Czym jest i jak się leczy jęczmień na oku?

Jęczmień to jedna z najczęstszych chorób zapalnych oczu, która powoduje nieprzyjemne i bolesne uczucie. Jęczmień na oku to wynik zakażenia bakterią gronkowca – Staphylococcus. Bakterie te często żyją na skórze, nie powodując żadnych szkód, dopóki nie zostaną „aktywowane”. Najczęściej dzieje się to wtedy, gdy zostaną uwięzione w powiece wraz z obumarłymi komórkami. Bakterie powodują wtedy infekcję gruczołu łojowego, czyli tzw. jęczmień. Choć choroba zwykle dotyka tylko jednego oka, to równie dobrze może pojawić się na obu. Na szczęście jęczmień nie wpływa na wzrok i widzenie. Z artykułu dowiesz się, co jest przyczyną jęczmienia na oku, 

Jęczmień na oku – przyczyny

Osoby ze jęczmieniem skarżą się na ból i ucisk w dotkniętym obszarze. Jęczmień może wychodzić zarówno na górnej, jak i dolnej powiece. Choroba rozróżnia się na jęczmień wewnętrzny i zewnętrzny. Jęczmień wewnętrzny (Hordeolum internum) znajduje się wewnątrz powieki. Chociaż często jest niewidoczny, powoduje bardzo czerwoną i opuchniętą powiekę. Natomiast jęczmień zewnętrzny (Hordeolum externum) jest wyraźnie widoczny zewnątrz powieki. 

Przyczyny rozwoju jęczmienia ocznego:

• złe warunki sanitarne  (zanieczyszczone i zakurzone środowisko),
• złe nawyki (pocieranie powiek tłustymi, brudnymi dłońmi),
• osłabiony układ odpornościowy,
• cukrzyca,
• infekcje wirusowe,
• nadmierne używanie makijażu,
• niezmywanie makijażu przed snem.

Jęczmień to ropne zapalenie gruczołów na powiece wywołane infekcją bakteryjną (zwykle gronkowcem, rzadziej A-paciorkowcem). Ropień ma kształt małego ziarna, stąd nazwa jęczmień. Istnieje wiele możliwych przyczyn infekcji, takich jak brak higieny. Różne czynniki ryzyka mogą również powodować jęczmień. Obejmują cukrzycę lub osłabiony układ odpornościowy. W obu przypadkach gruczoły nie działają tak, jak powinny, co oznacza, że bakterie mogą się szybciej namnażać.

Jak szybko pozbyć się jęczmienia na oku?

Przede wszystkim nie powinno się wyciskać jęczmienia palcami, ponieważ ropa spowoduje rozprzestrzenienie się infekcji. Jęczmień zazwyczaj ustępuje samoistnie i nie wymaga specjalnego leczenia. Antyseptyczne żele do oczu i krople do oczu z antybiotykiem przepisane od lekarza mogą pomóc w procesie gojenia.

Aby zmniejszyć obrzęk i wspomóc gojenie jęczmienia:

• namocz czystą flanelę w ciepłej wodzie,
• przytrzymaj ją przy oku od 5 do 10 minut,
• powtarzaj to 3 lub 4 razy dziennie.

Aby złagodzić ból, możesz użyć środków przeciwbólowych, takie jak paracetamol lub ibuprofen. Unikaj noszenia soczewek kontaktowych i makijażu, dopóki jęczmień nie pęknie i nie zagoi się. 

Po jakim czasie znika jęczmień? Jęczmień powinien ustąpić samoistnie w ciągu 1 lub 2 tygodni. Rzadko jest oznaką czegoś poważnego, choć może być bolesny i powodować dyskomfort.

Jak zapobiec jęczmienia na oku?

Przy odpowiednim leczeniu większość infekcji oczu można wyleczyć w mgnieniu oka. 😉 Jednak biorąc pod uwagę, że oczy i ich okolice są dość wrażliwe, to nawet najmniejsze objawy infekcji – takie jak silne swędzenie lub pieczenie – mogą być naprawdę uciążliwe. Dobrą wiadomością jest to, że najczęstszym infekcjom oczu można bardzo łatwo zapobiec.

Jęczmień to infekcja bakteryjna, co oznacza, że dobra higiena i pielęgnacja oczu mogą zmniejszyć ryzyko infekcji. Innymi słowy, należy regularnie myć ręce, szczególnie przed dotknięciem oczu. Innym czynnikiem ryzyka jest osłabiony układ odpornościowy. Dlatego wszystkie środki zapobiegawcze są tu właściwie istotne, m.in. utrzymywanie zbilansowanej diety, dbanie o odporność i regularne ćwiczenia.

Przeczytaj również, jak dbać o oczy?

Kiedy jęczmień na oku powinien skłonić do wizyty u lekarza?

W większości przypadków jęczmień na oku ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie w ciągu kilku lub kilkunastu dni, jednak istnieją sytuacje, w których nie należy go bagatelizować. Jeśli zmiana nie zmniejsza się po około tygodniu domowego postępowania, ból nasila się zamiast ustępować lub obrzęk zaczyna obejmować większą część powieki i okolic oka, konieczna jest konsultacja lekarska. Szczególną czujność powinny zachować osoby z cukrzycą, obniżoną odpornością lub chorobami przewlekłymi, ponieważ u nich infekcje bakteryjne mogą mieć cięższy i dłuższy przebieg. Niepokojącym sygnałem jest także pogorszenie widzenia, silna światłowstrętność lub pojawienie się gorączki, co może świadczyć o szerzeniu się zakażenia poza gruczoł łojowy powieki.

Wizyta u lekarza jest również wskazana, gdy jęczmień często nawraca lub pojawia się kilka zmian jednocześnie. W takich przypadkach konieczne bywa wdrożenie leczenia miejscowego lub ogólnego, a czasem także diagnostyka w kierunku chorób ogólnoustrojowych, które sprzyjają rozwojowi infekcji. Odpowiednio wcześnie podjęte leczenie pozwala uniknąć powikłań i skraca czas trwania dolegliwości.

Czym różni się jęczmień od gradówki i dlaczego to ważne?

Jęczmień bywa często mylony z gradówką, ponieważ obie zmiany pojawiają się na powiece i mogą wyglądać podobnie. Kluczowa różnica polega jednak na mechanizmie ich powstawania. Jęczmień jest ostrą infekcją bakteryjną, zwykle bolesną, zaczerwienioną i wypełnioną ropą, która rozwija się stosunkowo szybko. Gradówka natomiast ma charakter przewlekły i niezapalny, powstaje w wyniku zablokowania gruczołów łojowych bez udziału aktywnej infekcji. Zmiana ta jest zazwyczaj twarda, niebolesna i utrzymuje się znacznie dłużej.

Rozróżnienie tych dwóch schorzeń ma duże znaczenie, ponieważ sposób leczenia jest inny. Jęczmień często reaguje na ciepłe okłady i leczenie miejscowe, natomiast gradówka bywa oporna na domowe metody i w niektórych przypadkach wymaga interwencji okulistycznej. Samodzielne próby leczenia bez właściwej diagnozy mogą wydłużyć czas gojenia i zwiększyć ryzyko nawrotów.

Dlaczego higiena oczu ma kluczowe znaczenie w profilaktyce jęczmienia?

Okolice oczu są szczególnie wrażliwe i podatne na zakażenia, ponieważ skóra powiek jest cienka, a gruczoły łojowe łatwo ulegają zaczopowaniu. Codzienne nawyki, takie jak dotykanie oczu nieumytymi rękami, używanie przeterminowanych kosmetyków czy niedokładne zmywanie makijażu, znacząco zwiększają ryzyko rozwoju jęczmienia. Bakterie bytujące naturalnie na skórze mogą w sprzyjających warunkach łatwo przeniknąć do gruczołów powieki i wywołać stan zapalny.

Regularna higiena oczu, delikatne oczyszczanie powiek oraz świadome dbanie o czystość akcesoriów do makijażu to jedne z najprostszych, a zarazem najskuteczniejszych sposobów zapobiegania infekcjom. Równie istotne jest dbanie o ogólną odporność organizmu, ponieważ osłabiony układ immunologiczny sprzyja częstszym zakażeniom bakteryjnym. Wprowadzenie prostych zasad higienicznych na stałe może znacząco zmniejszyć ryzyko nawrotów jęczmienia i poprawić komfort zdrowia oczu.

Źródła

1. https://www.zeiss.com/vision-care/int/better-vision/health-prevention/conjunctivitis-styes-eyelid-infection-etc-the-most-common-eye-infections.html
2. https://prestigehospital.hu/en/a-szemarpa-es-kezelese/
3. https://www.nhs.uk/conditions/stye/

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.