Wszywka alkoholowa (disulfiram) – najczęstsze pytania

Czym jest wszywka alkoholowa?

To jałowe tabletki z disulfiramem, które lekarz umieszcza pod skórą, najczęściej w okolicy pośladka. Disulfiram blokuje enzym rozkładający aldehyd octowy – produkt przemiany alkoholu. Gdy osoba z wszywką wypije alkohol, aldehyd gromadzi się w organizmie i wywołuje tzw. reakcję disulfiramową.

Wszywka jest lekiem na receptę. Nie zmniejsza głodu alkoholu i nie leczy uzależnienia – działa przez strach przed reakcją, dlatego bez terapii łatwo o powrót do picia po jej „wygaśnięciu”.

Jak przebiega reakcja po alkoholu?

Objawy zaczynają się zwykle kilka–kilkanaście minut po wypiciu nawet niewielkiej ilości alkoholu i mogą trwać kilka godzin:

• zaczerwienienie twarzy i uczucie gorąca,
• pulsujący ból głowy,
• kołatanie serca, duszność,
• nudności i wymioty,
• spadek ciśnienia, zawroty głowy, lęk.

U osób z chorobami serca reakcja może prowadzić do zaburzeń rytmu, zawału lub utraty przytomności. Przy duszności, bólu w klatce piersiowej lub omdleniu dzwoń na 112 i powiedz, że masz wszyty disulfiram.

Reakcję mogą wywołać też ukryte źródła alkoholu: niektóre syropy i krople, płyny do płukania ust, sosy i desery z alkoholem, a nawet kosmetyki z alkoholem nakładane na dużą powierzchnię skóry.

Czy wszywka alkoholowa działa?

Badania nad implantami z disulfiramem dają niejednoznaczne wyniki – stężenie leku we krwi po wszyciu bywa bardzo niskie. Część efektu wynika więc z samego przekonania, że picie będzie groźne. Najlepiej udokumentowane jest leczenie uzależnienia psychoterapią, a z leków – substancjami zmniejszającymi głód alkoholu lub pomagającymi utrzymać abstynencję (np. naltrekson, akamprozat), które dobiera lekarz.

Kto może mieć wszywkę, a kto nie?

Wszywkę rozważa się u osoby, która chce utrzymać abstynencję, świadomie się na nią zgadza i jest w trakcie leczenia uzależnienia. Przed zabiegiem lekarz pyta o choroby i leki, a czasem zleca badania (np. EKG, próby wątrobowe).

Wszywki nie zakłada się między innymi przy:

• spożyciu alkoholu w ciągu ostatniej doby (lub objawach odstawienia),
• chorobie wieńcowej, niewydolności serca, zaburzeniach rytmu, ciężkim nadciśnieniu,
• ciężkich chorobach wątroby i nerek,
• psychozie, ciężkiej depresji lub myślach samobójczych,
• ciąży i karmieniu piersią,
• uczuleniu na disulfiram.

Disulfiram wchodzi w interakcje m.in. z lekami przeciwzakrzepowymi, metronidazolem i niektórymi lekami przeciwpadaczkowymi – lekarz musi znać wszystkie przyjmowane leki.

Jak wygląda zabieg?

Zabieg trwa kilkanaście minut i odbywa się w znieczuleniu miejscowym, bez pobytu w szpitalu. Lekarz nacina skórę, umieszcza tabletki głębiej w tkankach i zakłada szwy. Przez kilka dni miejsce może boleć i być obrzęknięte. Gorączka, ropny wyciek lub nasilające się zaczerwienienie wymagają kontroli – rzadko dochodzi do zakażenia albo wypychania tabletek.

Jak długo działa?

Producenci podają, że działanie utrzymuje się przez kilka miesięcy, ale czas jest różny u różnych osób i trudno go przewidzieć. Bezpieczniej przyjąć, że ryzyko reakcji trwa przez cały okres podany przez lekarza – nie testuj go alkoholem.

Gdzie szukać pomocy w uzależnieniu?

Leczenie uzależnienia od alkoholu w poradniach i oddziałach z umową z NFZ jest bezpłatne i nie wymaga skierowania. Listę placówek i informacje o pomocy dla bliskich znajdziesz na stronie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.

Najczęstsze pytania

Czy po wszyciu można napić się „jednego piwa”?

Nie. Nawet niewielka ilość alkoholu może wywołać ciężką reakcję. Jeśli planujesz picie, wszywka nie jest dla Ciebie – porozmawiaj o tym z terapeutą lub lekarzem.

Czy wszywkę można usunąć?

Tak, chirurgicznie, ale tabletki częściowo się wchłaniają i usunięcie nie zawsze od razu kończy działanie leku. Decyzję podejmuje lekarz.

Czy można wszyć komuś wszywkę bez jego zgody?

Nie. Zabieg wymaga świadomej zgody pacjenta, który musi wiedzieć, jak działa disulfiram i jakie niesie ryzyko.

Źródła

1. MedlinePlus (NIH). Disulfiramhttps://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682602.html (otwiera się w nowej karcie)
2. NICE. Alcohol-use disorders: diagnosis, assessment and management of harmful drinking and alcohol dependence (CG115)https://www.nice.org.uk/guidance/cg115 (otwiera się w nowej karcie)
3. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniomhttps://kcpu.gov.pl/ (otwiera się w nowej karcie)