Choroba wrzodowa – objawy i przyczyny

Choroba wrzodowa występuje, gdy w żołądku lub dwunastnicy (na początku jelita cienkiego) tworzą się otwarte rany lub wrzody. Wiele przypadków choroby wrzodowej rozwija się z przyczyny infekcji bakteryjnej, która niszczy ochronną wyściółkę przewodu pokarmowego. Osoby, które często przyjmują środki przeciwbólowe, są bardziej podatne na rozwój wrzodów. Objawy choroby wrzodowej żołądka obejmują dyskomfort w nadbrzuszu, utratę apetytu i spadek wagi.

Jak objawia się choroba wrzodowa?

Choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy to stan, w którym w wyściółce żołądka lub pierwszej części jelita cienkiego (dwunastnicy) rozwijają się bolesne wrzody. Najczęstszym objawem wrzodu trawiennego jest palący ból brzucha, który nasila się pod wpływem kwasu żołądkowego, pustego żołądka lub pomiędzy posiłkami i w nocy. Ból często można złagodzić, jedząc określone pokarmy, które buforują kwas żołądkowy lub przyjmując leki zmniejszające kwasowość, lecz nie zagwarantuje to wyleczenia się z choroby. Ból może powracać. 

Typowe objawy choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy to:

• palący ból brzucha,
• uczucie pełności, wzdęcia i odbijanie się, 
• nietolerancja tłustych pokarmów,
• zgaga,
• mdłości.

Czasem wrzody mogą powodować poważne oznaki, takie jak:

• wymioty, czasem nawet wymioty krwią, która może być czerwona lub czarna,
• ciemna krew w stolcu lub stolce, które są czarne lub smoliste,
• problemy z oddychaniem,
• osłabiony organizm, 
• niewyjaśniona utrata wagi,
• słaby apetyt.

Co jest przyczyną choroby wrzodowej?

Wrzody powstają, gdy soki trawienne uszkadzają ściany żołądka lub jelita cienkiego. Jeśli warstwa śluzu stanie się zbyt cienka lub żołądek wytwarza za dużo kwasu, jelita to wyczują. Dwie główne przyczyny choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy to:

Bakteria Helicobacter pylori (H. pylori) – bakterię ma w sobie aż połowa z nas, natomiast większość osób zakażonych H. pylori nie ma wrzodów. U innych osób, bakteria ta może podnieść ilość kwasu, rozbić ochronną warstwę śluzu i podrażnić przewód pokarmowy. Eksperci nie są do końca pewni, w jaki sposób rozprzestrzenia się zakażenie H. pylori, ale spekulują, że może się to przenosić z osoby na osobę poprzez bliski kontakt, jak całowanie, lub można go otrzymać z niemytego jedzenia i zanieczyszczonej wody.

Środki przeciwbólowe – jeżeli od dłuższego czasu regularnie zażywasz aspirynę, jest bardziej prawdopodobne, że zachorujesz na wrzód trawienny. To samo dotyczy innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, należą do nich ibuprofen i naproksen. Niesteroidowe leki przeciwzapalne blokują organizm przed wytwarzaniem substancji chemicznej, która pomaga chronić wewnętrzne ściany żołądka i jelita cienkiego przed kwasem żołądkowym. Inne rodzaje leków przeciwbólowych, takie jak paracetamol, nie prowadzą do wrzodów trawiennych.

Palenie papierosów i picie alkoholu – może również zwiększać ryzyko wrzodów. Natomiast,  jak kiedyś myśleli eksperci, stres i spożywanie dużej ilości pikantnych potraw nie powodują wrzodów, ale mogą sprawić, że obecne już wrzody będą bardziej bolesne i trudniejsze do leczenia.

Kto jest bardziej narażony na chorobę wrzodową?

Czynniki ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo wrzodów, obejmują:

• częste stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, środków przeciwbólowych, w tym ibuprofenu,
• choroba wrzodowa w rodzinie, 
• inne choroby, takie jak choroba wątroby, nerek lub płuc,
• regularne picie alkoholu,
• palenie papierosów. 

Jak diagnozuje się chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy?

Rozpoznanie choroby wrzodowej opiera się na połączeniu dokładnego wywiadu lekarskiego, oceny objawów oraz badań diagnostycznych pozwalających potwierdzić obecność wrzodów i ustalić ich przyczynę. Kluczową rolę odgrywa gastroskopia, czyli endoskopowe badanie górnego odcinka przewodu pokarmowego, które umożliwia bezpośrednie obejrzenie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy oraz pobranie wycinków do badania histopatologicznego. Badanie to pozwala nie tylko potwierdzić obecność wrzodów, ale także wykluczyć inne poważne schorzenia, w tym nowotwory. U wielu pacjentów wykonuje się również testy w kierunku zakażenia bakterią Helicobacter pylori, takie jak test oddechowy, badanie kału lub testy serologiczne. Wczesna i trafna diagnostyka ma istotne znaczenie, ponieważ umożliwia wdrożenie leczenia przyczynowego i zmniejsza ryzyko powikłań, takich jak krwawienie czy perforacja przewodu pokarmowego.

Jakie powikłania może powodować nieleczona choroba wrzodowa?

Nieleczona choroba wrzodowa może prowadzić do poważnych i potencjalnie zagrażających życiu powikłań. Jednym z najczęstszych jest krwawienie z przewodu pokarmowego, które objawia się czarnymi, smolistymi stolcami, wymiotami z domieszką krwi oraz narastającym osłabieniem. Innym groźnym powikłaniem jest perforacja, czyli przedziurawienie ściany żołądka lub dwunastnicy, co prowadzi do przedostania się treści pokarmowej do jamy brzusznej i rozwoju ostrego zapalenia otrzewnej. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Przewlekłe wrzody mogą również powodować zwężenie odźwiernika, czyli utrudnienie pasażu treści pokarmowej z żołądka do jelita, co skutkuje uporczywymi wymiotami, utratą masy ciała i zaburzeniami elektrolitowymi. Ryzyko powikłań wzrasta u osób starszych, pacjentów przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz u osób z chorobami współistniejącymi.

Jak styl życia wpływa na przebieg choroby wrzodowej?

Styl życia odgrywa istotną rolę zarówno w rozwoju, jak i w przebiegu choroby wrzodowej, szczególnie u osób z już rozpoznanym schorzeniem. Palenie tytoniu nie tylko zwiększa ryzyko powstawania wrzodów, ale także spowalnia proces gojenia i sprzyja nawrotom choroby. Alkohol może podrażniać błonę śluzową żołądka, nasilać wydzielanie kwasu żołądkowego i pogłębiać dolegliwości bólowe. Istotne znaczenie ma również sposób odżywiania, regularne posiłki, unikanie długich przerw między nimi oraz ograniczenie produktów, które indywidualnie nasilają objawy, takich jak bardzo tłuste lub ciężkostrawne potrawy. Choć stres nie jest bezpośrednią przyczyną wrzodów, może nasilać objawy i utrudniać leczenie poprzez wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego i hormonalnego. Zmiana nawyków, współpraca z lekarzem oraz konsekwentne stosowanie zaleconego leczenia pozwalają wielu pacjentom skutecznie kontrolować chorobę i ograniczać ryzyko nawrotów.
Humanize 375 words 

Źródła:

• https://www.webmd.com/digestive-disorders/peptic-ulcer-overview
• https://gi.org/topics/peptic-ulcer-disease/
• https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/peptic-ulcer/symptoms-causes/syc-20354223

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.