Choroby od A do Z

Grypa

Kobieta z objawami przeziębienia lub grypy, siedząca na kanapie owinięta w niebieski koc, dmucha nos w chusteczkę.

Grypa to zakaźna choroba układu oddechowego wywoływana przez wirusy grypy. Zwykle zaczyna się nagle wysoką gorączką, dreszczami, bólami mięśni, silnym osłabieniem, bólem głowy i suchym kaszlem. Często mija po kilku dniach, ale u seniorów, małych dzieci, kobiet w ciąży i osób przewlekle chorych może prowadzić do ciężkich powikłań.

Co to jest grypa?

Grypa to zakaźna choroba układu oddechowego wywoływana przez wirusy grypy. W Polsce chorujemy głównie jesienią, zimą i wczesną wiosną.

  • Grypa a przeziębienie, czym się różnią?

    Przeziębienie narasta powoli, z katarem. Grypa zaczyna się nagle wysoką gorączką i bólami mięśni i częściej daje powikłania.

  • Czy to „grypa żołądkowa”?

    Nie. Tak potocznie nazywa się infekcję przewodu pokarmowego.

  • Typy wirusa grypy

    Głównie A i B. Zmieniają się co sezon, dlatego szczepionka jest co roku aktualizowana.

Jak przenosi się grypa?

Grypa przenosi się drogą oddechową przy kaszlu, kichaniu i mówieniu, a także przez ręce. Samo zimno jej nie wywołuje.

  • Gdzie łatwo się zarazić?

    W zatłoczonych, słabo wietrzonych miejscach.

  • Kiedy chory najbardziej zaraża?

    Już krótko przed objawami, a najbardziej w pierwszych dniach. U większości dorosłych zakaźność maleje po kilku dniach.

Objawy grypy

Objawy grypy pojawiają się nagle, często w ciągu kilku godzin.

  • Najczęstsze objawy grypy

    • Gorączka i dreszcze
    • Bóle mięśni i „łamanie w kościach”
    • Ból głowy i oczu, światłowstręt
    • Silne osłabienie i brak apetytu
    • Suchy kaszel, który może trwać dłużej niż gorączka
    • Ból gardła i katar, zwykle mniej dokuczliwe

    Brak gorączki nie wyklucza grypy, zwłaszcza u seniorów i osób z osłabioną odpornością.

  • Grypa u dzieci

    Wysoka gorączka, senność, odmowa picia, czasem wymioty. Dzieci szybciej się odwadniają. Najbardziej narażone są dzieci poniżej 5 lat, a niemowląt poniżej 6 miesięcy nie można szczepić.

  • Grypa u seniorów

    Gorączka bywa niska. Dominują osłabienie, splątanie, upadki lub zaostrzenie chorób przewlekłych.

Objawy alarmowe u dorosłych

Duszność, ból lub ucisk w klatce piersiowej, sinienie ust, omdlenie, splątanie, drgawki, silne osłabienie, odwodnienie, uporczywe wymioty lub pogorszenie po poprawie. Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.

Objawy alarmowe u dzieci

Szybki lub utrudniony oddech, zaciąganie międzyżebrzy, sinienie, trudność z wybudzeniem, drgawki, odmowa picia, brak łez i moczu, gorączka u niemowlęcia, powrót gorączki po poprawie. Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.

Diagnostyka grypy

Lekarz rozpoznaje grypę po objawach i sezonie zachorowań. Nie każdy chory potrzebuje testu.

  • Kto potrzebuje testu?

    Test ma znaczenie w grupach ryzyka, przy cięższym przebiegu i przed decyzją o leku przeciwwirusowym. Przy łagodnej grypie zwykle wystarcza ocena lekarza.

  • Testy na grypę

    Szybki test antygenowy z wymazu daje wynik w kilkanaście minut, ale ujemny nie zawsze wyklucza grypę. Testy molekularne są dokładniejsze.

  • Z czym można pomylić grypę?

    Z COVID-19, RSV, zapaleniem płuc lub oskrzeli. Przy duszności lub długiej gorączce lekarz może zlecić pomiar saturacji, badania krwi lub RTG.

Leczenie grypy

U większości zdrowych dorosłych grypa mija sama, a leczenie to odpoczynek, płyny i łagodzenie objawów.

Ważne: nie łącz leków „na grypę” z dodatkowym paracetamolem, bo łatwo przekroczyć dawkę. Dzieciom i nastolatkom nie podaje się aspiryny z powodu ryzyka zespołu Reye’a.

  • Leczenie objawowe grypy w domu

    Sen, picie i leki przeciwgorączkowe zgodnie z ulotką.

  • Leki przeciwwirusowe na grypę

    Np. oseltamiwir. Mogą skrócić chorobę i zmniejszyć ryzyko powikłań, najlepiej włączone w ciągu 48 godzin od początku objawów. Nie bierz ich „na zapas”.

  • Komu lekarz je rozważa?

    Szybciej dzieciom, seniorom, kobietom w ciąży i osobom przewlekle chorym. Przy ciężkim przebiegu może je zalecić także po 48 godzinach.

  • Czy antybiotyk leczy grypę?

    Nie, grypa to choroba wirusowa. Antybiotyk jest potrzebny tylko przy powikłaniu bakteryjnym, np. zapaleniu płuc, zatok lub ucha.

  • Jak długo trwa grypa?

    Gorączka mija zwykle po 3–5 dniach, kaszel i osłabienie mogą trwać tydzień lub dłużej.

Powikłania grypy

Powikłania grypy mogą pojawić się w trakcie choroby albo po kilku dniach pozornej poprawy. Pogorszenie po poprawie nie jest „normalnym etapem grypy”.

  • Zapalenie płuc

    Jedno z najpoważniejszych powikłań. Nawracająca gorączka, nasilony kaszel, duszność, ból w klatce i szybki oddech.

  • Zaostrzenie chorób przewlekłych

    Np. astmy, POChP, chorób serca czy cukrzycy.

  • Ucho, zatoki, oskrzela

    Zapalenia zwykle o umiarkowanym przebiegu.

  • Rzadkie, groźne powikłania

    Zapalenie mięśnia sercowego, mózgu lub mięśni, rabdomioliza, sepsa, niewydolność oddechowa lub wielonarządowa.

Kiedy pilnie po pomoc?

Ból w klatce, kołatanie serca, omdlenie, zaburzenia świadomości, drgawki, silny ból głowy ze sztywnym karkiem, niedowład, silny ból mięśni z ciemnym moczem, narastająca duszność, sinienie ust.

Domowe sposoby i rekonwalescencja po grypie

Grypy nie warto „przechodzić”, bo to wydłuża chorobę i naraża innych.

  • Czego nie robić przy grypie?
    • nie bierz antybiotyku bez zalecenia lekarza,
    • nie pij alkoholu „na rozgrzanie” i nie bierz gorących kąpieli przy wysokiej gorączce,
    • nie lekceważ pogorszenia po chwilowej poprawie.
  • Jak nie zarazić domowników?

    Odpoczywaj w osobnym pokoju, miej własny ręcznik i myj ręce.

  • Kiedy wrócić do pracy lub szkoły?

    Według CDC, gdy od co najmniej 24 godzin objawy się poprawiają i nie ma gorączki bez leków przeciwgorączkowych. Do treningów wracaj stopniowo, a duszność lub kołatanie serca przy wysiłku omów z lekarzem.

Grypa w ciąży i w grupach ryzyka

Według CDC i WHO osoby z grup ryzyka powinny jak najwcześniej dostać lek przeciwwirusowy, więc przy objawach grypy szybko skontaktuj się z lekarzem.

  • Kto należy do grupy ryzyka?

    Dzieci poniżej 5 lat, seniorzy, kobiety w ciąży i osoby z astmą, POChP, chorobami serca, nerek, wątroby, cukrzycą, otyłością, chorobami neurologicznymi lub obniżoną odpornością.

  • Grypa w ciąży

    Ciąża, zwłaszcza II i III trymestr, zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu. Nie dobieraj sama leków „na grypę”, część jest w ciąży niewskazana.

Kiedy w ciąży pilnie po pomoc?

Przy duszności, bólu w klatce piersiowej, sinieniu ust, omdleniu, splątaniu, uporczywych wymiotach, odwodnieniu, wysokiej gorączce mimo leczenia lub słabszych ruchach dziecka.

Profilaktyka grypy

  • Szczepienie przeciw grypie

    Coroczne szczepienie zmniejsza ryzyko zachorowania, a przede wszystkim ciężkiego przebiegu, hospitalizacji i zgonu.

  • Kto szczególnie skorzysta?

    Seniorzy, kobiety w ciąży, przewlekle chorzy i ich domownicy.

  • Czy szczepionka wywołuje grypę?

    Nie. Może dać ból w miejscu wkłucia, krótkie osłabienie lub stan podgorączkowy. Po ciężkiej alergii lub przy ostrej infekcji omów szczepienie z lekarzem.

  • Higiena rąk i maseczka

    Myj ręce, a w tłoku i przy chorym noś maseczkę. Gdy chorujesz, zostań w domu.

  • Kontakt z chorym

    Jeśli osoba z grupy ryzyka miała bliski kontakt z chorym na grypę, warto skonsultować się z lekarzem.

Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek

Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.

Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.

Leki stosowane w leczeniu

Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.

Na receptę

Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.

Lekarze, którzy mogą pomóc

Zobacz wszystkich

Najczęstsze pytania

Który dzień grypy jest najgorszy?

Zwykle pierwsze dni choroby, gdy gorączka, dreszcze, bóle mięśni, ból głowy i rozbicie są najsilniejsze. Wtedy chory też najbardziej zaraża.

Co pomaga szybko na grypę?

Odpoczynek, sen, płyny i leki łagodzące gorączkę i ból. U osób z grup ryzyka lub przy cięższym przebiegu lekarz może zalecić lek przeciwwirusowy, najlepiej w ciągu 1–2 dni od początku objawów. Grypy nie da się wyleczyć „w jeden dzień”.

Czy grypa sama przejdzie?

U większości zdrowych osób tak, po odpoczynku i leczeniu objawowym. Seniorzy, kobiety w ciąży, małe dzieci i osoby przewlekle chore powinny jednak szybciej skontaktować się z lekarzem, a objawy alarmowe zawsze wymagają pilnej pomocy.

Źródła

  1. NIZP PZH–PIB (Szczepienia.Info). Grypahttps://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/grypa/ (otwiera się w nowej karcie)
  2. Fal A.M. i wsp. Diagnostyka i leczenie wybranych infekcji oraz stanów zapalnych dróg oddechowych. Wytyczne dla lekarzy POZ. Lekarz POZ 2021https://www.termedia.pl/Diagnostyka-i-leczenie-wybranych-infekcji-oraz-stanow-zapalnych-drog-oddechowych-Wytyczne-dla-lekarzy-POZ,98,45690,1,1.html (otwiera się w nowej karcie)
  3. CDC. Signs and Symptoms of Fluhttps://www.cdc.gov/flu/signs-symptoms/index.html (otwiera się w nowej karcie)
  4. Mayo Clinic. Influenza (flu) – Symptoms and causeshttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/flu/symptoms-causes/syc-20351719 (otwiera się w nowej karcie)
  5. WHO. Influenza (seasonal)https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/influenza-(seasonal) (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne