Choroby od A do Z

Depresja

Publikacja

Aktualizacja

Czas czytania6 min

Prawdziwa depresja

Depresja to choroba, a nie słabość ani zwykły gorszy nastrój. Trwale obniża nastrój, odbiera radość i energię oraz utrudnia codzienne życie. Jest częsta i można ją leczyć, najczęściej psychoterapią, lekami przeciwdepresyjnymi albo ich połączeniem.

Czym jest depresja?

Depresja to zaburzenie psychiczne, w którym obniżony nastrój trwa przez większość dnia, prawie codziennie, i nie mija po odpoczynku. Wpływa też na myślenie, ciało i zachowanie.

Może pojawić się w każdym wieku, częściej u kobiet. Nie jest winą chorego i nie mija dzięki „wzięciu się w garść”.

Jakie są objawy depresji?

Liczy się czas trwania objawów depresji, ich nasilenie i wpływ na codzienne życie.

  • Nastrój i emocje

    Smutek lub pustka, brak radości i zainteresowań, drażliwość, poczucie winy, myśli o śmierci lub samobójstwie.

  • Myślenie

    Kłopoty z koncentracją, pamięcią i decyzjami, pesymistyczne myśli o sobie i przyszłości.

  • Objawy fizyczne

    Zmęczenie, zaburzenia snu, zmiana apetytu i wagi, spowolnienie lub pobudzenie, bóle bez uchwytnej przyczyny, spadek popędu seksualnego.

  • Zmiany w zachowaniu

    Wycofanie z kontaktów, zaniedbywanie obowiązków, sięganie po alkohol lub inne substancje.

U dzieci i nastolatków częściej widać drażliwość i złość, a u osób starszych dolegliwości fizyczne i kłopoty z pamięcią.

Przyczyny i czynniki ryzyka depresji

Zwykle działa kilka czynników, a czasem nie ma wyraźnego powodu.

  • Czynniki biologiczne
    Depresja w rodzinie i zmiany w działaniu mózgu zwiększają ryzyko.
  • Trudne doświadczenia
    Przemoc, trauma, utrata bliskiej osoby lub pracy, rozwód, przewlekły stres, samotność.
  • Choroby i leki
    Choroby przewlekłe, np. serca, cukrzyca czy nowotwory, oraz niektóre leki.
  • Alkohol i inne substancje
    Mogą wywołać lub nasilić depresję i utrudniają leczenie.
  • Okresy zmian hormonalnych
    Zwłaszcza czas po porodzie, ale też ciąża i okres okołomenopauzalny.

Jak rozpoznaje się depresję?

Depresji nie potwierdza żadne badanie krwi ani obrazowe. Rozpoznanie stawia lekarz po rozmowie.

Rozmowa o objawach

Lekarz pyta o nastrój, sen, apetyt, myśli o śmierci, leki, alkohol i depresję w rodzinie.

Kwestionariusz PHQ-9

Pomaga ocenić nasilenie i śledzić leczenie, ale sam wynik nie jest rozpoznaniem.

Badania wykluczające inne przyczyny

Np. TSH lub morfologia wykluczają niedoczynność tarczycy, niedokrwistość czy niedobór witaminy B12.

Odróżnienie od choroby dwubiegunowej i lęku

Lekarz pyta o okresy podwyższonego nastroju, bo depresja w chorobie afektywnej dwubiegunowej wymaga innego leczenia.

Jeśli obniżony nastrój trwa dłużej niż 2 tygodnie i utrudnia życie, idź do lekarza rodzinnego, psychiatry lub psychologa. Do psychiatry w ramach NFZ nie trzeba skierowania.

Jak leczy się depresję?

Przy łagodnej depresji często zaczyna się od psychoterapii, przy umiarkowanej i ciężkiej zwykle łączy się ją z lekami.

  • Psychoterapia

    Najlepiej zbadane są m.in. terapia poznawczo-behawioralna i interpersonalna.

  • Leki przeciwdepresyjne

    Dobiera je lekarz. Poprawa przychodzi po 2–4 tygodniach, a po ustąpieniu objawów leczenie trwa zwykle co najmniej kilka miesięcy.

  • Nie odstawiaj leków samodzielnie

    Nagłe przerwanie grozi objawami odstawiennymi i nawrotem. O zmniejszaniu dawki decyduje lekarz.

  • Aktywność i rytm dnia

    Ruch, stałe pory snu i kontakt z ludźmi wspierają leczenie, ale go nie zastępują.

  • Leczenie w szpitalu

    Przy ciężkiej depresji, zagrożeniu życia lub objawach psychotycznych.

Jak pomóc osobie z depresją?

Wsparcie bliskich pomaga, ale nie zastępuje leczenia. Dbaj też o swoje siły.

Co pomaga?

  • słuchanie bez oceniania
  • zachęta do wizyty u specjalisty
  • pomoc w umówieniu wizyty
  • pomoc w codziennych sprawach
  • pytanie wprost o myśli samobójcze

Czego unikać?

  • „weź się w garść”
  • naciskania
  • bagatelizowania słów o śmierci
  • namawiania do odstawienia leków
  • zostawiania samej osoby, która mówi o samobójstwie

Czy depresja mija? Przebieg i nawroty

Leczenie daje wyraźną poprawę większości osób. Pierwsza przychodzi zwykle po kilku tygodniach, ustąpienie objawów po kilku miesiącach.

  • Czy depresja wraca?

    Może nawracać, zwłaszcza po kilku epizodach. Ryzyko zmniejsza dokończenie leczenia i szybka reakcja na pierwsze sygnały, np. gorszy sen.

  • Skutki nieleczonej depresji

    Utrudnia pracę, naukę i relacje oraz zwiększa ryzyko uzależnień i samobójstwa.

Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek

Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.

Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.

Leki stosowane w leczeniu

Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.

Na receptę

Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.

Lekarze, którzy mogą pomóc

Zobacz wszystkich

Najczęstsze pytania

Jak odróżnić depresję od zwykłego smutku?

Smutek zwykle słabnie z czasem i nie odbiera zdolności do codziennego funkcjonowania. Jeśli obniżony nastrój lub brak radości trwa większość dnia przez co najmniej 2 tygodnie i utrudnia życie, skonsultuj się z lekarzem.

Czy depresję można wyleczyć?

U większości osób leczenie przynosi wyraźną poprawę, a objawy ustępują. Depresja może jednak nawracać, dlatego ważne jest dokończenie leczenia i kontrola u lekarza.

Czy leki przeciwdepresyjne uzależniają?

Leki przeciwdepresyjne nie powodują uzależnienia w taki sposób jak alkohol czy leki uspokajające. Nie należy ich jednak odstawiać nagle, bo mogą pojawić się objawy odstawienne. O zakończeniu leczenia decyduje lekarz.

Po jakim czasie działają leki przeciwdepresyjne?

Pierwsza poprawa zwykle pojawia się po 2–4 tygodniach, a pełne działanie później. Jeśli po kilku tygodniach nie ma efektu albo pojawiają się działania niepożądane, porozmawiaj z lekarzem.

Czy potrzebuję skierowania do psychiatry?

Nie. Do psychiatry w ramach NFZ można zgłosić się bez skierowania. W nagłym kryzysie możesz też bez skierowania zgłosić się do izby przyjęć szpitala psychiatrycznego.

Czy depresję da się pokonać samodzielnie?

Ruch, sen i kontakt z ludźmi mogą pomóc przy łagodnych objawach, ale nie zastępują oceny specjalisty. Ciężka depresja wymaga leczenia, a przy myślach samobójczych potrzebna jest pilna pomoc. Dzwoń pod 112 lub do Centrum Wsparcia 800 70 2222.

Źródła

  1. Murawiec S. – Omówienie wybranych elementów wytycznych dla lekarzy rodzinnych dotyczących diagnostyki i leczenia depresji u dorosłych opublikowanych przez Polskie Towarzystwo Psychiatryczne i Naczelną Izbę Lekarską. Lekarz POZ 2023https://www.termedia.pl/Omowienie-wybranych-elementow-wytycznych-dla-lekarzy-rodzinnych-dotyczacych-diagnostyki-i-leczenia-depresji-u-doroslych-opublikowanych-przez-Polskie-Towarzystwo-Psychiatryczne-i-Naczelna-Izbe-Lekarska,98,51563,0,0.html (otwiera się w nowej karcie)
  2. mp.pl – Depresja: przyczyny, objawy i leczenie. Jak pomóc osobie z depresją?https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/choroby/69882,depresja (otwiera się w nowej karcie)
  3. NICE – Depression in adults: treatment and management (NG222)https://www.nice.org.uk/guidance/ng222 (otwiera się w nowej karcie)
  4. WHO – Depressive disorder (depression)https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression (otwiera się w nowej karcie)
  5. NHS – Depression in adults: Overviewhttps://www.nhs.uk/mental-health/conditions/depression-in-adults/overview/ (otwiera się w nowej karcie)
  6. NHS – Depression in adults: Treatmenthttps://www.nhs.uk/mental-health/conditions/depression-in-adults/treatment/ (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne

Artykuły w poradniku

Artykuły redakcji eDoktorzy, w których piszemy więcej o temacie „depresja”.

Psychiatria

Depresja poporodowa – objawy i przyczyny

Narodziny dziecka mogą wywołać mieszankę silnych emocji, od ekscytacji i radości po strach i niepokój. Ale pojawienie się dziecka na świecie może…

Aktualizacja