Choroby od A do Z

Zapalenie płuc

Publikacja

Aktualizacja

Czas czytania8 min

Zapalenie płuc to infekcja płuc wywołana przez bakterie

Zapalenie płuc to infekcja tkanki płucnej wywoływana przez bakterie, wirusy, rzadziej grzyby. Powoduje kaszel, gorączkę, dreszcze, ból w klatce piersiowej, duszność i osłabienie. Przebieg bywa łagodny i możliwy do leczenia w domu, ale bywa też ciężki i wymaga szpitala.

Co to jest zapalenie płuc?

Zapalenie płuc to infekcja tkanki płucnej. Pęcherzyki płucne wypełnia wydzielina, więc do krwi trafia mniej tlenu. Stąd duszność i spadek saturacji, czyli wysycenia krwi tlenem.

  • Zapalenie płuc a zapalenie oskrzeli

    Zapalenie oskrzeli często mija samo. Zapalenie płuc częściej wymaga badań i leczenia.

  • Czy zapalenie płuc jest zaraźliwe?

    Zaraźliwy może być jego sprawca, np. wirus lub pneumokok. Zasłaniaj usta przy kaszlu i myj ręce.

Rodzaje zapalenia płuc

Rodzaj zapalenia płuc wpływa na badania i leczenie.

Rodzaje zapalenia płuc
RodzajCharakterystyka
Bakteryjne

Zaczyna się często nagle, z gorączką i dreszczami. Ważną przyczyną są pneumokoki. Zwykle wymaga antybiotyku.

Wirusowe

M.in. grypa, COVID-19 i RSV. Antybiotyk nie działa, czasem lekarz zaleca lek przeciwwirusowy.

Atypowe

Narasta stopniowo. Suchy, męczący kaszel, stan podgorączkowy, bóle mięśni i głowy.

Zachłystowe

Gdy pokarm, ślina lub treść żołądka trafi do dróg oddechowych. Typowy jest kaszel po jedzeniu lub piciu.

Grzybicze

Rzadkie, głównie przy mocno obniżonej odporności.

Pozaszpitalne i szpitalne

Szpitalne bywa trudniejsze do leczenia, bo bakterie są częściej oporne na antybiotyki.

Przyczyny i czynniki ryzyka zapalenia płuc

Zachorować może też osoba młoda i zdrowa, ale ryzyko zwiększają m.in.:

  • Wiek
    Zwłaszcza małe dzieci i seniorzy.
  • Palenie tytoniu
    Osłabia oczyszczanie dróg oddechowych.
  • Choroby przewlekłe
    POChP, astma, choroby serca i nerek, cukrzyca, choroby neurologiczne.
  • Obniżona odporność
    Przeszczepy, chemioterapia, leki immunosupresyjne.
  • Unieruchomienie i szpital
    Także zaburzenia połykania i niedawna hospitalizacja.
  • Grypa lub COVID-19
    Po kilku dniach może dołączyć zakażenie bakteryjne.

U osób przewlekle chorych większa niż zwykle duszność, gorączka czy zmiana plwociny wymagają oceny lekarza.

Objawy zapalenia płuc

Na początku objawy zapalenia płuc mogą przypominać przeziębienie lub grypę.

  • Najczęstsze objawy

    • Kaszel suchy lub z wydzieliną, czasem z krwią
    • Gorączka, dreszcze i poty
    • Duszność i szybki oddech
    • Ból w klatce piersiowej przy oddychaniu lub kaszlu
    • Osłabienie, bóle mięśni i głowy

    Niepokojące jest pogorszenie po początkowej poprawie lub brak poprawy mimo odpoczynku.

  • Zapalenie płuc u seniorów

    Gorączki może nie być. Częściej są splątanie, senność, upadki lub nagła utrata samodzielności.

  • Zapalenie płuc u dzieci

    Szybki lub świszczący oddech, senność, problemy z piciem. Nie podawaj antybiotyku ani leków na kaszel bez konsultacji.

Kiedy dzwonić pod 112?

Duszność w spoczynku, trudność w mówieniu, sinienie ust, spadek saturacji, silny ból w klatce, krwioplucie, splątanie, omdlenie, drgawki, odwodnienie. Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.

Objawy alarmowe u dziecka

Bardzo szybki oddech, wciąganie przestrzeni między żebrami, poruszanie skrzydełkami nosa, sinienie, apatia, odmowa picia. Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.

Kiedy szybko do lekarza?

Przy wysokiej lub uporczywej gorączce. Także po 65. roku życia, przy chorobach przewlekłych, obniżonej odporności, w ciąży i po niedawnym pobycie w szpitalu.

Diagnostyka zapalenia płuc

Lekarz pyta o objawy, ocenia oddech i osłuchuje płuca. Brak zmian osłuchowych nie zawsze wyklucza chorobę.

  • Pomiar saturacji

    Spadek saturacji świadczy o gorszej wymianie gazowej. Przy przewlekłej chorobie płuc liczy się spadek względem zwykłych wartości.

  • RTG klatki piersiowej

    Pokazuje zmiany zapalne. Przy łagodnej infekcji nie zawsze jest potrzebne.

  • Tomografia komputerowa

    Gdy RTG jest niejasne, przebieg ciężki lub lekarz podejrzewa powikłania.

  • Badania krwi i testy

    M.in. morfologia, CRP, prokalcytonina, gazometria, czasem testy na grypę, COVID-19 lub pneumokoki.

  • Kiedy potrzebna jest hospitalizacja?

    Przy duszności, niskiej saturacji, splątaniu, odwodnieniu, spadku ciśnienia, ciężkich chorobach współistniejących lub gdy leczenie w domu nie pomaga.

Leczenie zapalenia płuc

Leczenie zależy od przyczyny i ciężkości objawów. Część chorych leczy się w domu, część w szpitalu.

Ważne: gdy mimo antybiotyku gorączka się utrzymuje lub wraca albo duszność narasta, skontaktuj się z lekarzem.

  • Antybiotyk przy bakteryjnym zapaleniu płuc

    Przyjmuj go o stałych porach przez cały zalecony czas. Nie przerywaj po pierwszej poprawie.

  • Leczenie wirusowego zapalenia płuc

    Bez antybiotyku, chyba że dojdzie nadkażenie bakteryjne. Przy grypie lub COVID-19 w grupach ryzyka lekarz może dać lek przeciwwirusowy.

  • Leczenie objawowe i nawodnienie

    Odpoczynek, leki przeciwgorączkowe i płyny. Przy niewydolności serca lub chorobie nerek pij tyle, ile zalecił lekarz. Nie łącz kilku leków na kaszel.

  • Tlenoterapia i leczenie szpitalne

    Tlen, leki dożylne, a w ciężkich przypadkach wsparcie oddychania.

  • Ile trwa leczenie zapalenia płuc?

    Gorączka mija często po kilku dniach, ale według NHS lepsze samopoczucie wraca zwykle po 2–4 tygodniach.

Domowa opieka i rekonwalescencja po zapaleniu płuc

Zapalenia płuc nie należy „przechodzić”. Odpoczywaj i pij, ale jeśli możesz, nie leż cały dzień.

  • Kiedy wrócić do pracy lub szkoły?

    Gdy minie gorączka, a lekki wysiłek nie męczy. Wracaj stopniowo, a przy duszności, bólu w klatce lub kołataniu serca zwolnij i zadzwoń do lekarza.

  • Kaszel i osłabienie po zapaleniu płuc

    Mogą trwać po leczeniu. Krwioplucie, duszność, ponowna gorączka, omdlenia, nocne poty lub chudnięcie wymagają ponownej oceny.

  • Czego nie robić?

    Nie odstawiaj samodzielnie antybiotyku, nie pal, unikaj alkoholu. Zrób zaleconą kontrolę lub RTG.

Zapalenie płuc w ciąży

Infekcja w ciąży może wpływać na kobietę i dziecko.

  • Kiedy szybko do lekarza?

    Przy duszności, wysokiej gorączce, spadku saturacji, bólu w klatce, nasilonym kaszlu lub dużym osłabieniu.

  • Leczenie w ciąży

    Nie każdy lek jest w ciąży bezpieczny, więc dobiera je lekarz. Nie rezygnuj z leczenia, bo nieleczona infekcja też jest groźna.

Powikłania zapalenia płuc

Grożą zwłaszcza przy późno rozpoznanej infekcji, seniorom, małym dzieciom i przewlekle chorym.

  • Niewydolność oddechowa

    Płuca nie dostarczają dość tlenu. Daje duszność, sinienie ust, senność i splątanie.

  • Płyn w opłucnej

    Płyn wokół płuca nasila duszność i ból.

  • Ropień płuca

    Uporczywa gorączka, nocne poty, kaszel z cuchnącą wydzieliną.

  • Sepsa

    Zagrażająca życiu reakcja na zakażenie. Splątanie, szybki oddech, spadek ciśnienia, zimne lub marmurkowe kończyny, mało moczu. Dzwoń pod 112.

Profilaktyka zapalenia płuc

  • Szczepienie przeciw pneumokokom

    Pneumokoki to ważna przyczyna zapalenia płuc. Szczepienie jest szczególnie istotne u dzieci, seniorów i przewlekle chorych.

  • Szczepienia przeciw grypie i COVID-19

    Zmniejszają ryzyko powikłań, w tym zapalenia płuc, i ciężkiego przebiegu.

  • Higiena na co dzień

    Myj ręce, unikaj chorych, wietrz pomieszczenia.

  • Palenie i choroby przewlekłe

    Rzuć palenie i dobrze lecz choroby przewlekłe. Nie odstawiaj leków bez konsultacji.

  • Osoby leżące i z obniżoną odpornością

    U osób leżących dbaj o zmianę pozycji i bezpieczne karmienie. Przy obniżonej odporności ustal z lekarzem plan na wypadek infekcji.

Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek

Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.

Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.

Leki stosowane w leczeniu

Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.

Na receptę

Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.

Lekarze, którzy mogą pomóc

Zobacz wszystkich

Najczęstsze pytania

Czy zapalenie płuc zawsze daje gorączkę?

Nie. U osób starszych, osłabionych lub z obniżoną odpornością temperatura może być prawidłowa, a nawet niższa niż zwykle. Zamiast gorączki mogą pojawić się duszność, osłabienie, splątanie lub nagłe pogorszenie kontaktu.

Czy zapalenie płuc trzeba leczyć antybiotykiem?

Zależy od przyczyny. Antybiotyk stosuje się w bakteryjnym zapaleniu płuc lub przy jego podejrzeniu, ale nie działa on na wirusy. Wirusowe zapalenie płuc leczy się inaczej, czasem lekiem przeciwwirusowym.

Źródła

  1. mp.pl/pacjent. Zapalenie płuc: przyczyny, objawy i leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/choroby/65040,zapalenie-pluc-przyczyny-objawy-i-leczenie (otwiera się w nowej karcie)
  2. NHS. Pneumoniahttps://www.nhs.uk/conditions/pneumonia/ (otwiera się w nowej karcie)
  3. Mayo Clinic. Pneumonia – Symptoms and causeshttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pneumonia/symptoms-causes/syc-20354204 (otwiera się w nowej karcie)
  4. CDC. Pneumoniahttps://www.cdc.gov/pneumonia/index.html (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne