Zmiana ważna dla seniorów. Recepta bez kodu nie przekreśli już refundacji

Recepta bez kodu „DZ” lub „S” od dawna była jednym z najbardziej frustrujących problemów dla pacjentów uprawnionych do bezpłatnych leków. Wystarczył drobny błąd formalny po stronie lekarza, by dziecko lub senior musieli wracać do przychodni albo płacić za lek, który zgodnie z przepisami powinien być wydany bezpłatnie. Projekt opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji ma to zmienić, przenosząc część odpowiedzialności technicznej na apteki.

Zgodnie z proponowanymi przepisami, farmaceuta lub technik farmaceutyczny będzie mógł uzupełnić receptę o kod uprawnienia „DZ” albo „S”, jeśli lekarz go nie wpisał, a na recepcie widnieje data urodzenia pacjenta. To istotna zmiana, ponieważ do tej pory brak kodu oznaczał formalną blokadę realizacji recepty na zasadach refundacyjnych, nawet jeśli pacjent spełniał wszystkie wymagania.

Bezpłatne leki dla dzieci i seniorów

Nowe przepisy nie zmieniają zasad przyznawania prawa do darmowych leków. Nadal przysługują one dzieciom i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz seniorom od 65. roku życia. Warunkiem jest również to, aby dany preparat znajdował się w wykazie leków bezpłatnych oraz aby został przepisany w ramach wskazań refundacyjnych.

Projekt rozporządzenia dotyczy wyłącznie uproszczenia procedury formalnej, czyli sposobu potwierdzenia uprawnienia wiekowego. Jeśli pacjent spełnia kryterium wieku, a lekarz nie wpisał kodu „DZ” lub „S”, farmaceuta nie będzie już zmuszony do odmowy realizacji recepty. To szczególnie ważne w przypadku osób starszych, dla których dodatkowa wizyta w przychodni bywa realną barierą logistyczną i zdrowotną.

Kto i w jakim zakresie będzie mógł poprawić receptę w aptece?

Uprawnienie do uzupełniania recept o brakujący kod mają otrzymać zarówno farmaceuci, jak i technicy farmaceutyczni. Podstawą do dokonania korekty będzie jednoznaczna informacja o dacie urodzenia pacjenta, która już dziś jest standardowym elementem recepty. Na jej podstawie osoba realizująca receptę będzie mogła potwierdzić, czy pacjent mieści się w grupie uprawnionej do bezpłatnego leku.

Co istotne, zakres tej ingerencji został jasno ograniczony. Farmaceuta nie będzie oceniał wskazań refundacyjnych ani zasadności medycznej przepisanego leku. Jak podkreśla, środowisku aptekarskiemu zależało na tym, aby nie przenosić na personel apteki odpowiedzialności diagnostycznej. Dopisanie kodu ma charakter wyłącznie techniczny i opiera się na obiektywnym kryterium wieku.

Czytaj też: Dlaczego seniorzy pachną inaczej? Naukowcy wskazali zaskakującą przyczynę

Recepty a bezpieczeństwo systemu refundacji, dlaczego zmiana nie jest ryzykowna?

Wątpliwości wokół projektu dotyczą głównie bezpieczeństwa systemu refundacji i ryzyka nadużyć. W praktyce jednak zakres zmian jest bardzo wąski. Farmaceuta nie zyskuje możliwości modyfikowania recepty w zakresie dawki, liczby opakowań, odpłatności innej niż wynikająca z wieku czy rozpoznania. Nie może też zmienić leku ani rozszerzyć wskazań refundacyjnych.

Dopisanie kodu „DZ” lub „S” nie tworzy nowego uprawnienia, lecz jedynie potwierdza to, które pacjent już posiada na mocy obowiązujących przepisów. W tym sensie zmiana nie obniża poziomu kontroli, lecz eliminuje niepotrzebne formalizmy, które do tej pory prowadziły do sytuacji absurdalnych, pacjent spełniał kryteria, ale nie mógł z nich skorzystać.

Dlaczego projekt ma szczególne znaczenie dla seniorów i mieszkańców mniejszych miejscowości?

Eksperci zwracają uwagę, że nowe rozwiązanie może przynieść największe korzyści osobom starszym oraz pacjentom z obszarów o ograniczonym dostępie do opieki zdrowotnej. W małych miejscowościach każda dodatkowa wizyta u lekarza oznacza często długie oczekiwanie, konieczność transportu i wsparcia ze strony bliskich.

Możliwość realizacji recepty podczas jednej wizyty w aptece znacząco skraca drogę pacjenta do leku i zmniejsza ryzyko przerwania terapii. Z perspektywy systemowej oznacza to także mniejsze obciążenie poradni podstawowej opieki zdrowotnej, które do tej pory musiały obsługiwać wizyty wyłącznie w celu poprawienia recepty.

Na obecnym etapie propozycja znajduje się w fazie konsultacji publicznych. Oznacza to, że projekt może jeszcze ulec korektom, jednak sam kierunek zmian wydaje się przesądzony. Resort zdrowia konsekwentnie dąży do uproszczenia procedur refundacyjnych i lepszego wykorzystania kompetencji farmaceutów w systemie ochrony zdrowia.

Jeśli rozporządzenie zostanie przyjęte w obecnym kształcie, pacjenci uprawnieni do bezpłatnych leków nie będą już karani za drobne błędy formalne. W praktyce oznacza to mniej stresu, mniej niepotrzebnych wizyt i szybszy dostęp do leczenia, czyli dokładnie to, czego oczekują zarówno pacjenci, jak i personel medyczny.

Czytaj też: Jak zmienia się psychika na starość? Główne zmiany w zachowaniu seniorów

Dlaczego brak kodu „DZ” lub „S” był jednym z najczęstszych błędów na receptach?

Problem braku kodu uprawnienia na recepcie nie był zjawiskiem marginalnym. Wynikał przede wszystkim z ogromnego obciążenia lekarzy, którzy w trakcie jednej wizyty muszą uwzględnić wiele elementów formalnych, od rozpoznania i dawkowania, po odpłatność i dodatkowe oznaczenia. W praktyce kod „DZ” lub „S” bywał pomijany nie z powodu niewiedzy, lecz pośpiechu lub pracy w systemach informatycznych, które nie zawsze intuicyjnie przypominają o obowiązku jego wpisania.

Dla pacjenta skutki takiego przeoczenia były jednak bardzo dotkliwe. Brak kodu automatycznie pozbawiał go prawa do bezpłatnego leku, mimo że spełniał wszystkie kryteria. W efekcie apteki stawały się miejscem frustracji, a farmaceuci, choć świadomi uprawnień pacjenta, byli związani przepisami i nie mogli zrealizować recepty na preferencyjnych zasadach. Nowe regulacje mają przeciąć ten wieloletni problem, eliminując sytuacje, w których błąd czysto techniczny blokował dostęp do leczenia.

Jak zmiana wpłynie na codzienną pracę aptek i farmaceutów?

Z perspektywy aptek nowe przepisy oznaczają uproszczenie procesu realizacji recept, ale także większą odpowiedzialność administracyjną. Farmaceuci i technicy farmaceutyczni będą musieli zwracać szczególną uwagę na dane pacjenta, zwłaszcza datę urodzenia, która stanie się kluczowym elementem przy weryfikacji uprawnień do bezpłatnych leków. To jednak zadanie, które już dziś mieści się w zakresie ich kompetencji i codziennej praktyki.

Środowisko aptekarskie od dawna postulowało takie rozwiązanie, argumentując, że farmaceuci są przygotowani do wykonywania prostych korekt formalnych, bez ingerencji w decyzje medyczne. Wprowadzenie tej zmiany może także poprawić relacje z pacjentami, którzy dotąd często obwiniali aptekę za brak możliwości realizacji recepty. Dzięki nowym przepisom apteka stanie się miejscem realnego wsparcia, a nie ostatnim etapem biurokratycznego problemu.

Eksperci zwracają uwagę, że projekt dotyczący kodów „DZ” i „S” może być początkiem szerszych zmian w podejściu do realizacji recept. Przeniesienie części odpowiedzialności formalnej na apteki pokazuje, że ustawodawca coraz bardziej dostrzega rolę farmaceutów jako pełnoprawnych uczestników systemu ochrony zdrowia, a nie jedynie wykonawców poleceń zawartych na recepcie.

W przyszłości podobne rozwiązania mogłyby objąć inne elementy recept, które dziś generują niepotrzebne komplikacje, o ile nie wiązałyby się z oceną medyczną. Dla pacjentów oznaczałoby to mniej wizyt korygujących, krótszą drogę do leczenia i większą przewidywalność systemu. Dla całej ochrony zdrowia byłby to krok w stronę bardziej elastycznego i przyjaznego modelu, w którym formalności nie stają na drodze do terapii.

Źródła:

1. Polska Agencja Prasowa. BEZPIECZEŃSTWO LEKOWE JAKO ELEMENT BEZPIECZEŃSTWA ZDROWOTNEGO ORAZ ZDROWIA PUBLICZNEGO W POLSCE NA TLE UNII EUROPEJSKIEJ
2. Ministerstwo Zdrowia. Bezpłatne leki dla seniorów 65+, dla dzieci i młodzieży.
3. Rządowe Centrum Legislacji. Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów na realizację recept oraz ramowego wzoru umowy na realizację recept