Choroba wieńcowa
Choroba wieńcowa to choroba serca, w której tętnice wieńcowe dostarczają mięśniowi sercowemu za mało krwi bogatej w tlen. Najczęściej odpowiada za to miażdżyca. Typowym objawem jest ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej (dławica piersiowa), ale u części osób pierwszym sygnałem choroby jest zawał serca.
Czym jest choroba wieńcowa?
Choroba wieńcowa to przewlekła choroba, w której serce dostaje za mało krwi bogatej w tlen. Zwykle tętnice wieńcowe, które odżywiają serce, są zwężone przez miażdżycę.
Objawy pojawiają się, gdy serce potrzebuje więcej tlenu, np. przy wysiłku lub stresie. Choroba może prowadzić do zawału, niewydolności serca i zaburzeń rytmu.
Objawy choroby wieńcowej
Typowy objaw to dławica piersiowa, czyli ucisk, ciężar lub pieczenie za mostkiem. Może promieniować do lewego ramienia, szyi, żuchwy, pleców lub nadbrzusza.
- Stabilna dławicaBól przy wysiłku, stresie, na zimnie lub po obfitym posiłku, mijający po odpoczynku. Też wymaga wizyty u lekarza.
- Duszność i nietypowe objawyDuszność, szybkie męczenie się, kołatanie serca, nudności, ból pleców lub żuchwy. Częstsze u kobiet, seniorów i chorych na cukrzycę, a nie oznaczają łagodniejszej choroby.
- Zmiana charakteru bóluBól przy coraz mniejszym wysiłku, w spoczynku lub niemijający po odpoczynku może oznaczać ostry zespół wieńcowy.
Kiedy objawy wymagają pilnej pomocy?
Dzwoń pod 112, gdy ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej trwa dłużej niż kilka minut, zwłaszcza z dusznością, zimnymi potami, nudnościami, osłabieniem, omdleniem lub bólem promieniującym do ramienia, szyi, żuchwy lub pleców. Nie czekaj, aż ból minie, i nie jedź sam samochodem do szpitala.
Przyczyny i czynniki ryzyka choroby wieńcowej
Najczęstszą przyczyną jest miażdżyca, czyli blaszki zwężające tętnice. Gdy blaszka pęknie, skrzeplina może nagle zamknąć tętnicę i wywołać zawał.
Czynniki ryzyka:
- Nadciśnienie tętniczeUszkadza naczynia i obciąża serce, długo bez objawów.
- Wysoki cholesterol LDLSprzyja powstawaniu blaszek i nie boli.
- Palenie tytoniuTakże bierne. Uszkadza naczynia i sprzyja zakrzepom.
- CukrzycaPrzyspiesza uszkodzenie naczyń, a objawy bywają mniej typowe.
- Styl życiaNadwaga, mało ruchu, niezdrowa dieta, nadmiar alkoholu, przewlekły stres.
- Wiek i genyRyzyko rośnie u mężczyzn po 45., a u kobiet po 55. roku życia. Liczą się też wczesne choroby serca u bliskich.
Przy obciążeniu rodzinnym warto wcześniej kontrolować ciśnienie, lipidogram i glikemię.
Diagnostyka choroby wieńcowej
Ból w klatce piersiowej ma różne przyczyny. Przy podejrzeniu zawału badania robi się pilnie w szpitalu.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Wywiad i badanie | Rozmowa z lekarzem Pytania o ból, pomiar ciśnienia, osłuchanie serca i płuc, ocena ryzyka. |
| Podstawowe badanie serca | EKG Pokazuje rytm i cechy niedokrwienia lub przebytego zawału. Prawidłowe EKG w spoczynku nie wyklucza choroby. |
| Badania krwi | Lipidogram, glukoza, troponiny Też HbA1c, kreatynina i morfologia, a przy podejrzeniu zawału troponiny, czyli markery uszkodzenia serca. |
| Obrazowanie serca | Echo serca Ocenia pracę mięśnia sercowego i zastawek. |
| Test wysiłkowy | Próba wysiłkowa Sprawdza, czy przy wysiłku pojawia się niedokrwienie. |
| Badanie nieinwazyjne | Angio-TK tętnic wieńcowych Tomografia z kontrastem pokazująca zwężenia i blaszki. |
| Badanie inwazyjne | Koronarografia Badanie przez cewnik przy nasilonych objawach, wysokim ryzyku lub podejrzeniu ostrego zespołu wieńcowego. Pozwala od razu zdecydować o stencie lub operacji. |
Leczenie choroby wieńcowej
Leczenie łagodzi objawy, zmniejsza ryzyko zawału i spowalnia miażdżycę. Leki i zabiegi dobiera lekarz.
Leki przeciwpłytkowe
Zmniejszają ryzyko skrzeplin, zwłaszcza po zawale i stencie. Nie odstawiaj ich samodzielnie. Przy krwawieniu lub przed zabiegiem decyduje lekarz.
Statyny
Statyny i inne leki na cholesterol hamują miażdżycę. Dobry wynik to zwykle efekt leku, nie powód do odstawienia.
Leki na ciśnienie i przeciwdławicowe
Brane regularnie lub doraźnie przy bólu. Gdy lek doraźny nie pomaga lub ból pojawia się w spoczynku, potrzebna jest pilna pomoc.
Angioplastyka i stent
Zwężenie poszerza się balonem wprowadzonym przez nadgarstek lub pachwinę i zwykle wszczepia stent. Stent nie leczy całej choroby, więc leki są nadal potrzebne.
Pomostowanie aortalno-wieńcowe
Operacja (bypassy) omijająca zwężenia. Rozważa się ją m.in. przy chorobie wielu naczyń lub zwężeniu pnia lewej tętnicy wieńcowej.
Lekarz powinien wyjaśnić korzyści i ryzyko zabiegu.
Przy bólu, ucisku lub pieczeniu w klatce piersiowej trwającym dłużej niż kilka minut albo w spoczynku nie czekaj na teleporadę, dzwoń pod 112.
Choroba wieńcowa a zawał serca
Choroba wieńcowa to proces przewlekły, a zawał serca to stan nagły, gdy skrzeplina na pękniętej blaszce zamyka tętnicę. Choroba wieńcowa znacznie zwiększa ryzyko zawału.
Dlaczego liczy się czas?
Im dłużej tętnica jest zamknięta, tym więcej mięśnia sercowego obumiera. Bez badań w szpitalu nie da się odróżnić zawału od łagodniejszych dolegliwości, więc przy podejrzeniu lepiej wezwać pomoc niż czekać w domu.
Dieta i aktywność fizyczna przy chorobie wieńcowej
Dieta i ruch nie zastępują leków, ale pomagają kontrolować ciśnienie, cholesterol, wagę i cukier.
- Co jeść, aby wspierać serce?
Więcej warzyw, owoców, pełnego ziarna, strączków, ryb i olejów roślinnych, a mniej wędlin i słodyczy. Soli mniej niż 5 g dziennie.
- Jak bezpiecznie wracać do ruchu?
Przy stabilnej chorobie i zgodzie lekarza zwykle co najmniej 150 minut umiarkowanego ruchu tygodniowo. Po zawale lub zabiegu plan ustal z lekarzem.
Jeśli przy wysiłku pojawi się ból w klatce piersiowej, duszność niewspółmierna do wysiłku, zawroty głowy lub kołatanie serca, przerwij aktywność i postępuj według zaleceń lekarza.
Jak zmniejszyć ryzyko choroby wieńcowej?
Ryzyko zmniejsza kontrola czynników, które przyspieszają miażdżycę:
- Ciśnienie
Mierz je w domu i nie odstawiaj leków po jednym dobrym pomiarze.
- Cholesterol
Podstawą jest lipidogram, a po rozpoznaniu choroby cele leczenia są ostrzejsze.
- Glikemia
Zwłaszcza przy cukrzycy, nadwadze i nadciśnieniu.
- Rzucenie palenia
Pomogą lekarz, leki lub nikotynowa terapia zastępcza.
- Mniej alkoholu
Nadmiar podnosi ciśnienie i trójglicerydy.
- Codzienne nawyki
Sen, ruch, prawidłowa waga i mniej stresu.
Dobre samopoczucie nie oznacza, że choroba zniknęła, dlatego ważne są regularne kontrole.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
- AmlodypinaNa receptę Bloker kanału wapniowego np. Adipine, Agen, Aldan i 10 innych
- RamiprylNa receptę Inhibitor konwertazy angiotensyny (ACEI) np. Ampril, ApoRami, Axtil i 6 innych
- PeryndoprylNa receptę Inhibitor konwertazy angiotensyny (ACEI) np. Prestarium
- LizynoprylNa receptę Inhibitor konwertazy angiotensyny (ACEI) np. LisiHEXAL
- WalsartanNa receptę Sartan (antagonista receptora angiotensyny II) np. Avasart
- TelmisartanNa receptę Sartan (antagonista receptora angiotensyny II) np. Actelsar, Micardis, Polsart i 11 innych
- BisoprololNa receptę Beta-adrenolityk (beta-bloker) np. Concor
- MetoprololNa receptę Beta-adrenolityk (beta-bloker) np. Betaloc ZOK
- NebiwololNa receptę Beta-adrenolityk (beta-bloker) np. Nebilet
- AtorwastatynaNa receptę Statyna np. Apo-Atorva, Atoris, Atorvastatin Aurovitas i 13 innych
- RywaroksabanNa receptę Doustny lek przeciwkrzepliwy (NOAC) np. Axaltra
- SymwastatynaNa receptę Statyna np. Apo-Simva
- RozuwastatynaNa receptę Statyna np. Aporoza
- Rozuwastatyna z ezetymibemNa receptę Lek złożony obniżający cholesterol (statyna i ezetymib) np. Coroswera
- Peryndopryl z amlodypinąNa receptę Lek złożony na nadciśnienie (inhibitor ACE i bloker kanału wapniowego) np. Aldan Combo
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Zobacz wszystkich
Najczęstsze pytania
Czy choroba wieńcowa jest uleczalna?
To choroba przewlekła, więc mówi się raczej o jej kontrolowaniu. Leki, zmiana stylu życia, a u części chorych stent lub operacja zmniejszają objawy i ryzyko zawału, ale miażdżyca może postępować w innych naczyniach.
Jak boli przy chorobie wieńcowej?
Najczęściej jako ucisk, ciężar, pieczenie lub ściskanie za mostkiem, promieniujące do ramienia, szyi, żuchwy lub pleców. Ból zwykle pojawia się przy wysiłku i mija po odpoczynku.
Czy choroba wieńcowa zawsze prowadzi do zawału?
Nie, ale zwiększa jego ryzyko. Leczenie i kontrola czynników ryzyka pomagają je ograniczyć.
Jak długo żyje się z chorobą wieńcową?
Nie ma jednej odpowiedzi. Zależy to od zaawansowania choroby, wieku, innych chorób i regularności leczenia. Osoba, która się leczy i kontroluje czynniki ryzyka, może funkcjonować z chorobą przez wiele lat.
Czego nie wolno przy chorobie wieńcowej?
Nie wolno ignorować bólu w klatce piersiowej, samodzielnie odstawiać leków, palić ani wracać do intensywnego wysiłku bez zgody lekarza. Stent nie kończy leczenia.
Źródła
- Centers for Disease Control and Prevention. About Coronary Artery Diseasehttps://www.cdc.gov/heart-disease/about/coronary-artery-disease.html (otwiera się w nowej karcie)
- Mayo Clinic. Coronary artery disease – Symptoms and causeshttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/coronary-artery-disease/symptoms-causes/syc-20350613 (otwiera się w nowej karcie)
- NHS. Coronary heart diseasehttps://www.nhs.uk/conditions/coronary-heart-disease/ (otwiera się w nowej karcie)
- American Heart Association. What is coronary artery diseasehttps://www.heart.org/en/health-topics/consumer-healthcare/what-is-cardiovascular-disease/coronary-artery-disease (otwiera się w nowej karcie)
- mp.pl – Choroba wieńcowa (choroba niedokrwienna serca): przyczyny, objawy i leczeniehttps://mp.pl/pacjent/objawy/62050,objawy-stabilnej-choroby-wiencowej (otwiera się w nowej karcie)
