Nowelizacja przepisów dotyczących orzekania o niepełnosprawności i jej stopniu, która weszła w życie w czwartek, jest jedną z najważniejszych zmian organizacyjnych w tym obszarze od lat. Choć nie dotyka bezpośrednio kryteriów medycznych ani definicji niepełnosprawności, może w praktyce znacząco wpłynąć na życie tysięcy osób oczekujących na decyzję komisji. Głównym celem reformy jest usprawnienie pracy zespołów orzekających i realne skrócenie czasu oczekiwania na posiedzenie, który dla wielu wnioskodawców oznacza dostęp do świadczeń, ulg i zabezpieczenia socjalnego.
Problem przewlekłych kolejek do komisji lekarskich narastał od lat. W niektórych regionach kraju czas oczekiwania na orzeczenie liczony był nie w tygodniach, lecz w miesiącach. Dla osób z niepełnosprawnościami oznaczało to długotrwałe funkcjonowanie w stanie zawieszenia, bez formalnego potwierdzenia uprawnień, często przy pogarszającym się stanie zdrowia. Nowe przepisy mają odpowiadać właśnie na ten systemowy problem.
Czytaj też: Nowe przepisy dotyczące elektronicznej dokumentacji medycznej w Polsce – co się zmieniło?
System orzekania o niepełnosprawności opiera się na pracy zespołów, w skład których wchodzą lekarze oraz specjaliści z innych dziedzin. Od ich dostępności i liczby zależy tempo rozpatrywania wniosków. Przez lata jednym z głównych wąskich gardeł był niedobór lekarzy spełniających formalne kryteria do przewodniczenia komisjom. Wymogi te, choć uzasadnione troską o jakość orzecznictwa, w praktyce okazały się zbyt restrykcyjne wobec realiów kadrowych ochrony zdrowia.
Starzenie się kadry lekarskiej, migracja specjalistów do sektora prywatnego oraz rosnące obciążenie systemu sprawiły, że coraz trudniej było obsadzić składy komisji. Efektem była kumulacja spraw i narastające opóźnienia. Ministerstwo Zdrowia, we współpracy z resortem rodziny i polityki społecznej, zdecydowało się więc na korektę przepisów, która ma zwiększyć elastyczność systemu bez obniżania standardów merytorycznych.
Jedną z kluczowych zmian jest rozszerzenie katalogu lekarzy uprawnionych do pełnienia funkcji przewodniczącego zespołu orzekającego. Do tej pory mogli to robić wyłącznie lekarze posiadający tytuł specjalisty lub specjalizację co najmniej pierwszego stopnia. Nowelizacja wprowadza możliwość objęcia tej funkcji także przez lekarzy w trakcie szkolenia specjalizacyjnego, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów.
Przewodniczącymi komisji mogą zostać lekarze, którzy ukończyli moduł podstawowy szkolenia specjalizacyjnego albo znajdują się w trzecim roku jednolitego szkolenia specjalizacyjnego. Co istotne, ustawodawca precyzyjnie określił zakres specjalizacji, które są uznawane za adekwatne do tej roli. Obejmują one między innymi choroby wewnętrzne, pediatrię, neurologię, psychiatrię, ortopedię, okulistykę czy otolaryngologię, czyli dziedziny najczęściej powiązane z problematyką niepełnosprawności.
Nowością jest również możliwość przewodniczenia komisji przez lekarzy bez formalnej specjalizacji, ale z co najmniej pięcioletnim doświadczeniem zawodowym. Ustawodawca zastrzegł jednak, że do tego okresu nie wlicza się stażu podyplomowego ani pracy wykonywanej na warunkowym prawie wykonywania zawodu. Ma to zapobiegać sytuacjom, w których funkcję przewodniczącego obejmowałyby osoby bez wystarcznego doświadczenia klinicznego.
Reforma objęła nie tylko przewodniczących, lecz także pozostałych lekarzy zasiadających w komisjach. Dotychczasowe przepisy również w tym przypadku były wąskie i ograniczały możliwość powoływania nowych zespołów. Po zmianach członkami komisji mogą zostać lekarze posiadający prawo wykonywania zawodu oraz odpowiednią specjalizację lub będący w trakcie jej zdobywania, na analogicznych zasadach jak w przypadku przewodniczących.
W praktyce oznacza to znaczące poszerzenie puli lekarzy, którzy mogą uczestniczyć w procesie orzekania. Resort zdrowia liczy, że dzięki temu w krótkim czasie możliwe będzie zwiększenie liczby aktywnych komisji, szczególnie w regionach dotkniętych największymi kolejkami. Z punktu widzenia pacjentów kluczowe jest to, że zmiany te nie ingerują w samą procedurę oceny stanu zdrowia, a jedynie w jej organizację.
Dla osób ubiegających się o orzeczenie o niepełnosprawności czas jest często czynnikiem krytycznym. Bez decyzji komisji trudno jest uzyskać świadczenia finansowe, korzystać z ulg podatkowych, uprawnień pracowniczych czy wsparcia w systemie pomocy społecznej. Wielomiesięczne oczekiwanie pogłębiało poczucie niepewności i wykluczenia.
Ministerstwo zakłada, że zwiększenie liczby lekarzy uprawnionych do pracy w komisjach przełoży się bezpośrednio na skrócenie kolejek. Więcej zespołów oznacza możliwość częstszego organizowania posiedzeń oraz sprawniejsze rozpatrywanie wniosków. Choć pierwsze efekty mogą być widoczne dopiero po kilku miesiącach, kierunek zmian oceniany jest przez ekspertów jako racjonalny i odpowiadający realnym problemom systemu.
Jednym z najczęściej podnoszonych pytań w kontekście nowelizacji jest kwestia jakości orzeczeń. Czy poszerzenie katalogu lekarzy nie doprowadzi do obniżenia standardów? Autorzy zmian przekonują, że tak się nie stanie, ponieważ zachowano wymogi dotyczące doświadczenia i zakresu specjalizacji. Dodatkowo przewodniczący komisji nadal ponoszą pełną odpowiedzialność za prawidłowość procedury.
Z perspektywy systemowej reforma ma na celu lepsze wykorzystanie istniejących zasobów kadrowych, a nie ich zastępowanie mniej wykwalifikowanymi osobami. W wielu przypadkach lekarze w trakcie specjalizacji posiadają aktualną wiedzę kliniczną i doświadczenie w pracy z pacjentami z chorobami przewlekłymi. Ich włączenie do komisji może nawet poprawić spójność orzecznictwa z aktualnymi standardami medycznymi.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy prawnej i organizacyjnej oraz dostępnych regulacji dotyczących systemu orzekania o niepełnosprawności.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Czy nowe przepisy dotyczą wszystkich komisji w Polsce?
Tak, zmiany obejmują wszystkie komisje orzekające o niepełnosprawności, niezależnie od województwa.
Czy pacjent może wybrać skład komisji?
Nie, skład komisji ustala organ powołujący, ale dzięki zmianom jest większa dostępność lekarzy.
Czy przyspieszenie postępowań będzie odczuwalne od razu?
Tak, w wielu regionach krótszy czas oczekiwania może być zauważalny w ciągu kilku miesięcy.
Czy zmiany wpłyną na sposób przeprowadzania badań w komisji?
Nie, procedura badania i oceny stanu zdrowia pozostaje bez zmian – zmienia się tylko organizacja pracy.
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
