Co pomaga przy astmie?
- leki regularnie według planu
- lek doraźny zawsze przy sobie
- regularny ruch, także sport
- szczepienie przeciw grypie co roku
- wizyty kontrolne, także po każdym zaostrzeniu
Astma
Astma to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych. Powoduje nawracający kaszel, świszczący oddech, duszność i uczucie ucisku w klatce piersiowej. Nie da się jej wyleczyć, ale regularne leczenie przeciwzapalne pozwala u większości osób dobrze ją kontrolować i prowadzić aktywne życie.
Co to jest astma?
Astma to przewlekła choroba zapalna oskrzeli. Nie można jej wyleczyć, ale można ją kontrolować, a dobrze leczona zwykle nie ogranicza pracy, nauki ani sportu.
Co dzieje się w oskrzelach?
Pod wpływem czynnika wyzwalającego oskrzela się kurczą, puchną i wytwarzają śluz, więc trudniej oddychać.
Napady i zaostrzenia
Okresy spokoju przeplatają się z zaostrzeniami. Astma może zacząć się w dzieciństwie lub w dorosłości.
Jakie są objawy astmy?
Objawy astmy nasilają się często w nocy, nad ranem lub po wysiłku.
Typowe objawy
- Świszczący oddech, zwłaszcza przy wydechu
- Duszność
- Ucisk w klatce piersiowej
- Suchy kaszel, zwłaszcza w nocy
Astma niekontrolowana
- Objawy w dzień częściej niż 2 razy w tygodniu
- Budzenie się w nocy z powodu objawów
- Coraz częstsze sięganie po lek doraźny
- Ograniczenie wysiłku przez objawy
Objawy alarmowe
- Duszność, która nie pozwala mówić pełnymi zdaniami, jeść lub spać
- Bardzo szybki oddech lub wyraźne zmęczenie oddychaniem
- Sine usta lub palce
- Senność, splątanie, omdlenie
- Brak poprawy po leku doraźnym
Przy objawach alarmowych dzwoń pod 112. Do przyjazdu pomocy stosuj lek doraźny według planu od lekarza i usiądź prosto.
Przyczyny astmy i czynniki wyzwalające
Na astmę wpływają geny i środowisko.
Co zwiększa ryzyko astmy?
- Astma lub alergia w rodzinie
- Własne alergie, np. katar sienny lub atopowe zapalenie skóry
- Dym tytoniowy w ciąży i w dzieciństwie
- Otyłość
- Szkodliwe substancje w pracy (astma zawodowa)
Co wywołuje objawy astmy?
- Alergeny, np. roztocza, pyłki, sierść, pleśnie
- Infekcje wirusowe
- Dym i smog
- Zimno i wysiłek
- Stres
- U części chorych kwas acetylosalicylowy i inne leki przeciwzapalne (NLPZ)
Astma nie jest zaraźliwa. Często współistnieje z alergiami, ale nie każda astma ma podłoże alergiczne.
Jak lekarz rozpoznaje astmę?
Kaszel i duszność mają też inne przyczyny, np. refluks, POChP czy choroby serca.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Wywiad i badanie | Rozmowa o objawach Lekarz pyta, kiedy i po czym pojawiają się objawy, i osłuchuje płuca. |
| Podstawowe badanie | Spirometria z próbą rozkurczową Dmuchasz w aparat przed lekiem rozszerzającym oskrzela i po nim. Poprawa po leku przemawia za astmą. |
| Badania uzupełniające | PEF, FeNO, próba prowokacyjna Gdy spirometria nie rozstrzyga, pomaga domowy pomiar PEF, FeNO (tlenek azotu w wydechu) lub test nadreaktywności oskrzeli. |
| Przyczyny i choroby towarzyszące | Testy alergiczne i inne badania Testy skórne lub IgE pokazują, czy objawy wywołują alergeny. Czasem potrzebne jest RTG płuc. |
U małych dzieci lekarz ocenia przebieg objawów i odpowiedź na leczenie, bo spirometria bywa niewykonalna.
Jak leczy się astmę?
Leczenie astmy ma kontrolować objawy i zapobiegać zaostrzeniom. Leki na astmę są na receptę, a ich rodzaj i sposób stosowania dobiera lekarz.
Leki przeciwzapalne
Podstawą są sterydy wziewne. Zmniejszają zapalenie i ryzyko ciężkich napadów.
Leki rozszerzające oskrzela
Szybko łagodzą duszność, ale nie leczą zapalenia. Dorośli i nastolatki nie powinni leczyć się samym lekiem doraźnym.
Leczenie dodatkowe
Przy słabej kontroli lekarz dodaje inne leki, a w ciężkiej astmie specjalista rozważa leczenie biologiczne.
Technika inhalacji
Zła technika to częsta przyczyna niepowodzeń. Poproś lekarza lub farmaceutę o jej sprawdzenie.
Pisemny plan działania
Mówi, jak brać leki i co robić przy pogorszeniu.
Nie odstawiaj leków kontrolujących samodzielnie, nawet gdy czujesz się dobrze. Długo działających leków rozszerzających oskrzela nie stosuje się bez sterydu wziewnego.
Życie z astmą
Nawyki nie zastąpią leków, ale ograniczają zaostrzenia.
Czego unikać przy astmie?
- palenia tytoniu i e-papierosów oraz dymu
- znanych alergenów, jeśli się da
- NLPZ, jeśli wcześniej nasilały objawy
Czy astma jest groźna?
Dobrze kontrolowana astma rzadko jest groźna. Nieleczona albo leczona tylko lekiem doraźnym może powodować:
- częste napady duszności i wizyty na SOR,
- ciężkie zaostrzenia leczone w szpitalu,
- u części chorych trwałe zwężenie oskrzeli.
Ciężki napad astmy może zagrażać życiu.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
- SalbutamolNa receptę Krótko działający lek rozszerzający oskrzela np. Ventolin
- BudezonidNa receptę Glikokortykosteroid wziewny np. BDS N, Benodil, Budesonide Easyhaler i 11 innych
- FlutykazonBez recepty i na receptę Glikokortykosteroid wziewny np. Flixotide
- FormoterolNa receptę Długo działający lek rozszerzający oskrzela np. Atimos
- MontelukastNa receptę Lek przeciwleukotrienowy np. Asmenol, Astmodil, Milukante i 9 innych
- Salmeterol z flutykazonemNa receptę Lek złożony wziewny (glikokortykosteroid i długo działający lek rozszerzający oskrzela) np. AirFluSal Forspiro
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Lekarze, którzy mogą pomóc
-
-
-
Najczęstsze pytania
Czy astma jest dziedziczna?
Skłonność do astmy częściej występuje w rodzinach, w których są astma lub alergie. Nie oznacza to jednak, że dziecko chorego rodzica na pewno zachoruje, bo duże znaczenie mają też czynniki środowiskowe.
Czy z astmą można uprawiać sport?
Tak. Regularny ruch jest zalecany osobom z astmą. Jeśli wysiłek wywołuje objawy, lekarz może zmodyfikować leczenie i podpowiedzieć, jak przygotować się do treningu.
Czy astma może minąć?
U części dzieci objawy z wiekiem słabną lub ustępują, ale mogą wrócić. U dorosłych astma zwykle wymaga stałego leczenia i kontroli.
Czy mogę używać inhalatora tylko wtedy, gdy mam objawy?
To zależy od leczenia ustalonego z lekarzem. W łagodnej astmie u dorosłych i nastolatków inhalator stosowany w razie objawów powinien zawierać steryd wziewny. Leki przepisane do stałego stosowania przyjmuje się regularnie, także bez objawów.
Czy sterydy wziewne są bezpieczne?
Sterydy wziewne działają głównie w oskrzelach i w dawkach zwykle stosowanych w astmie rzadko dają działania niepożądane w całym organizmie. Płukanie ust po inhalacji zmniejsza ryzyko chrypki i grzybicy jamy ustnej. Ryzyko nieleczonej astmy jest większe niż ryzyko tych leków.
Czy astma jest zaraźliwa?
Nie. Astmą nie można się zarazić. Infekcje wirusowe mogą jednak wywołać zaostrzenie u osoby, która już choruje.
Źródła
- mp.pl – Co to jest astma? Jakie są jej przyczyny i objawy?https://www.mp.pl/pacjent/astma/wszystkooastmie/cowartowiedziec/45791,co-to-jest-astma (otwiera się w nowej karcie)
- mp.pl – Leczenie astmy: zasadyhttps://www.mp.pl/pacjent/astma/leczenie/49657,leczenie-astmy-zasady (otwiera się w nowej karcie)
- Global Initiative for Asthma (GINA) – Global Strategy for Asthma Management and Preventionhttps://ginasthma.org/reports/ (otwiera się w nowej karcie)
- NICE, BTS, SIGN – Asthma: diagnosis, monitoring and chronic asthma management (NG245)https://www.nice.org.uk/guidance/ng245 (otwiera się w nowej karcie)
- NHS – Asthmahttps://www.nhs.uk/conditions/asthma/ (otwiera się w nowej karcie)
- WHO – Asthmahttps://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/asthma (otwiera się w nowej karcie)
