Zwykle dobrze tolerowane
- gotowane, duszone lub pieczone warzywa
- chude mięso, ryby, jajka
- kasze, ryż, ziemniaki, owsianka
- mniej kwaśne owoce, np. banany.
Refluks żołądkowo-przełykowy
Refluks żołądkowo-przełykowy to cofanie się treści żołądkowej do przełyku. Najczęściej daje zgagę, kwaśne odbijanie i cofanie pokarmu do gardła. Gdy objawy są częste, utrudniają sen lub uszkadzają przełyk, lekarz rozpoznaje chorobę refluksową przełyku. Leczenie obejmuje zmianę nawyków i leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego, a przy objawach alarmowych także diagnostykę.
Co to jest refluks żołądkowo-przełykowy?
Refluks żołądkowo-przełykowy to cofanie się kwaśnej treści żołądka do przełyku. Daje pieczenie, ból i podrażnienie.
- Kiedy refluks to choroba?
Sporadyczny refluks zdarza się zdrowym. O chorobie refluksowej przełyku (GERD) mówimy, gdy objawy są częste, zaburzają sen, wymagają leków lub dają powikłania.
- Objawy a wynik gastroskopii
Silna zgaga bywa bez zmian w przełyku, a zmiany bywają przy łagodnych objawach.
- Skąd bierze się refluks?
Najczęściej źle działa dolny zwieracz przełyku, mięsień między przełykiem a żołądkiem.
Przyczyny refluksu żołądkowo-przełykowego
Refluks zwykle ma kilka przyczyn naraz:
- Nadwaga i otyłośćZwiększają ciśnienie w jamie brzusznej.
- CiążaUcisk macicy na żołądek i zmiany hormonalne.
- Przepuklina rozworu przełykowegoCzęść żołądka przesuwa się nad przeponę.
- Palenie papierosówOsłabia dolny zwieracz przełyku.
- Sposób jedzeniaDuże, tłuste i późne posiłki, kładzenie się zaraz po jedzeniu.
- Niektóre lekiM.in. część leków nasercowych, uspokajających i przeciwdepresyjnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen).
- Choroby spowalniające trawienieNp. cukrzyca z neuropatią lub twardzina układowa.
Ważne: leków, które mogą nasilać refluks, nie odstawiaj sam. Omów to z lekarzem prowadzącym.
Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego
Objawy nasilają się po posiłku, w leżeniu i przy schylaniu:
Zgaga: Pieczenie za mostkiem, które może przesuwać się ku gardłu
Kwaśne lub gorzkie odbijanie
Regurgitacja: Cofanie się pokarmu lub kwaśnej treści do gardła albo ust
Ból w nadbrzuszu i nudności: Także nieprzyjemny smak w ustach
Objawy nietypowe: Kaszel, chrypka, gula w gardle lub ból w klatce piersiowej, czasem bez zgagi. Mają też inne przyczyny
Kiedy pilnie do lekarza?
- trudności lub ból przy połykaniu, zatrzymywanie się pokarmu,
- wymioty z krwią lub treścią jak fusy od kawy, smoliste stolce,
- niezamierzone chudnięcie, niedokrwistość, uporczywe wymioty,
- nowe objawy refluksu po 50. roku życia.
Dzwoń pod 112 lub 999, gdy ból w klatce piersiowej jest silny, uciskający, pojawia się przy wysiłku, promieniuje do ramienia, szyi, żuchwy lub pleców albo towarzyszy mu duszność, zimny pot i osłabienie. Może to być zawał. Jeśli nie masz pewności, czy to zgaga, nie czekaj.
Diagnostyka refluksu żołądkowo-przełykowego
Przy typowych objawach lekarz zwykle rozpoznaje refluks z wywiadu i zaleca próbne leczenie. Poprawa wzmacnia podejrzenie, ale go nie dowodzi.
Badania zleca się przy objawach alarmowych lub nietypowych, braku poprawy i przed zabiegiem.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Endoskopia | Gastroskopia Pokazuje zapalenie, nadżerki, zwężenie, przepuklinę lub przełyk Barretta i pozwala pobrać wycinki. Prawidłowy wynik nie wyklucza refluksu. |
| Pomiar kwaśności | pH-metria Mierzy, jak często i jak długo kwas cofa się do przełyku. |
| Refluks niekwaśny | Impedancja przełyku Wykrywa też refluks niekwaśny. |
| Przed zabiegiem | Manometria Ocenia pracę mięśni przełyku przed zabiegiem. |
Leczenie refluksu żołądkowo-przełykowego
Podstawą leczenia refluksu jest zmiana nawyków, a do tego leki.
Leki zobojętniające
Szybko łagodzą sporadyczną zgagę, ale nie goją zapalenia przełyku.
Alginiany
Ograniczają cofanie się treści, stosowane doraźnie po posiłkach.
Inhibitory pompy protonowej (IPP)
Silnie zmniejszają wydzielanie kwasu. Zwykle raz dziennie przed posiłkiem przez około 8 tygodni, według zaleceń lekarza.
Po poprawie
Lekarz może zmniejszyć dawkę lub odstawić lek. IPP nie bierze się latami bez ponownej oceny.
Gdy nie ma poprawy
Przyczyną może być złe przyjmowanie leku, refluks niekwaśny lub inna choroba. Potrzebna jest konsultacja.
Leczenie operacyjne i zabiegi
U wybranych osób, gdy potwierdzony refluks wraca mimo leczenia, leków nie można brać przewlekle lub przepuklina jest duża. Najczęściej to fundoplikacja.
Czy refluks można wyleczyć? Często daje się dobrze kontrolować, ale przy przepuklinie lub osłabionej barierze antyrefluksowej ma skłonność do nawrotów.
Dieta przy refluksie żołądkowo-przełykowym
Nie ma jednej listy zakazanych produktów. Przez 2–3 tygodnie zapisuj posiłki i objawy.
Jedz mniejsze porcje, powoli, a ostatni posiłek co najmniej 3 godziny przed snem.
Często nasilają objawy
- potrawy smażone i tłuste, fast foody
- czekolada, mięta
- alkohol, kawa, napoje gazowane
- cytrusy, pomidory, ostre przyprawy
Ograniczaj to, po czym zgaga u ciebie wraca.
Domowe sposoby i styl życia przy refluksie
- Nie kładź się po jedzeniu
Przez co najmniej 3 godziny po posiłku.
- Unieś wezgłowie łóżka
Przy objawach nocnych pomaga klin pod materac, dodatkowa poduszka zwykle nie.
- Śpij na lewym boku
U części osób zmniejsza to nocną zgagę.
- Schudnij bez głodówek
Przy nadwadze pomaga stopniowe chudnięcie, bez bardzo restrykcyjnych diet.
- Rzuć palenie i ogranicz alkohol
Palenie osłabia zwieracz, a alkohol u części osób nasila objawy.
- Spokojny ruch po posiłku
Spacer zamiast intensywnego treningu.
Jeśli od tygodni regularnie bierzesz leki na zgagę, a objawy wracają po odstawieniu, skonsultuj się z lekarzem.
Refluks u dzieci, dorosłych i kobiet w ciąży
- Refluks u niemowląt
Ulewanie jest częste i zwykle mija około 12.–14. miesiąca życia. Jeśli dziecko dobrze przybiera i nie ma innych objawów, zwykle nie wymaga leczenia.
- Kiedy z dzieckiem do lekarza?
Gdy odmawia jedzenia, słabo przybiera, często wymiotuje, krztusi się, kaszle, świszczy, ma krew w wymiotach lub stolcu albo jest rozdrażnione przy karmieniu. Leków na kwas nie podawaj bez zalecenia lekarza.
- Refluks w ciąży
Jest częsty, zwłaszcza w drugiej połowie ciąży. Pomagają mniejsze porcje, wcześniejsza kolacja i uniesione wezgłowie. Każdy lek omów z lekarzem lub położną.
Kiedy pilnie w ciąży?
Przy bólu w klatce piersiowej, duszności, uporczywych wymiotach, krwawieniu z przewodu pokarmowego lub silnym bólu brzucha.
Refluks a gardło, kaszel i astma
Refluks krtaniowo-gardłowy daje chrypkę, chrząkanie, uczucie guli w gardle i kaszel, często bez zgagi.
Refluks a astma
Refluks może pogarszać kontrolę astmy, zwłaszcza nocą. Leków na astmę z tego powodu nie odstawiaj.
Kiedy wezwać pomoc?
Duszność, sinienie ust lub trudność w mówieniu pełnymi zdaniami to stan nagły. Postępuj według planu leczenia astmy i dzwoń pod 112.
Kiedy pilnie do lekarza?
Przy chrypce dłuższej niż kilka tygodni, krwiopluciu, guzku na szyi, trudnościach w połykaniu lub chudnięciu.
Nieleczony refluks i możliwe powikłania
Ryzyko powikłań rośnie, gdy refluks jest częsty, wieloletni, nocny lub oporny na leczenie.
Zapalenie przełyku i nadżerki
Mogą krwawić (smoliste stolce, krwiste wymioty) lub powodować niedokrwistość.
Zwężenie przełyku
Bliznowacenie sprawia, że jedzenie „staje”. Leczy się je m.in. poszerzaniem w endoskopii.
Przełyk Barretta
Stan przedrakowy u około 10% chorych, rak rozwija się u niewielu z nich. Wymaga regularnej gastroskopii z wycinkami.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
- OmeprazolBez recepty i na receptę Inhibitor pompy protonowej np. Helicid, Polprazol
- PantoprazolBez recepty i na receptę Inhibitor pompy protonowej np. Anesteloc, Contix, Controloc i 12 innych
- EzomeprazolBez recepty i na receptę Inhibitor pompy protonowej np. Emanera
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Lekarze, którzy mogą pomóc
-
-
-
Najczęstsze pytania
Czego nie można jeść przy refluksie?
Nie ma jednej listy zakazów. Wiele osób gorzej toleruje tłuste i smażone potrawy, ostre przyprawy, czekoladę, miętę, kawę, alkohol, napoje gazowane, cytrusy i pomidory. Często większe znaczenie ma wielkość posiłku i jedzenie tuż przed snem.
Co uspokaja refluks?
Pomagają mniejsze porcje, niekładzenie się po jedzeniu, wcześniejsza kolacja i uniesienie wezgłowia łóżka. Doraźnie działają leki zobojętniające i alginiany, ale przy często wracających objawach nie zastępują konsultacji.
Jak rozpoznać, czy to gaz, czy refluks?
Gazy częściej dają wzdęcie i ulgę po ich oddaniu. Refluks daje pieczenie za mostkiem, kwaśne odbijanie i cofanie treści, zwłaszcza po położeniu się. Ból w klatce piersiowej z dusznością, zimnym potem lub promieniujący do ręki, szyi czy żuchwy wymaga pilnej pomocy.
Jak szybko pozbyć się refluksu?
Doraźnie pomaga pozycja siedząca lub stojąca, rozluźnienie ubrania i lek zobojętniający, jeśli możesz go stosować. Gdy zgaga pojawia się kilka razy w tygodniu, budzi w nocy lub wraca po odstawieniu leków, skonsultuj się z lekarzem.
Co pić przy refluksie?
Zwykle najlepiej sprawdza się woda niegazowana pita małymi łykami. Warto ograniczyć alkohol, napoje gazowane, mocną kawę i kwaśne soki, a także unikać dużej ilości płynu do posiłku.
Źródła
- Mayo Clinic. GERDhttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gerd/symptoms-causes/syc-20361940 (otwiera się w nowej karcie)
- NIDDK. Acid Reflux, GER & GERD in Adultshttps://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/acid-reflux-ger-gerd-adults (otwiera się w nowej karcie)
- Cleveland Clinic. Acid Reflux/GERDhttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17019-acid-reflux-gerd (otwiera się w nowej karcie)
- Johns Hopkins Medicine. GERD Diet: Foods That Help with Acid Refluxhttps://www.hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/gerd-diet-foods-that-help-with-acid-reflux-heartburn (otwiera się w nowej karcie)
- mp.pl/pacjent – Choroba refluksowa przełyku (refluks): przyczyny, objawy i leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/przelyk/50731,choroba-refluksowa-przelyku-refluks-przyczyny-objawy-i-leczenie (otwiera się w nowej karcie)
