Jeszcze niedawno szpitale powiatowe pojawiały się w ogólnopolskich mediach głównie przy okazji kryzysów finansowych, braków kadrowych lub zamykanych oddziałów. Dziś temat wraca w zupełnie innym kontekście. Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt, który ma fundamentalnie zmienić sposób funkcjonowania opieki zdrowotnej w mniejszych miastach i na terenach wiejskich. To jedna z najbardziej kompleksowych prób przebudowy szpitalnictwa powiatowego od lat.
Rządowy plan nie zakłada jednego, sztywnego modelu. Zamiast centralnie narzuconych decyzji pojawia się propozycja transformacji opartej na dobrowolności, zachętach finansowych i dostosowaniu do realnych potrzeb lokalnych społeczności. To podejście ma, według resortu zdrowia, zwiększyć skuteczność reformy i ograniczyć ryzyko społecznego sprzeciwu.
Projekt przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia zakłada odejście od dotychczasowego, często krytykowanego modelu funkcjonowania szpitali powiatowych jako placówek próbujących oferować pełen zakres świadczeń, niezależnie od realnych możliwości kadrowych i finansowych. Nowa koncepcja ma opierać się na racjonalizacji świadczeń oraz lepszym dopasowaniu profilu szpitala do struktury demograficznej regionu.
Minister zdrowia Izabela Leszczyna podkreśla, że reforma nie oznacza masowych likwidacji ani przymusowych przekształceń. Szpitale będą mogły same zdecydować, czy chcą wejść w nowy model. W zamian za to otrzymają dostęp do dodatkowych środków finansowych oraz wsparcia organizacyjnego. Kluczowe ma być odejście od nieefektywnej konkurencji pomiędzy placówkami i skupienie się na realnych potrzebach pacjentów.
Resort zdrowia zwraca uwagę, że obecnie wiele szpitali powiatowych utrzymuje oddziały, które nie są w stanie zapewnić pełnego bezpieczeństwa pacjentom z powodu braków specjalistów lub niskiej liczby wykonywanych procedur. Reforma ma to zmienić poprzez koncentrację świadczeń tam, gdzie mogą być realizowane w sposób bezpieczny i skuteczny.
Jednym z najbardziej nowatorskich elementów projektu jest koncepcja tworzenia centrów zdrowia w powiatach, które nie posiadają własnego szpitala. Dotyczy to między innymi powiatów wielickiego czy łobeskiego, gdzie mieszkańcy w nagłych sytuacjach muszą pokonywać znaczne odległości, by uzyskać pomoc medyczną.
Centra zdrowia mają pełnić rolę pierwszego punktu kontaktu z systemem ochrony zdrowia w sytuacjach nagłych i pilnych. Ich zakres działalności obejmie podstawową diagnostykę, krótkoterminową obserwację pacjentów, zabezpieczenie transportu medycznego oraz wykonywanie drobnych zabiegów. Nie będą one pełnoprawnymi szpitalami, ale mają znacząco odciążyć zarówno SOR-y, jak i duże placówki regionalne.
Według zapowiedzi rządu centra zdrowia mają zwiększyć poczucie bezpieczeństwa mieszkańców mniejszych miejscowości. Dla wielu pacjentów kluczowe znaczenie ma możliwość szybkiej konsultacji lekarskiej blisko miejsca zamieszkania, bez konieczności wielogodzinnej podróży do odległego szpitala wojewódzkiego.
Istotnym elementem reformy jest przesunięcie ciężaru opieki z hospitalizacji ostrej na opiekę długoterminową i geriatryczną. Ministerstwo Zdrowia otwarcie wskazuje na rosnące potrzeby starzejącego się społeczeństwa. W tym kontekście szczególną rolę mają odegrać zakłady opiekuńczo-lecznicze, czyli ZOL-e.
W wielu powiatach część oddziałów szpitalnych ma zostać przekształcona właśnie w placówki opieki długoterminowej. Ma to zapewnić całodobową opiekę osobom przewlekle chorym, seniorom oraz pacjentom po ciężkich hospitalizacjach, którzy nie wymagają już leczenia ostrego, ale nie są w stanie funkcjonować samodzielnie w domu.
Równolegle resort promuje współpracę pomiędzy sąsiadującymi szpitalami. Zamiast utrzymywać identyczne oddziały w kilku placówkach, planuje się tworzenie wspólnych struktur, szczególnie w takich dziedzinach jak chirurgia, ginekologia czy położnictwo. Ma to poprawić jakość świadczeń i ograniczyć problem dyżurów zabezpieczanych przez minimalną liczbę lekarzy.
Transformacja szpitalnictwa powiatowego ma być finansowana głównie ze środków Krajowego Planu Odbudowy. Łącznie na ochronę zdrowia przewidziano około 18 miliardów złotych, z czego około miliarda ma zostać przeznaczone bezpośrednio na przebudowę struktury szpitali.
Szpitale, które zdecydują się na udział w reformie, będą zobowiązane do przygotowania szczegółowych planów transformacji. Dokumenty te trafią do oceny Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, która sprawdzi ich zasadność ekonomiczną i medyczną. Dopiero po pozytywnej ocenie placówki będą mogły liczyć na wsparcie finansowe.
Krytycy projektu zwracają uwagę, że same pieniądze nie rozwiążą problemów systemowych. Mariusz Trojanowski z Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych podkreśla, że bez realnej zmiany wycen świadczeń szpitale nadal będą generować straty. Jego zdaniem nie można mówić o prawdziwej reformie, jeśli finansowanie nie odpowiada rzeczywistym kosztom leczenia.
Zobacz też: Nowe przepisy dotyczące elektronicznej dokumentacji medycznej w Polsce – co się zmieniło?
W tle reformy pojawia się również temat wynagrodzeń personelu medycznego. Szpitale powiatowe od lat przegrywają konkurencję o lekarzy z dużymi ośrodkami akademickimi i prywatnym sektorem. Rosnące oczekiwania płacowe specjalistów stanowią dla małych placówek ogromne wyzwanie finansowe.
Przedstawiciele szpitali powiatowych apelują o wprowadzenie mechanizmów stabilizujących rynek pracy w ochronie zdrowia. Ich zdaniem bez urealnienia systemu wynagrodzeń i zapewnienia przewidywalnych warunków zatrudnienia nawet najlepiej zaprojektowana reforma może okazać się niewystarczająca.
Jednocześnie ministerstwo podkreśla, że celem zmian nie jest ograniczanie dostępu do opieki zdrowotnej w mniejszych miejscowościach. Wręcz przeciwnie, reforma ma zagwarantować pacjentom bezpieczeństwo i ciągłość leczenia, niezależnie od miejsca zamieszkania. Kluczowe ma być odejście od improwizacji i tworzenie spójnego, przewidywalnego systemu.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
1. Czy szpitale powiatowe będą likwidowane?
Nie, reforma nie zakłada likwidacji, lecz dobrowolne przekształcenia i zmiany profilu oddziałów.
2. Co to znaczy, że powstaną centra zdrowia?
To placówki z podstawową diagnostyką, łóżkami obserwacyjnymi i transportem medycznym.
3. Kiedy planowane zmiany wejdą w życie?
Dokładne daty zależą od wdrażania reformy, ale pierwsze zmiany mają ruszyć jeszcze w 2025 roku.
4. Czy pacjent sam wybierze, gdzie się leczyć?
Pacjent wciąż będzie miał prawo wyboru placówki, ale dostępność usług może się różnić w regionach.
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
