Fale upałów coraz częściej stają się realnym zagrożeniem dla zdrowia, a nie tylko sezonową niedogodnością. Gdy temperatura powietrza przez kilka dni z rzędu przekracza 30 stopni, organizm pracuje na granicy swoich możliwości. Większość osób pamięta o ochronie skóry i unikaniu słońca, ale znacznie rzadziej bierze pod uwagę wpływ, jaki wysokie temperatury mogą mieć na działanie codziennie przyjmowanych leków. Tymczasem niektóre preparaty mogą zaburzać naturalne mechanizmy chłodzenia organizmu i zwiększać ryzyko groźnych powikłań.
Układ krążenia jest jednym z pierwszych, które odczuwają skutki ekstremalnych temperatur. Podczas upału naczynia krwionośne rozszerzają się, ciśnienie tętnicze może spadać, a serce musi pracować intensywniej, by utrzymać prawidłowe krążenie. W takich warunkach leki stosowane w nadciśnieniu i chorobach serca mogą niekiedy działać inaczej niż zwykle.
Inhibitory ACE, beta-blokery czy blokery kanału wapniowego wpływają na regulację ciśnienia oraz częstość akcji serca. Wysoka temperatura może nasilać ich działanie hipotensyjne, co zwiększa ryzyko zawrotów głowy, omdleń i nagłych spadków ciśnienia. Dodatkowo część z tych leków może ograniczać zdolność organizmu do zwiększania tętna i potliwości, czyli naturalnych mechanizmów obronnych przed przegrzaniem.
Osoby starsze oraz pacjenci z chorobami sercowo-naczyniowymi są szczególnie narażeni. U nich objawy przegrzania mogą być mniej wyraźne, a pogorszenie stanu zdrowia następuje szybciej. W upalne dni nawet krótkie przebywanie na słońcu może prowadzić do poważnych konsekwencji.
Zobacz też: Czym jest nadciśnienie tętnicze? Objawy i przyczyny
Leki wpływające na ośrodkowy układ nerwowy odgrywają istotną rolę w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych czy schizofrenii, ale w czasie upałów wymagają szczególnej ostrożności. Niektóre substancje czynne mogą zaburzać odczuwanie pragnienia lub wpływać na pracę gruczołów potowych.
Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne oraz część nowocześniejszych preparatów z grupy SSRI i SNRI mogą zwiększać potliwość lub przeciwnie – ograniczać zdolność organizmu do efektywnego chłodzenia. Wysokie temperatury mogą też nasilać działania niepożądane, takie jak senność, osłabienie czy zaburzenia koncentracji, co dodatkowo zwiększa ryzyko wypadków i zasłabnięć.
Szczególną uwagę powinni zachować także pacjenci przyjmujący leki przeciwpsychotyczne. Preparaty te mogą zaburzać termoregulację na poziomie ośrodkowym, co sprawia, że organizm nie reaguje prawidłowo na przegrzanie. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do groźnych stanów wymagających pilnej interwencji medycznej.
Nie tylko leki na receptę mogą stanowić problem podczas upałów. Wiele popularnych preparatów dostępnych bez recepty zawiera substancje przeciwhistaminowe, które działają antycholinergicznie. Oznacza to, że mogą ograniczać wydzielanie potu i utrudniać oddawanie ciepła.
Difenhydramina, często obecna w lekach na alergię i bezsenność, bywa szczególnie problematyczna. Może prowadzić do suchości skóry, uczucia przegrzania i zaburzeń koncentracji. Wysoka temperatura w połączeniu z takim działaniem zwiększa ryzyko udaru cieplnego, zwłaszcza u osób starszych i dzieci.
Również leki złożone stosowane przy objawach przeziębienia, zawierające pseudoefedrynę lub inne substancje pobudzające, mogą podnosić temperaturę ciała i przyspieszać akcję serca. W czasie fali upałów ich stosowanie powinno być szczególnie ostrożne.
Jednym z największych zagrożeń związanych z lekami i upałem jest fakt, że objawy przegrzania mogą być nietypowe lub opóźnione. Zamiast intensywnego pragnienia czy silnego pocenia się pojawia się nagłe osłabienie, splątanie lub ból głowy. Wiele osób błędnie interpretuje te sygnały jako zmęczenie lub skutki uboczne leków, nie łącząc ich z wysoką temperaturą.
To właśnie dlatego udar cieplny bywa diagnozowany zbyt późno. Leki mogą „maskować” naturalne reakcje organizmu, przez co pomoc przychodzi dopiero wtedy, gdy stan pacjenta jest już poważny. Świadomość tego mechanizmu jest kluczowa w profilaktyce.
Zobacz też: Dlaczego osoby z nadciśnieniem gorzej śpią? Kluczowa może być witamina D
Podstawową zasadą jest niewprowadzanie zmian w leczeniu bez konsultacji ze specjalistą. Artykuł nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą, a każda decyzja dotycząca dawkowania czy czasu przyjmowania leków powinna być omówiona z lekarzem.
Specjaliści zalecają, aby w czasie upałów:
Jeśli pojawią się objawy sugerujące przegrzanie, należy niezwłocznie szukać pomocy medycznej. Wysoka temperatura w połączeniu z działaniem niektórych leków może stanowić realne zagrożenie dla zdrowia, ale odpowiednia wiedza i czujność pozwalają znacząco je ograniczyć.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
1. Czy można samemu odstawić leki w czasie upałów?
Nie, nigdy nie odstawiaj leków bez konsultacji z lekarzem.
2. Jakie objawy wskazują, że lek źle działa w czasie upału?
Omdlenia, zawroty głowy, nadmierna senność i trudności z poceniem się.
3. Które leki trzeba szczególnie kontrolować latem?
Leki na ciśnienie, serce, depresję, ADHD, alergię i nasenne.
4. Jak chronić się przed przegrzaniem, jeśli biorę takie leki?
Unikaj słońca, pij dużo wody i skonsultuj dawkę z lekarzem.
Czytaj również: Pakiety medyczne online – czy prywatna opieka zdrowotna naprawdę się opłaca?
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
