Czym jest zaburzenie SI? Objawy, przyczyny

Zaburzenia przetwarzania sensorycznego to stan, który może wpływać na sposób, w jaki mózg przetwarza informacje ze zmysłów. Osoby z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego mogą być wyjątkowo wrażliwe lub nie reagować na bodźce sensoryczne, w zależności od tego, jak na nie wpływają.

Przeczytaj również, jak postępować z osobowością borderline?

Co to jest za choroba SI?

Układ nerwowy odbiera i przetwarza informacje ze zmysłów. Proces ten nazywany jest integracją sensoryczną. Zaburzenie integracji sensorycznej opisuje sytuację, w której proces nie przebiega prawidłowo. Na przykład, jeśli przetwarzanie dotyku jest zaburzone, osoba może reagować nadmiernie lub zbyt słabo na kontakt fizyczny. Jeśli przetwarzanie komunikatów czuciowych z mięśni jest zaburzone, może to mieć wpływ na zdolności motoryczne. Dziecko z zaburzeniem integracji sensorycznej może mieć trudności z odpowiednią reakcją na światło lub dźwięk. Może to dotyczyć jednego lub wielu zmysłów. Objawy można pomylić z ADHD, dlatego ważne jest, aby dzieci otrzymały odpowiednią diagnozę, aby mogły otrzymać właściwe leczenie.

Czy zaburzenia integracji sensorycznej to niepełnosprawność? Dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej nie są upośledzone intelektualnie, jednak jeśli nie otrzymują pomocy, ich zdolność do odniesienia sukcesu w nauce może być ograniczona przez ten stan. Stres spowodowany zaburzeniem może również prowadzić do lęku, depresji lub problemów z zachowaniem.

Zaburzenia SI – objawy

Częste problemy, które mogą wskazywać na zaburzenia sensoryczne związane z siedmioma systemami sensorycznymi:

• Dotyk – osoba z zaburzeniem jest wrażliwa na tekstury odzieży i etykiety ubrań. Nie lubi czesania i mycia włosów. Źle reaguje na nieoczekiwany dotyk. Niezwykle wrażliwy na zbyt wysoką lub zbyt niską temperaturę.
• Zmysł wzroku – przytłoczony wizualnie środowiskiem. Skupia się na drobnych szczegółach na zdjęciu i pomija całość. Często gubi swoje miejsce podczas przepisywania z tablicy.
• Zmysł słuchu – niska tolerancja na hałas. Wydaje się nie rejestrować dźwięku. Nie reaguje na wywołane imię.
• Zmysł smaku i konsystencji – osoba jest wybredna o określonych preferencjach żywieniowych. Może lizać, smakować lub żuć niejadalne przedmioty. Nie lubi pasty do zębów i mycia zębów.
• Węch – przeszkadzają mu zapachy kuchni, łazienki lub perfum. Może nie zauważać nieprzyjemnych, szkodliwych zapachów lub nie być w stanie odróżnić zapachy.
• Zmysł ruchu – unika urządzeń i wyposażenia placów zabaw. Może mieć lęk wysokości. Lub może pragnąć wrażeń ruchowych, zwłaszcza szybkich lub wirujących. Poszukiwacz dreszczów.
• Poczucie pozycji ciała – trudności ze zrozumieniem, gdzie znajduje się ich ciało w stosunku do innych przedmiotów, mogą wydawać się niezdarne i wpadać na różne przedmioty. Źle ocenia wagę przedmiotu.

Ponadto istnieje wiele ogólnych zachowań i cech, które są związane z SI, np. pobudzenie, frustracja, agresja, niska samoocena, trudności z odprężeniem się lub spaniem oraz brak synchronizacji z sobą, innymi osobami i otoczeniem.

Zaburzenia sensoryczne – przyczyny

Dokładna przyczyna problemów z przetwarzaniem sensorycznym nie została jeszcze zidentyfikowana. Pewne badanie bliźniąt z 2006 roku wykazało, że nadwrażliwość na światło i dźwięk może mieć silny czynnik genetyczny. Inne eksperymenty wykazały, że dzieci z problemami przetwarzania sensorycznego mają nieprawidłową aktywność mózgu, gdy są jednocześnie wystawione na działanie światła i dźwięku. Jeszcze inne eksperymenty wykazały, że dzieci z problemami z przetwarzaniem sensorycznym nadal silnie reagują na uderzenie w rękę lub głośny dźwięk, podczas gdy inne dzieci szybko przyzwyczajają się do wrażeń.

Czy zaburzenia integracji sensorycznej to autyzm?

Odpowiedź specjalisty z eDoktorzy.pl: Zaburzenie SI jest często mylone z zaburzeniami ze spektrum autyzmu ze względu na istniejące podobieństwa i powiązania. Chociaż oba mają wiele podobieństw, SI jest często współistniejącym objawem autyzmu, ale nie wszystkie dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego mają autyzm.

Czy zaburzenia integracji sensorycznej mijają?

Odpowiedź specjalisty z eDoktorzy.pl: Zaburzenia SI nie mijają samoistnie. Gdy rodzice zauważą u dziecka objawy nieprawidłowej pracy układu nerwowego, powinni jak najszybciej sięgnąć po pomoc i udać się do specjalisty.

Przeczytaj również, co to jest bulimia psychiczna?

Jak zaburzenia przetwarzania sensorycznego wpływają na codzienne funkcjonowanie?

Zaburzenia przetwarzania sensorycznego mogą znacząco wpływać na sposób, w jaki dziecko lub osoba dorosła funkcjonuje w codziennych sytuacjach. Mózg otrzymuje bodźce zmysłowe, ale nie potrafi ich właściwie zinterpretować ani zintegrować, co prowadzi do reakcji nieadekwatnych do sytuacji. Dla otoczenia mogą one wydawać się przesadzone lub niezrozumiałe, jednak dla osoby z zaburzeniami SI są realnym źródłem dyskomfortu, napięcia i frustracji.

W praktyce oznacza to trudności w nauce, pracy i relacjach społecznych. Nadwrażliwość na dźwięki, dotyk czy światło może utrudniać koncentrację w klasie lub biurze, a nieprawidłowe przetwarzanie bodźców proprioceptywnych i przedsionkowych wpływa na koordynację ruchową oraz planowanie czynności. Długotrwałe funkcjonowanie w stanie przeciążenia sensorycznego zwiększa poziom stresu, co może wtórnie prowadzić do objawów lękowych, obniżonego nastroju i wycofania społecznego.

Czy zaburzenia SI mogą nasilać problemy emocjonalne i behawioralne?

Coraz więcej badań wskazuje, że zaburzenia przetwarzania sensorycznego rzadko występują w izolacji. Trudności w odbiorze bodźców mogą sprzyjać rozwojowi problemów emocjonalnych, zwłaszcza jeśli dziecko lub dorosły przez długi czas nie otrzymuje odpowiedniego wsparcia. Stałe uczucie przeciążenia układu nerwowego obniża zdolność do samoregulacji, co może objawiać się wybuchami złości, impulsywnością lub unikaniem określonych sytuacji.

U dzieci zaburzenia SI bywają mylone z problemami wychowawczymi lub brakiem dyscypliny, co dodatkowo pogłębia napięcie emocjonalne. U dorosłych natomiast mogą prowadzić do chronicznego zmęczenia psychicznego, nadmiernej drażliwości oraz trudności w relacjach interpersonalnych. Wczesne rozpoznanie i właściwa terapia pomagają ograniczyć ryzyko wtórnych zaburzeń emocjonalnych i poprawić jakość życia.

Na czym polega diagnoza zaburzeń przetwarzania sensorycznego?

Rozpoznanie zaburzeń integracji sensorycznej wymaga wieloaspektowej oceny funkcjonowania układu nerwowego. Diagnoza nie opiera się na jednym teście, lecz na szczegółowym wywiadzie, obserwacji klinicznej oraz standaryzowanych narzędziach diagnostycznych. Specjalista analizuje sposób reagowania na bodźce zmysłowe, poziom koordynacji ruchowej, napięcie mięśniowe oraz zdolność do samoregulacji.

Proces diagnostyczny często obejmuje współpracę kilku specjalistów, w tym terapeuty integracji sensorycznej, psychologa oraz lekarza. Istotne jest także wykluczenie innych zaburzeń neurorozwojowych, które mogą dawać podobne objawy. Prawidłowa diagnoza stanowi podstawę do zaplanowania skutecznej terapii, dostosowanej do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Jak wygląda terapia i długofalowe wsparcie przy zaburzeniach SI?

Terapia zaburzeń przetwarzania sensorycznego koncentruje się na stopniowym usprawnianiu pracy układu nerwowego poprzez kontrolowaną ekspozycję na bodźce. Terapia integracji sensorycznej prowadzona jest w formie indywidualnych zajęć, podczas których pacjent wykonuje odpowiednio dobrane aktywności ruchowe i sensoryczne. Celem jest poprawa zdolności mózgu do prawidłowego odbioru, modulacji i organizacji informacji zmysłowych.

Równie ważne jak sama terapia jest wsparcie środowiskowe. Dostosowanie otoczenia domowego i szkolnego, edukacja rodziców oraz nauczycieli, a także budowanie strategii radzenia sobie z przeciążeniem sensorycznym pozwalają osiągnąć trwałe efekty. Choć zaburzenia SI nie znikają samoistnie, odpowiednio prowadzona terapia znacząco poprawia funkcjonowanie i zmniejsza wpływ objawów na codzienne życie.

Źródła:

1. childrensupportsolutions.com/tools-resources/sensory-integration-disorder
2. lanc.org.uk/related-conditions/sensory-integration-disorder-adhd-asd/

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.