Hemoroidy są naturalnymi strukturami naczyniowymi, czyli splotami żylnymi, zlokalizowanymi w obrębie odbytu oraz dolnej części odbytnicy. Ich fizjologiczną rolą jest udział w mechanizmie uszczelniania kanału odbytu. Problem zdrowotny pojawia się dopiero wtedy, gdy dochodzi do ich nadmiernego poszerzenia, obrzęku lub stanu zapalnego. W takiej sytuacji mówimy o chorobie hemoroidalnej, która objawia się bólem, swędzeniem, uczuciem dyskomfortu oraz krwawieniem z odbytu. Choć schorzenie to nie jest uznawane za bezpośrednio zagrażające życiu, może znacząco obniżać komfort codziennego funkcjonowania i mieć charakter nawracający.
Spuchnięte hemoroidy są jedną z najczęstszych przyczyn świeżej, jasnoczerwonej krwi pojawiającej się na papierze toaletowym lub powierzchni stolca. Warto jednak pamiętać, że każdy przypadek krwawienia z odbytu wymaga diagnostyki lekarskiej, aby wykluczyć inne, poważniejsze przyczyny.
Wbrew powszechnemu przekonaniu hemoroidy nie są wyłącznie zmianą chorobową. Każdy człowiek posiada sploty hemoroidalne, które znajdują się pod błoną śluzową końcowego odcinka przewodu pokarmowego. Problem zaczyna się w momencie, gdy dochodzi do nadmiernego ciśnienia w naczyniach żylnych, co prowadzi do ich powiększenia, przemieszczenia lub podrażnienia.
Hemoroidy wewnętrzne zlokalizowane są wewnątrz odbytnicy i zazwyczaj nie powodują bólu, ponieważ w tej okolicy znajduje się niewiele receptorów czuciowych. Często pierwszym objawem jest bezbolesne krwawienie. Hemoroidy zewnętrzne natomiast znajdują się pod skórą wokół odbytu, gdzie unerwienie jest znacznie bogatsze, dlatego ich powiększenie wiąże się z wyraźnym bólem, obrzękiem i świądem.
Choroba hemoroidalna dotyczy kobiet i mężczyzn z podobną częstością. Szacuje się, że około 50 procent populacji doświadcza objawów hemoroidów przed 50. rokiem życia, a nawet 75 procent dorosłych zmaga się z nimi przynajmniej okresowo. Szczególnie narażone są kobiety w ciąży oraz w okresie poporodowym, co wiąże się ze zwiększonym ciśnieniem w jamie brzusznej oraz zmianami hormonalnymi.
Do głównych czynników ryzyka należą przewlekłe zaparcia lub biegunki, długotrwałe parcie podczas wypróżnień, siedzący tryb życia, nadwaga oraz predyspozycje genetyczne. Ryzyko wzrasta także wraz z wiekiem, ponieważ z czasem tkanki podtrzymujące sploty żylne tracą elastyczność.
Objawy hemoroidów zależą od ich lokalizacji oraz stopnia zaawansowania choroby. W przypadku hemoroidów wewnętrznych dominującym objawem jest krwawienie podczas lub po wypróżnieniu, zazwyczaj bez towarzyszącego bólu. Częstym sygnałem jest również uczucie niepełnego wypróżnienia, wynikające z obecności powiększonych guzków w kanale odbytu.
Hemoroidy zewnętrzne powodują bardziej dokuczliwe dolegliwości, takie jak ból, pieczenie, świąd oraz wyczuwalny obrzęk w okolicy odbytu. W przypadku zakrzepicy splotów zewnętrznych ból może być nagły i bardzo intensywny. Krwawienie najczęściej ma postać jasnej krwi widocznej na papierze toaletowym.
Czytaj też: Skleroterapia hemoroidów a znieczulenie przed operacja
Postępowanie terapeutyczne w chorobie hemoroidalnej jest uzależnione od stopnia zaawansowania zmian oraz nasilenia objawów. W łagodnych przypadkach skuteczne bywają metody zachowawcze, które mają na celu zmniejszenie obrzęku, poprawę komfortu wypróżnień oraz zapobieganie nawrotom.
Leczenie zachowawcze obejmuje modyfikację diety, zwiększenie podaży błonnika i płynów, unikanie długotrwałego parcia oraz stosowanie preparatów miejscowych o działaniu przeciwzapalnym i łagodzącym. Pomocne mogą być także kąpiele nasiadowe oraz zimne okłady zmniejszające obrzęk.
W przypadkach bardziej zaawansowanych lub opornych na leczenie zachowawcze konieczne może być zastosowanie metod zabiegowych, takich jak skleroterapia, gumkowanie lub leczenie operacyjne. Decyzję o wyborze metody podejmuje lekarz po ocenie klinicznej pacjenta.
Profilaktyka choroby hemoroidalnej opiera się przede wszystkim na regularnym rytmie wypróżnień i utrzymaniu prawidłowej konsystencji stolca. Dieta bogata w błonnik, odpowiednie nawodnienie oraz codzienna aktywność fizyczna zmniejszają ryzyko nadmiernego parcia i przeciążenia naczyń żylnych.
Ważne jest również reagowanie na potrzebę wypróżnienia bez odkładania jej w czasie oraz unikanie długiego siedzenia w toalecie. Kontrola masy ciała i leczenie chorób współistniejących, takich jak zaparcia, mają kluczowe znaczenie w zapobieganiu nawrotom.
Konsultacja lekarska jest konieczna, gdy objawy nie ustępują mimo leczenia zachowawczego, nasilają się lub gdy krwawienie z odbytu staje się obfitsze. Pozwala to wykluczyć inne schorzenia i wdrożyć odpowiednie leczenie na wczesnym etapie.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
Odkryj aktualne i rzetelne treści dotyczące zdrowia, profilaktyki oraz nowoczesnych usług medycznych.
