.01.2026
- Karolina Kopeć
- 1604 Wyświetlenia
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to długotrwała choroba skóry. Powoduje suchość, swędzenie skóry. To bardzo częsta przypadłość u niemowląt i dzieci. Zwykle pojawia się po raz pierwszy w wieku od 3 do 6 miesięcy. Dokładna przyczyna atopowego zapalenia skóry nie jest znana, ale istnieją czynniki ściśle powiązane z występowaniem tej dolegliwości. Wypryski atopowe powodują, że skóra staje się swędząca, zaczerwieniona, sucha, popękana i bolesna. Choć wyprysk atopowy może dotyczyć dowolnej części ciała, to u dzieci najczęściej dotyka on dłoni, łokci, zgięć kolan oraz twarzy i skóry głowy.
Jakie są objawy atopowego zapalenia skóry u dziecka?
Objawy choroby mogą pojawiać się na dowolnym obszarze ciała. U niemowląt objawy zwykle dotyczą twarzy, szyi, skóry głowy, łokci i kolan. U dzieci objawy zwykle dotyczą skóry wewnątrz łokci, z tyłu kolan, po bokach szyi, wokół ust oraz na nadgarstkach, kostkach i dłoniach. Należy mieć na uwadze, że u każdego dziecka objawy mogą występować nieco inaczej.
Typowe objawy atopowego zapalenia skóry u dziecka to:
- sucha, łuszcząca się skóra,
- silne swędzenie,
- zaczerwienienie i obrzęk,
- małe, wypukłe guzki, z których może wyciekać płyn w przypadku zadrapania,
- szorstkie guzki na twarzy, ramionach i udach,
- ciemna skóra powiek lub okolic oczu,
- zmiany skórne wokół ust, oczu lub uszu.
Niemowlęta poniżej 1 roku życia zwykle mają wypryski na policzkach, czole lub skórze głowy. Może rozprzestrzeniać się na kolana, łokcie i tułów (ale nie na obszar pieluchy).
Starsze dzieci i nastolatki zwykle mają wysypkę w zgięciach łokci, za kolanami, na szyi lub na wewnętrznych nadgarstkach i kostkach. Ich skóra jest często bardziej łuszcząca się i sucha w okolicach wyprysków.
Jeżeli podejrzewasz u swojego dziecka AZS, skonsultuj się z lekarzem.
Co powoduje atopowe zapalenie skóry u dzieci
Na rozwój atopowego zapalenia skóry u dzieci ma wpływ genetyka, choć dokładny sposób, w jaki przechodzi z rodziców na dzieci, nie jest znany. Jeśli jeden z rodziców cierpi na atopowe zapalenie skóry lub jakąkolwiek inną chorobę atopową (astmę, katar sienny), prawdopodobieństwo, że dziecko zachoruje na AZS, wynosi około 50%. Jeśli oboje rodzice mają atopię, istnieją jeszcze większe szanse, że ich dziecko to zachoruje. Jednak genetyka nie jest absolutna, ponieważ aż 30% dotkniętych chorobą pacjentów nie ma członków rodziny z żadną z tych chorób alergicznych. Czynnikami zwiększającymi ryzyko zachorowania na atopowe zapalenie skóry u dziecka są są również alergie i osłabiony układ odpornościowy.
Jak leczyć atopowe zapalenie skóry u dzieci?
Leczenie będzie zależeć od objawów, wieku, ogólnego stanu zdrowia Twojego dziecka, a także od tego, jak ciężki jest stan. Niestety bezpośrednie lekarstwo na atopowe zapalenie skóry nie istnieje. Celem planu leczenia jest złagodzenie swędzenia i stanu zapalnego oraz nawilżenie i zapobieganie infekcji.
Leczenie atopowego zapalenia skóry obejmuje:
- unikanie czynników drażniących i wyzwalaczy – typowe wyzwalacze to czynniki drażniące, takie jak wełna i inne szorstkie tkaniny, mydło lub chemikalia. Inne to alergeny, takie jak jaja, roztocza lub sierść zwierząt domowych. Stres również bywa silnym wyzwalaczem.
- kąpiel z delikatnym środkiem myjącym – kąp dziecko w ciepłej, ale nie gorącej wodzie, po umyciu lekko osusz ciało delikatnym ręcznikiem,
- utrzymywanie krótkich paznokci dziecka, aby zapobiec zadrapaniom, które mogą powodować podrażnienia, infekcje skóry i blizny,
- staraj się, aby Twoje dziecko nie przegrzewało się – pocenie się może sprawić, że pojawi się większy dyskomfort na skórze,
- stosowanie balsamu nawilżającego zaleconego przez lekarza – pamiętaj, aby po każdej kąpieli dobrze nawilżyć ciało dziecka,
- lekarz prowadzący może również przepisać leki.
Dlaczego atopowe zapalenie skóry u dzieci ma charakter przewlekły?
Atopowe zapalenie skóry u dzieci nie jest jedynie przejściową wysypką, lecz chorobą o przewlekłym i nawrotowym przebiegu, co bywa szczególnie obciążające zarówno dla dziecka, jak i jego opiekunów. U podstaw AZS leży zaburzenie funkcji bariery skórnej, która w prawidłowych warunkach chroni organizm przed utratą wody oraz wnikaniem alergenów i drobnoustrojów. U dzieci z AZS skóra szybciej traci wilgoć, staje się sucha i bardziej podatna na podrażnienia, co prowadzi do stanu zapalnego i nasilonego świądu. Drapanie, nawet mimowolne, dodatkowo uszkadza naskórek, pogłębiając błędne koło choroby. Charakterystyczne jest także to, że objawy mogą okresowo słabnąć lub niemal zanikać, po czym ponownie się nasilać pod wpływem określonych czynników środowiskowych lub emocjonalnych.
Przewlekłość AZS wynika również z udziału układu odpornościowego, który reaguje nadmiernie na bodźce uznawane za nieszkodliwe. Skóra dziecka staje się miejscem ciągłej aktywacji procesów zapalnych, nawet jeśli nie są one widoczne gołym okiem. Z tego względu AZS wymaga długofalowego podejścia, a nie jedynie doraźnego leczenia w okresach zaostrzeń. Zrozumienie, że choroba ma charakter falujący i może towarzyszyć dziecku przez wiele lat, pomaga lepiej zaplanować codzienną pielęgnację i zmniejszyć frustrację związaną z nawrotami objawów.
Jak czynniki środowiskowe wpływają na nasilenie objawów AZS?
Choć genetyka odgrywa istotną rolę w rozwoju atopowego zapalenia skóry, to czynniki środowiskowe w dużej mierze decydują o nasileniu objawów i częstotliwości zaostrzeń. Skóra dziecka z AZS jest wyjątkowo wrażliwa na bodźce drażniące, takie jak szorstkie tkaniny, detergenty, intensywne zapachy czy niektóre składniki kosmetyków. Równie istotny wpływ ma klimat i warunki otoczenia, w tym suche powietrze w sezonie grzewczym oraz nadmierne przegrzewanie organizmu. Pot i wysoka temperatura mogą nasilać świąd i prowadzić do gwałtownego pogorszenia stanu skóry.
Nie bez znaczenia pozostają również alergeny środowiskowe i pokarmowe, które u części dzieci mogą wyzwalać lub zaostrzać objawy AZS. Roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt czy pyłki roślin mogą działać jako czynniki podtrzymujące stan zapalny skóry. Dodatkowo stres, choć często kojarzony z dorosłymi, również u dzieci może wpływać na przebieg choroby. Zmiany w rutynie, infekcje czy emocjonalne napięcie bywają bodźcem prowadzącym do nawrotu objawów. Dlatego w codziennym postępowaniu tak ważna jest obserwacja dziecka i identyfikowanie indywidualnych czynników, które pogarszają stan skóry.
Jak wspierać dziecko z AZS w codziennym funkcjonowaniu?
Codzienne życie z atopowym zapaleniem skóry wymaga konsekwencji i cierpliwości, ponieważ kluczową rolę odgrywa systematyczna pielęgnacja skóry, a nie tylko leczenie farmakologiczne. Regularne nawilżanie pomaga odbudować barierę ochronną skóry i zmniejszyć jej podatność na podrażnienia. Równie ważne jest unikanie czynników, które u konkretnego dziecka wywołują świąd lub zaostrzenie zmian. W praktyce oznacza to dobór odpowiednich tkanin, delikatnych środków myjących oraz dbanie o komfort termiczny, aby zapobiegać przegrzewaniu i nadmiernemu poceniu się.
Wsparcie dziecka z AZS to także aspekt psychologiczny. Przewlekły świąd i widoczne zmiany skórne mogą wpływać na samopoczucie, sen i relacje z rówieśnikami, zwłaszcza u starszych dzieci. Ważne jest, aby tłumaczyć dziecku charakter choroby w sposób dostosowany do jego wieku i wspierać je w radzeniu sobie z dyskomfortem. Stała współpraca z lekarzem pozwala dostosować postępowanie do aktualnego stanu skóry i zmieniających się potrzeb dziecka. Dzięki kompleksowemu podejściu możliwe jest ograniczenie nasilenia objawów i poprawa jakości życia, nawet jeśli choroba nie może zostać całkowicie wyleczona.
Dowiedz się więcej o atopowym zapaleniu skóry u dorosłych: ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY U DOROSŁYCH – OBJAWY I PRZYCZYNY
Źródła:
- https://childrensnational.org/visit/conditions-and-treatments/allergies-immunology/eczema-atopic-dermatitis
- https://nationaleczema.org/eczema/children/atopic-dermatitis/
- https://kidshealth.org/en/parents/eczema-atopic-dermatitis.html
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Potrzebujesz lekarza? Umów konsultację lekarską online
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
-
Gabinet Online Przyjmuje w: Pon, Wt, Śr, Czw, Pt 63 poleceń lekarza Wystawiam recepty i zwolnieniaWolne terminy na dzisiaj:Niedostępny jutro Sprawdź inne terminy
-
Gabinet Online Przyjmuje w: Pon, Wt, Czw, Pt 349 poleceń lekarza Wystawiam recepty i zwolnieniaWolne terminy na dzisiaj:Niedostępny jutro Sprawdź inne terminy
Zajrzyj do strefy wiedzy Najnowsze artykuły
Odkryj aktualne i rzetelne treści dotyczące zdrowia, profilaktyki oraz nowoczesnych usług medycznych.