Choroby od A do Z

Przeziębienie

Publikacja

Aktualizacja

Czas czytania9 min

Kobieta leży na kanapie pod kocem, trzymając chusteczkę przy nosie, z zamkniętymi oczami i jedną ręką na czole.

Przeziębienie to częsta infekcja wirusowa górnych dróg oddechowych. Zwykle powoduje katar, zatkany nos, kichanie, ból gardła, kaszel i ogólne rozbicie. Najczęściej ustępuje samoistnie, a leczenie polega na łagodzeniu objawów, odpoczynku i piciu płynów.

Co to jest przeziębienie?

Przeziębienie to wirusowa infekcja nosa, gardła i zatok. Zaczyna się stopniowo, od drapania w gardle, kichania i wodnistego kataru.

  • Jak długo trwa przeziębienie?

    Od kilku do kilkunastu dni, najgorzej jest około 2.–3. dnia. Kaszel bywa dłuższy.

  • Czy przeziębienie jest zaraźliwe?

    Tak, najbardziej w pierwszych dniach, nawet zanim objawy staną się wyraźne.

Przyczyny przeziębienia

Przeziębienie wywołują wirusy, najczęściej rinowirusy, ale też koronawirusy sezonowe, adenowirusy, wirusy paragrypy i RSV. Można więc chorować wielokrotnie.

  • Jak można się zarazić?

    Drogą kropelkową oraz przez dłonie, np. dotykając klamki, a potem nosa, ust lub oczu.

  • Czy można przeziębić się od zimna?

    Nie, potrzebny jest kontakt z wirusem. Zimą po prostu częściej przebywamy razem w zamkniętych pomieszczeniach.

  • Czynniki ryzyka przeziębienia
    • Zatłoczone miejsca, przedszkole, szkoła, opieka nad małymi dziećmi
    • Niedobór snu i przewlekły stres
    • Palenie i bierne wdychanie dymu
    • Choroby przewlekłe i leki osłabiające odporność

Objawy przeziębienia

Najczęstsze objawy to:

  • Katar, zatkany nos i kichanie
  • Drapanie lub ból gardła
  • Kaszel: często suchy, nasila się w nocy.
  • Chrypka
  • Rozbicie: lekki ból głowy, czasem stan podgorączkowy.

Gorączka u dorosłych jest zwykle niewysoka, u dzieci bywa wyższa. Żółty lub zielony katar nie oznacza zakażenia bakteryjnego ani potrzeby antybiotyku.

Kiedy do lekarza? Gdy po około 10 dniach nie ma poprawy, objawy się nasilają lub wracają, wysoka gorączka trwa kilka dni albo kaszel ponad 3 tygodnie. Także przy silnym bólu zatok lub ucha, wycieku z ucha, trudnym przełykaniu, odwodnieniu lub dużym osłabieniu.

Pilnej pomocy wymagają duszność, ból w klatce piersiowej, sinienie ust, świszczący oddech, krwioplucie, splątanie, omdlenie lub gwałtowne pogorszenie. Dzwoń wtedy pod 112 lub jedź na SOR.

Przeziębienie a grypa, COVID-19 i alergia

Same objawy nie zawsze pozwalają odróżnić te choroby.

  • Przeziębienie

    Narasta powoli. Dominują katar, kichanie i drapanie w gardle.

  • Grypa

    Zaczyna się nagle wysoką gorączką, dreszczami, bólami mięśni, dużym osłabieniem i suchym kaszlem.

  • COVID-19

    Przypomina przeziębienie lub grypę, może też dawać duszność, biegunkę i zaburzenia węchu lub smaku.

  • Alergia

    Zwykle bez gorączki. Wodnisty katar, kichanie i łzawiące oczy trwają tak długo jak kontakt z alergenem.

  • Kiedy zrobić test?

    Test na grypę lub COVID-19 warto rozważyć przy gorączce, silnym osłabieniu lub przed spotkaniem z osobą z grupy ryzyka. U części chorych liczy się wczesne leczenie przeciwwirusowe.

Jak lekarz rozpoznaje przeziębienie?

Lekarz rozpoznaje przeziębienie z wywiadu i badania. W typowym przebiegu badania laboratoryjne nie są potrzebne.

  • O co zapyta lekarz?

    O przebieg objawów, choroby przewlekłe, leki i ciążę. Może obejrzeć gardło i osłuchać płuca.

  • Kiedy potrzebne są badania?

    Przy podejrzeniu anginy test z gardła, a przy duszności lub podejrzeniu zapalenia płuc pomiar saturacji, badania krwi lub RTG klatki piersiowej.

  • Kiedy podejrzewać nadkażenie?

    Gdy po poprawie przychodzi pogorszenie z wysoką gorączką, silnym jednostronnym bólem zatok, bólem ucha lub ropnym wyciekiem z ucha.

Leczenie przeziębienia

Leczenie przeziębienia łagodzi objawy, a z wirusem organizm radzi sobie sam.

  • Katar

    Sól fizjologiczna lub woda morska. Krople obkurczające nos tylko krótko, bo dłuższe używanie prowadzi do polekowego nieżytu nosa.

  • Ból gardła

    Pastylki do ssania, płukanki i ciepłe, nie gorące napoje.

  • Kaszel

    Miód może łagodzić kaszel po 1. roku życia, niemowlętom nie wolno go podawać (ryzyko botulizmu).

  • Gorączka i ból

    Paracetamol lub NLPZ, jeśli nie ma przeciwwskazań. NLPZ ostrożnie przy chorobie wrzodowej, chorobach nerek i serca, nadciśnieniu i lekach przeciwkrzepliwych.

  • Uwaga na leki złożone

    Często zawierają paracetamol, a jego przedawkowanie jest groźne dla wątroby. Sprawdzaj skład, zanim połączysz leki.

  • Czy antybiotyk leczy przeziębienie?

    Nie, działa na bakterie, a nie na wirusy. Przy powikłaniach decyduje o nim lekarz. Nie bierz antybiotyku pozostałego z wcześniejszej choroby.

Domowe sposoby na przeziębienie

Domowe sposoby łagodzą objawy, ale nie skracają infekcji od razu.

  • Odpoczynek i płyny

    Przy gorączce ogranicz pracę i treningi. Pij regularnie wodę, herbatę lub bulion.

  • Powietrze i nos

    Wietrz i nawilżaj pokój, nawilżacz regularnie czyść. Płucz nos solą fizjologiczną.

  • Z czym ostrożnie?

    Inhalacja z gorącej pary może poparzyć dziecko, olejki mogą nasilać kaszel przy astmie, a zioła wchodzić w interakcje z lekami.

  • Czego nie robić?

    Nie przechodź infekcji z gorączką w pracy ani na treningu. Przy silnych lub narastających objawach nie odkładaj wizyty u lekarza.

Przeziębienie u dzieci, kobiet w ciąży i seniorów

Tu trzeba uważniej obserwować objawy i dobierać leki.

  • Przeziębienie u dzieci

    Leki dawkuje się według wieku i masy ciała. Szybkiej pomocy wymagają trudności z oddychaniem, zaciąganie międzyżebrzy, sinienie ust, apatia, uporczywe wymioty, odmowa picia lub bardzo mało moczu.

  • Przeziębienie w ciąży

    Unikaj leków złożonych, kropli obkurczających nos, ziół i suplementów bez porady. Lek przeciwgorączkowy uzgodnij z lekarzem lub farmaceutą, a przy wysokiej gorączce lub duszności skonsultuj się z lekarzem.

  • Przeziębienie u seniorów

    Infekcja bywa nietypowa, bez wysokiej gorączki. Niepokojące są splątanie, upadki, odwodnienie i duszność.

  • Przy chorobach przewlekłych

    Przy astmie i POChP obserwuj oddech i zużycie leków doraźnych, przy cukrzycy częściej mierz glikemię. Leki na katar i kaszel bywają niewskazane przy nadciśnieniu, jaskrze i chorobach serca.

Powikłania przeziębienia

U większości osób przeziębienie mija bez powikłań. Jeśli po kilku dniach jest gorzej niż na początku, potrzebna jest konsultacja.

  • Zapalenie zatok

    Rozpieranie twarzy przy pochylaniu i gęsta wydzielina. Często nie wymaga antybiotyku. Pilnej oceny wymagają obrzęk okolicy oka, zaburzenia widzenia lub silny jednostronny ból z wysoką gorączką.

  • Zapalenie ucha środkowego

    Częstsze u dzieci, daje ból i zatkanie ucha. Niepokojące są wyciek z ucha, sztywność karku i senność.

  • Zapalenie oskrzeli

    Przedłużający się kaszel i podrażnienie w klatce piersiowej.

  • Zaostrzenie astmy

    Świszczący oddech, duszność, nocny kaszel i częstsza potrzeba leków doraźnych.

Profilaktyka przeziębienia

Tak zmniejszysz ryzyko zachorowania i zarażenia innych.

  • Mycie rąk

    Po powrocie do domu, przed jedzeniem i po wydmuchaniu nosa.

  • Ręce z dala od twarzy

    Wirus przechodzi z dłoni na nos, usta lub oczy.

  • Kaszel i kichanie

    W chusteczkę lub zgięcie łokcia, potem umyj ręce.

  • Wietrzenie i czystość

    Wietrz pokoje i czyść często dotykane powierzchnie.

  • Osobne naczynia i ręczniki

    Nie używaj tych samych kubków i ręczników co chory.

  • Zostań w domu

    Przy nasilonych objawach unikaj niemowląt, seniorów i kobiet w ciąży.

Nie ma dobrych dowodów, że witamina C, cynk i inne suplementy chronią przed przeziębieniem. Cynk może wchodzić w interakcje z lekami, a donosowy wiązano z zaburzeniami węchu.

Bardzo częste lub ciężkie infekcje omów z lekarzem.

Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek

Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.

Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.

Leki stosowane w leczeniu

Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.

Na receptę

Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.

Lekarze, którzy mogą pomóc

Zobacz wszystkich

Najczęstsze pytania

Ile trwa przeziębienie?

Zwykle od kilku dni do około dwóch tygodni. Kaszel i zatkany nos mogą utrzymywać się dłużej.

Jak szybko wyleczyć przeziębienie?

Nie da się go wyleczyć z dnia na dzień, bo to infekcja wirusowa, która zwykle ustępuje sama. Pomagają odpoczynek, płyny, nawilżanie powietrza, płukanie nosa i leki objawowe.

Czy przy przeziębieniu trzeba brać antybiotyk?

Nie. Antybiotyki działają na bakterie, a nie na wirusy, więc nie skracają przeziębienia. Antybiotyk może być potrzebny tylko przy bakteryjnym powikłaniu, które rozpozna lekarz.

Czy można wychodzić z domu z przeziębieniem?

Przy łagodnych objawach i bez gorączki tak, ale przeziębienie jest zaraźliwe, zwłaszcza na początku. Ogranicz bliskie kontakty, myj ręce i zasłaniaj usta przy kaszlu. Przy gorączce i silnym osłabieniu lepiej zostać w domu.

Kiedy z przeziębieniem iść do lekarza?

Gdy objawy się nasilają, nie mijają po około 10 dniach, wracają po poprawie albo utrzymuje się wysoka gorączka. Duszność, ból w klatce piersiowej i odwodnienie wymagają pilnej oceny. Osoby z chorobami przewlekłymi powinny zgłosić się wcześniej.

Źródła

  1. CDC – Manage Common Coldhttps://www.cdc.gov/common-cold/treatment/index.html (otwiera się w nowej karcie)
  2. Mayo Clinic – Common cold: Symptoms and causeshttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/common-cold/symptoms-causes/syc-20351605 (otwiera się w nowej karcie)
  3. NHS – Common coldhttps://www.nhs.uk/conditions/common-cold/ (otwiera się w nowej karcie)
  4. Medycyna Praktyczna (mp.pl/pacjent) – Przeziębienie: przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganiehttps://www.mp.pl/pacjent/grypa/przeziebienie/61668,przeziebienie-przyczyny-objawy-leczenie-i-zapobieganie (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne

Artykuły w poradniku

Artykuły redakcji eDoktorzy, w których piszemy więcej o temacie „przeziębienie”.