Choroby od A do Z

Zapalenie spojówek

zapalenie spojówek, objawy zapalenia spojówek, przyczyny zapalenia spojówek, leczenie zapalenia spojówek, bakteryjne zapalenie spojówek, wirusowe zapalenie spojówek, alergiczne zapalenie spojówek, zaczerwienione oczy, łzawienie oczu, swędzenie oczu

Zapalenie spojówek to stan zapalny cienkiej błony pokrywającej białą część oka i wewnętrzną stronę powiek. Daje zaczerwienienie, łzawienie, pieczenie, świąd i wydzielinę, która może sklejać rzęsy. Wywołują je wirusy, bakterie, alergeny lub czynniki drażniące, dlatego leczenie zależy od przyczyny.

Co to jest zapalenie spojówek?

Zapalenie spojówek to stan zapalny spojówki, cienkiej błony na białej części oka i wewnętrznej stronie powiek. Oko jest wtedy czerwone lub różowe. Zwykle dobrze poddaje się leczeniu.

Zapalenie spojówek a czerwone oko. Czerwone oko dają też m.in. zapalenie rogówki, atak jaskry, uraz, ciało obce lub oparzenie chemiczne. Te stany wymagają pilniejszej pomocy.

Rodzaje zapalenia spojówek

  • Wirusowe: jedno z najczęstszych, zakaźne, często przy przeziębieniu.
  • Bakteryjne: zakaźne, z gęstą, ropną wydzieliną.
  • Alergiczne: niezakaźne, zwykle obu oczu, z silnym świądem.
  • Drażniące: po dymie, chlorowanej wodzie, kurzu, kosmetyku lub chemikaliach.

Przyczyny zapalenia spojówek

Do zakażenia dochodzi przez wydzielinę z oka, brudne ręce, wspólne ręczniki, kosmetyki lub soczewki. Alergia i podrażnienie nie są zakażeniem.

  • Wirusowe zapalenie spojówek
    Najczęściej adenowirusy, związane też z infekcjami dróg oddechowych. Bardzo zakaźne.
  • Bakteryjne zapalenie spojówek
    Łatwo przenieść je na drugie oko. Ostrożności wymagają noworodki, osoby z obniżoną odpornością i noszące soczewki.
  • Alergiczne zapalenie spojówek
    Sezonowe w okresie pylenia albo całoroczne przy uczuleniu na roztocza, sierść lub pleśnie.

Nawroty mogą wiązać się z alergią, suchym okiem, zapaleniem brzegów powiek, soczewkami lub kosmetykami.

Objawy zapalenia spojówek

Najczęstsze objawy to zaczerwienienie, łzawienie, pieczenie, świąd, uczucie piasku pod powiekami, obrzęk powiek i wydzielina, która rano skleja rzęsy. Często zaczyna się w jednym oku.

  • Postać wirusowa

    Wodnista wydzielina i pieczenie. Często katar, ból gardła lub powiększone węzły przed uchem.

  • Postać bakteryjna

    Gęsta, żółtawa lub zielonkawa wydzielina, która szybko wraca. Rzęsy sklejone po nocy.

  • Postać alergiczna

    Silny świąd i obrzęk powiek obu oczu. Często kichanie i wodnisty katar.

Objawy podpowiadają przyczynę, ale nie dają pewnego rozpoznania. Typowe zapalenie spojówek nie daje silnego bólu ani wyraźnego pogorszenia widzenia.

Kiedy pilnie do lekarza?

Pilnej oceny lekarza, najlepiej okulisty, wymagają:

  • Silny ból oka

    Także uczucie ostrego ciała obcego.

  • Światłowstręt

    Ból oka przy świetle.

  • Pogorszenie widzenia

    Nie mija po oczyszczeniu oka.

  • Tęczowe koła

    Wokół świateł, ból głowy lub nudności.

  • Uraz lub ciało obce

    Uderzenie, zadrapanie, coś pod powieką albo chemikalia.

  • Soczewki kontaktowe

    Czerwone, bolesne oko u osoby noszącej soczewki.

  • Ropna wydzielina

    Bardzo obfita albo z silnym obrzękiem powiek.

  • Pacjenci szczególnego ryzyka

    Noworodek, obniżona odporność, niedawny zabieg okulistyczny.

Ważne: po kontakcie oka z chemikaliami od razu płucz je dużą ilością czystej wody lub soli fizjologicznej i szukaj pomocy. Oparzenia chemicznego nie wolno przeczekiwać.

Zgłoś się też, gdy objawy nie mijają po kilku dniach, nasilają się lub często wracają.

Jak lekarz rozpoznaje zapalenie spojówek?

Zwykle wystarczą wywiad i obejrzenie oka. Okulista może zbadać je w lampie szczelinowej i zabarwić rogówkę fluoresceiną.

Wymaz z oka robi się tylko w wybranych sytuacjach, np. przy ciężkim lub nawracającym zapaleniu, u noworodków i gdy leczenie nie pomaga.

Leczenie zapalenia spojówek

Leczenie zależy od przyczyny. Przy łagodnych objawach pomagają sztuczne łzy bez konserwantów i chłodne okłady.

  • Zapalenie wirusowe

    Sztuczne łzy, okłady i higiena. Antybiotyk nie działa na wirusy.

  • Zapalenie bakteryjne

    Łagodne może minąć samo. Przy ropnej wydzielinie lub w grupie ryzyka lekarz może zalecić krople lub maść z antybiotykiem.

  • Zapalenie alergiczne

    Unikanie alergenu, sztuczne łzy, okłady i krople przeciwalergiczne zalecone przez lekarza lub farmaceutę.

  • Jak stosować krople?

    Nie dotykaj końcówką oka. Nie używaj cudzych ani starych kropli.

  • Krople ze sterydem

    Tylko z zalecenia lekarza, bo przy niektórych infekcjach i uszkodzeniach rogówki mogą pogorszyć stan oka.

  • Nawracające zapalenie

    Wymaga znalezienia przyczyny, np. alergii, suchego oka lub źle dobranych soczewek.

Domowe sposoby i higiena przy zapaleniu spojówek

Co pomaga?

  • Myj ręce i nie pocieraj oczu
  • Wydzielinę usuwaj jałowym gazikiem z solą fizjologiczną lub przegotowaną wodą, osobnym do każdego oka
  • Zrezygnuj z makijażu oczu, a po infekcji wyrzuć tusz i kredkę
  • Odstaw soczewki do ustąpienia objawów, potem wymień je razem z pojemnikiem i płynem
  • Przy alergii myj twarz po powrocie z dworu i noś okulary przeciwsłoneczne

Czym nie przemywać oka?

  • rumiankiem
  • herbatą
  • mlekiem
  • wodą utlenioną
  • alkoholem
  • naparami ziołowymi

Czy zapalenie spojówek jest zaraźliwe?

Wirusowe i bakteryjne zapalenie spojówek jest zaraźliwe, alergiczne nie. Drobnoustroje przenoszą się przez wydzielinę z oka, dłonie, ręczniki i kosmetyki.

  • Jak nie zarażać innych?

    Miej własny ręcznik, nie pożyczaj kosmetyków ani kropli, zmieniaj poszewkę. Ogranicz bliski kontakt z małymi dziećmi, seniorami i osobami z obniżoną odpornością.

  • Jak długo można zarażać?

    Przy postaci wirusowej, dopóki trwają łzawienie, wydzielina i zaczerwienienie. Przy bakteryjnej zakaźność maleje po rozpoczęciu leczenia, ale trwa przy obfitej wydzielinie.

  • Powrót do przedszkola lub szkoły

    Dziecko z wydzieliną, silnym zaczerwienieniem, gorączką lub złym samopoczuciem zwykle zostaje w domu do poprawy lub oceny lekarza.

  • Powrót do pracy

    Gdy czujesz się dobrze i możesz zachować higienę. Ostrożniej w ochronie zdrowia, opiece nad dziećmi i gastronomii.

Nieleczone zapalenie spojówek i możliwe powikłania

Łagodne zapalenie spojówek, zwłaszcza wirusowe, często mija samo. Złe postępowanie może jednak przedłużać objawy i prowadzić do powikłań.

  • Kto jest bardziej narażony?

    Osoby noszące soczewki, z obniżoną odpornością, po operacjach oczu i z ciężkim zakażeniem bakteryjnym.

  • Zajęcie rogówki

    Najpoważniejsze powikłanie, może pogorszyć widzenie. Gdy nosisz soczewki, a oko jest czerwone i boli, zdejmij je i skontaktuj się z lekarzem.

Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek

Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.

Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.

Leki stosowane w leczeniu

Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.

Na receptę

Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.

Lekarze, którzy mogą pomóc

Zobacz wszystkich

Najczęstsze pytania

Czy zapalenie spojówek przejdzie samo?

Często tak, zwłaszcza wirusowe i łagodne podrażnienie. Pomagają wtedy sztuczne łzy, chłodne okłady i higiena. Przy silnym bólu, światłowstręcie, pogorszeniu widzenia, ropnej wydzielinie, urazie lub u osoby noszącej soczewki potrzebna jest konsultacja lekarska.

Czy z zapaleniem spojówek trzeba iść do lekarza?

Nie zawsze. Zgłoś się, gdy objawy są nasilone, nie mijają po kilku dniach lub wracają. Pilnej oceny wymagają ból oka, światłowstręt, zaburzenia widzenia, uraz, kontakt z chemikaliami, objawy u noworodka oraz czerwone oko u osoby noszącej soczewki.

Czego nie wolno robić przy zapaleniu spojówek?

Nie pocieraj oczu, nie noś soczewek, nie używaj wspólnych ręczników i kosmetyków ani kropli pozostałych po wcześniejszej chorobie. Kropli ze sterydem nie stosuj bez zalecenia lekarza.

Jak szybko wyleczyć zapalenie spojówek?

Najszybciej pomaga leczenie dobrane do przyczyny. Wirusowe wymaga czasu, sztucznych łez i chłodnych okładów, bakteryjne czasem kropli lub maści z antybiotykiem, a alergiczne unikania alergenu i kropli przeciwalergicznych.

Czy przy zapaleniu spojówek można nosić soczewki?

Nie. Soczewki odstaw do ustąpienia objawów lub do zgody lekarza, bo mogą nasilać podrażnienie i zwiększać ryzyko zajęcia rogówki. Wymień też parę soczewek, pojemnik i płyn używane w czasie infekcji.

Źródła

  1. Medycyna Praktyczna – Zapalenie spojówek u dorosłychhttps://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobyspojowki/83224,zapalenie-spojowek-u-doroslych (otwiera się w nowej karcie)
  2. Medycyna Praktyczna – Wirusowe zapalenie spojówek: objawy, leczenie, zaraźliwośćhttps://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobyspojowki/93499,wirusowe-zapalenie-spojowek-objawy-leczenie-zarazliwosc (otwiera się w nowej karcie)
  3. Mayo Clinic – Pink eye (conjunctivitis): Symptoms and causeshttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pink-eye/symptoms-causes/syc-20376355 (otwiera się w nowej karcie)
  4. Centers for Disease Control and Prevention – Conjunctivitis (Pink Eye)https://www.cdc.gov/conjunctivitis/index.html (otwiera się w nowej karcie)
  5. American Academy of Ophthalmology – Conjunctivitis: What Is Pink Eye?https://www.aao.org/eye-health/diseases/pink-eye-conjunctivitis (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne