Medycyna rodzinna

Co daje regularne chodzenie na saunę?

Co daje regularne chodzenie na saunę?

W Finlandii i innych krajach skandynawskich z sauny korzysta się od wieków, głównie dla przyjemności i odprężenia. Badania wiążą regularne korzystanie z sauny z kilkoma korzyściami zdrowotnymi, ale wiele z nich to małe badania albo badania obserwacyjne, więc wyniki trzeba traktować ostrożnie. Jeśli chorujesz przewlekle, przed rozpoczęciem regularnych wizyt w saunie porozmawiaj z lekarzem.

Przeczytaj również, Jak pływanie wpływa na nasze zdrowie?

Powody, dla których warto korzystać z sauny

Bez względu na to, jak sauna jest ogrzewana i jaki ma poziom wilgotności, oddziaływanie na organizm jest podobne. Kiedy człowiek siedzi w saunie, jego tętno wzrasta, a naczynia krwionośne rozszerzają się. Zwiększa to krążenie, w sposób podobny do ćwiczeń o niskim lub umiarkowanym natężeniu, w zależności od czasu korzystania z sauny.

Regularne korzystanie z sauny wiąże się w badaniach z korzystnym wpływem na niektóre czynniki ryzyka chorób serca i naczyń, na przykład ciśnienie tętnicze. Ciepło pobudza współczulny układ nerwowy i wywołuje w organizmie stres cieplny, do którego układ krążenia stopniowo się przystosowuje.

Reakcja ciała na ciepło może sprawić, że będziesz mniej wrażliwy na ból i może dać Ci poczucie radości. Ciepło rozluźnia mięśnie, w tym mięśnie twarzy i szyi. Ten efekt odprężenia jest jedną z największych zalet korzystania z sauny.

W przeglądzie 40 badań nad regularnym korzystaniem z suchej sauny opisywano między innymi poniższe efekty. Większość tych badań była mała, a część obserwacyjna, więc nie dowodzą one, że to sauna jest przyczyną poprawy:

  • złagodzenie objawów alergicznego nieżytu nosa,
  • mniejszy ból u osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów, fibromialgią lub przewlekłym bólem,
  • poprawa właściwości bariery ochronnej skóry,
  • rzadsze występowanie demencji u osób w Finlandii często korzystających z sauny (związek obserwacyjny),
  • lepsza wydolność u sportowców,
  • zmniejszenie objawów zespołu przewlekłego zmęczenia,
  • zmniejszenie objawów łagodnej depresji.

Osoby regularnie korzystające z sauny zgłaszają również korzyści psychologiczne, w tym mniejszy stres, relaks, uważność i lepszy sen.

Kiedy sauna szkodzi?

Umiarkowane korzystanie z sauny raczej jest bezpieczne dla większości ludzi. Z sauną powinny uważać osoby z chorobami układu krążenia. W takim przypadku należy skonsultować się ze swoim lekarzem, ponieważ przechodzenie z gorącej sauny do zimnej wody może podnieść ciśnienie krwi. Korzystanie z sauny może również powodować spadek ciśnienia krwi, dlatego osoby z niskim ciśnieniem krwi powinny porozmawiać z lekarzem, aby upewnić się, że korzystanie z sauny jest dla nich bezpieczne. Osoby, które niedawno przeszły zawał serca, również powinny najpierw porozmawiać z lekarzem.

Z sauny nie należy korzystać w czasie gorączki lub infekcji, po alkoholu ani zaraz po obfitym posiłku. Na początek lepsze są krótsze sesje w niższej temperaturze, a po saunie trzeba uzupełnić płyny. Jeśli w saunie poczujesz się źle, od razu z niej wyjdź. Ból w klatce piersiowej, duszność lub utrata przytomności wymagają wezwania pomocy pod numerem 112 lub 999.

Przed skorzystaniem z sauny skonsultuj się z lekarzem, jeśli masz którykolwiek z poniższych warunków:

  • astma lub inne choroby układu oddechowego,
  • choroba serca,
  • ciąża,
  • padaczka,
  • bardzo niskie lub wysokie ciśnienie krwi,
  • przyjmowanie leków pobudzających, uspokajających lub innych wpływających na psychikę.

Co daje sauna po treningu?

Ciepło rozszerza naczynia krwionośne i zwiększa przepływ krwi, co u części osób zmniejsza uczucie napięcia i bólu mięśni po wysiłku. Badań, które pokazywałyby, że sauna przyspiesza osiąganie celów treningowych, jest jednak niewiele.

Przeczytaj również, jak dbać o zdrowie psychiczne?

Jak sauna wpływa na układ sercowo-naczyniowy?

Jednym z najlepiej udokumentowanych efektów regularnego korzystania z sauny jest jej wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Wysoka temperatura powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz przyspieszenie akcji serca, co prowadzi do zwiększonego przepływu krwi w całym organizmie. Reakcja ta przypomina umiarkowany wysiłek fizyczny. Badania obserwacyjne prowadzone w populacjach skandynawskich wykazały, że osoby korzystające z sauny 4–7 razy w tygodniu rzadziej umierali z powodu chorób sercowo-naczyniowych niż osoby korzystające z sauny raz w tygodniu. Takie badania pokazują związek, ale nie dowodzą, że to sauna chroni serce, bo osoby często z niej korzystające mogą też prowadzić zdrowszy tryb życia.

Regularne sesje w saunie mogą także wpływać na poprawę elastyczności naczyń oraz obniżenie spoczynkowego ciśnienia tętniczego. Mechanizm ten wiąże się z adaptacją układu krążenia do powtarzalnego stresu cieplnego. U osób z nadciśnieniem obserwowano spadek wartości ciśnienia. Sauna nie zastępuje jednak leczenia nadciśnienia, a osoby chore na serce powinny najpierw zapytać lekarza, czy mogą z niej korzystać.

Sauna a detoksykacja organizmu, co naprawdę usuwa pot?

Pocenie się jest jedną z najbardziej charakterystycznych reakcji organizmu na wysoką temperaturę i często bywa utożsamiane z detoksykacją. Rzeczywiście, pot zawiera niewielkie ilości metali ciężkich, takich jak ołów, kadm czy rtęć, jednak główną rolą pocenia się pozostaje regulacja temperatury ciała. Wątroba i nerki są podstawowymi narządami odpowiedzialnymi za usuwanie toksyn, a sauna nie zastępuje ich pracy.

W przeglądzie badań nad sauną efekt „oczyszczania” opierał się głównie na odczuciach uczestników, a obiektywne pomiary nie potwierdziły wyraźnej korzyści. Sauna nie jest metodą usuwania toksyn ani odchudzania. Niższa waga po sesji wynika z utraty wody z potem, a nie tkanki tłuszczowej, dlatego po saunie trzeba uzupełnić płyny.

Wpływ sauny na regenerację mięśni i sprawność fizyczną

Korzystanie z sauny po treningu zyskało popularność jako element wspierający regenerację mięśni. Wysoka temperatura prowadzi do rozluźnienia tkanek mięśniowych oraz zwiększenia przepływu krwi, co może sprzyjać szybszemu usuwaniu produktów przemiany materii powstających podczas wysiłku. Dzięki temu wiele osób odczuwa zmniejszenie sztywności mięśni oraz bólu potreningowego, co ułatwia powrót do aktywności fizycznej.

Niektóre badania sugerują również, że regularne sesje w saunie mogą wspierać utrzymanie masy mięśniowej oraz poprawiać wydolność tlenową, zwłaszcza u osób aktywnych fizycznie. Efekt ten tłumaczy się adaptacją organizmu do stresu cieplnego, która może poprawiać tolerancję wysiłku. Należy jednak pamiętać, że sauna nie zastępuje regeneracji aktywnej ani odpowiedniej diety, a jej stosowanie powinno być dostosowane do indywidualnych możliwości organizmu.

Sauna a zdrowie psychiczne, sen i redukcja stresu

Jednym z najczęściej zgłaszanych powodów korzystania z sauny są jej korzyści psychiczne. Wysoka temperatura sprzyja rozluźnieniu mięśni i obniżeniu napięcia układu nerwowego, co może prowadzić do subiektywnego poczucia odprężenia i poprawy nastroju.

Regularne korzystanie z sauny bywa również kojarzone z poprawą jakości snu. Ułatwione zasypianie i głębszy sen mogą wynikać z obniżenia poziomu napięcia oraz naturalnego spadku temperatury ciała po zakończeniu sesji. Dla wielu osób sauna staje się elementem rytuału dbania o dobrostan psychiczny, wspierając uważność i regenerację psychiczną. Sauna nie jest metodą leczenia zaburzeń psychicznych, ale wielu osobom pomaga się odprężyć.

Źródła

  1. Medycyna Praktyczna. Sauna – korzyści zdrowotne i przeciwwskazaniahttps://www.mp.pl/pacjent/rehabilitacja/fizykoterapia/leczenie-cieplem/125937,sauna-korzysci-zdrowotne-i-przeciwwskazania (otwiera się w nowej karcie)
  2. Hussain J., Cohen M. Clinical Effects of Regular Dry Sauna Bathing: A Systematic Review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine 2018https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5941775/ (otwiera się w nowej karcie)
  3. Laukkanen JA, Laukkanen T, Kunutsor SK. Cardiovascular and Other Health Benefits of Sauna Bathing: A Review of the Evidence. Mayo Clinic Proceedings 2018https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30077204/ (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne