Menopauza to okres, w którym miesiączki ustają z powodu niższego poziomu hormonów. Zwykle następuje to między 45 a 55 rokiem życia. Czasami może to nastąpić naturalnie wcześniej. Lub z powodów takich jak operacja usunięcia jajników lub macicy, leczenie raka, takie jak chemioterapia lub przyczyna genetyczna. Czasami powód jest nieznany. Okres okołomenopauzalny występuje wtedy, gdy pojawiają się objawy przed zatrzymaniem miesiączkowania. Menopauza jest stwierdzana, gdy 12 miesięcy nie pojawiła się miesiączka. Menopauza i okres okołomenopauzalny mogą powodować objawy, takie jak niepokój, wahania nastroju, mgła mózgowa, uderzenia gorąca i nieregularne miesiączki. Czytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej.
Przeczytaj również, jakie są objawy endometriozy?
Ile trwa menopauza? U większości kobiet pierwsze objawy menopauzy pojawiają się na około cztery lata przed ostatnią miesiączką. Objawy często utrzymują się jeszcze do około czterech lat po ostatnim okresie. Niewielka liczba kobiet doświadcza objawów menopauzy przez okres do dziesięciu lat przed faktycznym wystąpieniem menopauzy, a 1 na 10 kobiet doświadcza objawów menopauzy przez 12 lat po ostatniej miesiączce. Mediana wieku menopauzy wynosi 51 lat. Istnieje wiele czynników, które pomagają określić, kiedy zaczniesz menopauzę, w tym genetykę i stan zdrowia jajników. Okres okołomenopauzalny występuje przed menopauzą.
Co to jest okres okołomenopauzalny?
To czas, w którym hormony zaczynają się zmieniać, przygotowując się do menopauzy. Może trwać od paru miesięcy do nawet kilku lat. Wiele kobiet zaczyna okres okołomenopauzalny w pewnym momencie po czterdziestce. Niektóre kobiety naturalnie pomijając okres okołomenopauzalny od razu i nagle wchodzą w okres menopauzy. Około 1 procent kobiet rozpoczyna menopauzę przed 40 rokiem życia, co nazywa się przedwczesną menopauzą lub pierwotną niewydolnością jajników. Około 5 procent kobiet przechodzi menopauzę w wieku od 40 do 45 lat. Nazywa się to wczesną menopauzą.
Po czym poznać, że zaczyna się menopauza? Około 20% kobiet nie ma żadnych objawów, podczas gdy 60% ma objawy łagodne do umiarkowanych. Pozostałe 20% ma poważne objawy, które zakłócają ich codzienne życie. Na objawy menopauzy mogą mieć wpływ różne czynniki. Na przykład Twój etap życia oraz ogólny stan zdrowia i samopoczucie. Wiele objawów rozpoczyna się w okresie okołomenopauzalnym i może utrzymywać się do okresu pomenopauzalnego.
Objawy fizyczne menopauzy mogą obejmować:
Objawy emocjonalne menopauzy mogą obejmować:
Oprócz zmian menstruacyjnych, objawy okresu okołomenopauzalnego, menopauzy i postmenopauzy są zasadniczo takie same. Do najczęstszych wczesnych objawów perimenopauzy należą rzadsze miesiączki, obfitsze lub lżejsze miesiączki niż zwykle, objawy naczynioruchowe (VMS), w tym uderzenia gorąca, nocne poty i nagłe zaczerwienienie. Szacuje się, że 75 procent kobiet doświadcza uderzeń gorąca w okresie menopauzy.
Przeczytaj również, Co daje regularne chodzenie na saunę?
Menopauza jest konsekwencją stopniowego wygaszania czynności hormonalnej jajników, co prowadzi do obniżenia stężenia estrogenów i progesteronu. Hormony te odgrywają kluczową rolę nie tylko w regulacji cyklu miesiączkowego, ale również w funkcjonowaniu układu nerwowego, sercowo-naczyniowego, kostnego i metabolicznego. Spadek ich poziomu wpływa na pracę ośrodka termoregulacji w mózgu, co tłumaczy występowanie uderzeń gorąca i nocnych potów. Jednocześnie zmiany hormonalne oddziałują na neuroprzekaźniki odpowiedzialne za nastrój i koncentrację, dlatego wiele kobiet doświadcza niepokoju, drażliwości oraz tzw. mgły mózgowej.
Warto podkreślić, że tempo i nasilenie zmian hormonalnych są bardzo indywidualne. U części kobiet proces ten przebiega łagodnie i stopniowo, u innych ma charakter gwałtowny, prowadząc do nasilonych objawów już we wczesnym okresie okołomenopauzalnym. Badania populacyjne wskazują, że obniżenie poziomu estrogenów wpływa również na metabolizm lipidów i gospodarkę węglowodanową, co może sprzyjać wzrostowi masy ciała oraz zwiększonemu ryzyku chorób sercowo-naczyniowych po menopauzie.
Zmiany nastroju w okresie menopauzy nie są wyłącznie reakcją na etap życiowy, lecz mają wyraźne podłoże biologiczne. Estrogeny modulują działanie serotoniny i dopaminy, neuroprzekaźników odpowiedzialnych za poczucie dobrostanu i stabilność emocjonalną. Ich niedobór może prowadzić do obniżenia nastroju, zwiększonej podatności na stres oraz trudności w radzeniu sobie z codziennymi wyzwaniami. Szacuje się, że około 30–40 procent kobiet w okresie okołomenopauzalnym doświadcza objawów lękowych lub depresyjnych o różnym nasileniu.
Dodatkowym czynnikiem obciążającym jest przewlekłe zmęczenie wynikające z zaburzeń snu. Nocne poty i bezsenność prowadzą do niedoboru regeneracji, co nasila drażliwość i problemy z koncentracją. Objawy emocjonalne bywają bagatelizowane lub przypisywane wyłącznie sytuacji życiowej, jednak w rzeczywistości stanowią integralną część zmian hormonalnych. Ich rozpoznanie ma znaczenie, ponieważ odpowiednie wsparcie medyczne i psychologiczne może znacząco poprawić jakość życia kobiet w tym okresie.
Jednym z mniej widocznych, ale klinicznie istotnych skutków menopauzy jest przyspieszona utrata masy kostnej. Estrogeny chronią kości przed nadmierną resorpcją, dlatego ich spadek prowadzi do zwiększonego ryzyka osteopenii i osteoporozy. Dane epidemiologiczne wskazują, że w pierwszych pięciu latach po menopauzie kobiety mogą utracić nawet 10–20 procent gęstości mineralnej kości. Zwiększa to ryzyko złamań, zwłaszcza w obrębie kręgosłupa i szyjki kości udowej.
Menopauza wpływa także na układ sercowo-naczyniowy. Spadek estrogenów wiąże się z pogorszeniem profilu lipidowego, wzrostem poziomu cholesterolu LDL oraz obniżeniem frakcji HDL. W rezultacie po menopauzie ryzyko chorób serca u kobiet zaczyna zbliżać się do ryzyka obserwowanego u mężczyzn. Dodatkowo zmiany metaboliczne sprzyjają odkładaniu tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha, co ma znaczenie dla rozwoju insulinooporności i cukrzycy typu 2.
Postępowanie w okresie menopauzy powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb i nasilenia objawów. U części kobiet wystarczające okazują się modyfikacje stylu życia, takie jak regularna aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu oraz zbilansowana dieta bogata w warzywa, owoce, białko i produkty zawierające wapń. Aktywność fizyczna nie tylko wspiera zdrowie kości i serca, ale również korzystnie wpływa na nastrój i jakość snu. Badania pokazują, że regularny umiarkowany wysiłek może zmniejszyć częstość uderzeń gorąca nawet o 20–30 procent.
W przypadkach umiarkowanych i ciężkich objawów rozważa się leczenie farmakologiczne, w tym hormonalną terapię menopauzalną, która pozostaje najskuteczniejszą metodą łagodzenia objawów naczynioruchowych. Decyzja o jej zastosowaniu powinna być poprzedzona oceną korzyści i ryzyka oraz szczegółową konsultacją lekarską. Coraz częściej stosuje się także podejście holistyczne, łączące opiekę medyczną, wsparcie psychologiczne i edukację zdrowotną, co pozwala kobietom lepiej zrozumieć zmiany zachodzące w organizmie i aktywnie dbać o zdrowie w kolejnych dekadach życia.
Źródła:
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
