Dlaczego osoby z nadciśnieniem gorzej śpią? Kluczowa może być witamina D

Nadciśnienie tętnicze od lat kojarzone jest przede wszystkim z chorobami serca i naczyń, jednak coraz więcej badań pokazuje, że jego wpływ sięga znacznie dalej. Jednym z obszarów szczególnie wrażliwych na wysokie ciśnienie krwi jest sen. Najnowsze badania polskich naukowców wskazują, że u pacjentów z nadciśnieniem jakość snu ulega wyraźnemu pogorszeniu, a dodatkowym czynnikiem nasilającym ten problem może być niski poziom witaminy D. Zależność ta rzuca nowe światło na to, jak ściśle powiązane są układ sercowo-naczyniowy, gospodarka hormonalna i fizjologia snu.

Coraz częstsze nocne wybudzenia, skrócenie fazy snu REM i większe ryzyko zaburzeń oddychania podczas snu nie są jedynie uciążliwym objawem. Mogą stanowić istotny sygnał ostrzegawczy, że organizm znajduje się w stanie przewlekłego przeciążenia. Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej i dostępnych publikacji naukowych.

Dlaczego nadciśnienie wpływa na jakość snu?

Sen jest procesem aktywnym biologicznie, w trakcie którego dochodzi do regulacji wielu układów organizmu. U osób z nadciśnieniem tętniczym ten mechanizm zostaje zaburzony. Wysokie ciśnienie krwi sprzyja nadmiernej aktywacji układu współczulnego, który odpowiada za reakcję stresową. W efekcie organizm ma trudność z osiągnięciem głębokich faz snu, a nocny odpoczynek staje się płytszy i bardziej fragmentaryczny.

Badania przeprowadzone we Wrocławiu wykazały, że pacjenci z nadciśnieniem mieli istotnie skrócony czas snu REM, czyli fazy odpowiadającej za regenerację psychiczną, przetwarzanie emocji i konsolidację pamięci. Jednocześnie częściej obserwowano u nich obturacyjny bezdech senny, który dodatkowo obniża jakość snu i prowadzi do okresowych spadków poziomu tlenu we krwi. Taki mechanizm zwiększa obciążenie serca nawet w godzinach nocnych, kiedy fizjologicznie powinno ono odpoczywać.

Czytaj również: Czym jest nadciśnienie tętnicze? Objawy i przyczyny

Jak przebiegało badanie nad snem u pacjentów z nadciśnieniem?

Zespół badawczy objął analizą 133 osoby, u których wykonano polisomnografię, czyli złoty standard w diagnostyce zaburzeń snu. Badanie to pozwala jednocześnie monitorować czynność mózgu, pracę serca, oddech, napięcie mięśniowe oraz saturację krwi. Dzięki temu możliwe było precyzyjne określenie struktury snu i przyczyn nocnych wybudzeń.

U pacjentów z nadciśnieniem dominującą przyczyną fragmentacji snu były zaburzenia oddychania, głównie bezdechy senne. U osób z prawidłowym ciśnieniem tętniczym częściej obserwowano inne czynniki, takie jak bruksizm czy zespół niespokojnych nóg. Co istotne, różnice w jakości snu były widoczne nawet po uwzględnieniu obecności bezdechu sennego, co sugeruje, że samo nadciśnienie stanowi niezależny czynnik pogarszający sen.

Niedobór witaminy D a zaburzenia snu u osób z nadciśnieniem

Jednym z najbardziej interesujących wniosków badania była obserwacja dotycząca parametrów biochemicznych. Pacjenci z nadciśnieniem i zaburzeniami snu mieli niższe stężenia witaminy D oraz wapnia w porównaniu do osób bez takich problemów. Zależność ta jest szczególnie istotna, ponieważ witamina D odgrywa ważną rolę w regulacji gospodarki wapniowej, a wapń jest kluczowy dla prawidłowego przewodnictwa nerwowego i pracy mięśni.

Niedobór witaminy D może prowadzić do zwiększonej pobudliwości nerwowo-mięśniowej, co sprzyja częstszym wybudzeniom i płytszemu snu. Co ważne, jest to jedno z pierwszych badań, które potwierdziło tę korelację w populacji ludzi, a nie jedynie w modelach zwierzęcych. Otwiera to nowe perspektywy w ocenie czynników ryzyka u pacjentów z nadciśnieniem.

Dlaczego sen, witamina D i układ sercowo-naczyniowy są ze sobą powiązane? Sen pełni kluczową rolę w nocnej regeneracji układu sercowo-naczyniowego. To właśnie podczas snu dochodzi do fizjologicznego obniżenia ciśnienia krwi i spowolnienia pracy serca. Częste wybudzenia i skrócony sen REM powodują, że mechanizm ten zostaje zakłócony, a serce pozostaje w stanie względnego przeciążenia przez całą dobę.

Jeżeli jednocześnie występuje niedobór witaminy D, który wiązany jest z zaburzeniami funkcji naczyń i zwiększoną aktywnością układu renina–angiotensyna, ryzyko dalszych powikłań rośnie. W dłuższej perspektywie może to sprzyjać rozwojowi chorób serca, udaru mózgu czy zaburzeń metabolicznych. Wszelkie działania diagnostyczne i terapeutyczne w tym zakresie powinny być zawsze prowadzone pod kontrolą lekarza, ponieważ artykuł nie zastępuje indywidualnej oceny medycznej.

Czytaj też: Jak dbać o siebie, mając nadciśnienie? Poradnik

Jakość snu jako sygnał ostrzegawczy u osób z nadciśnieniem

Autorzy badania podkreślają, że analiza snu może w przyszłości stać się ważnym elementem oceny ryzyka zdrowotnego u pacjentów z nadciśnieniem. Skrócona faza REM, fragmentacja snu oraz częste nocne wybudzenia mogą świadczyć o tym, że organizm nie ma możliwości pełnej regeneracji, mimo stosowanego leczenia.

Dla pacjentów oznacza to, że problemy ze snem nie powinny być bagatelizowane ani traktowane wyłącznie jako kwestia komfortu życia. Mogą one dostarczać cennych informacji o stanie układu sercowo-naczyniowego i sygnalizować potrzebę pogłębionej diagnostyki.

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych publikacji naukowych.

Źródła:

World Health Organization. (2021). Hypertension and cardiovascular disease.

National Institutes of Health, National Heart, Lung, and Blood Institute. (2022). Sleep deprivation and deficiency.