Co pomaga
Zwykłe zmęczenie
- ma zwykle znaną przyczynę
- mija po odpoczynku i śnie
- nie ogranicza życia przez wiele miesięcy
Zespół przewlekłego zmęczenia
Zespół przewlekłego zmęczenia (ME/CFS) to przewlekła, złożona choroba, która może znacznie ograniczać codzienną aktywność. Charakterystyczne są nie tylko silne zmęczenie, ale także pogorszenie objawów po wysiłku, niewydolny odpoczynek, problemy ze snem i koncentracją.
Co to jest zespół przewlekłego zmęczenia?
Zespół przewlekłego zmęczenia (ME/CFS) to przewlekła choroba wielu układów, a nie zwykłe przemęczenie. Odpoczynek nie przywraca energii, a po wysiłku objawy się nasilają (PEM).
Zespół przewlekłego zmęczenia a zwykłe zmęczenie
Samo zmęczenie nie oznacza ME/CFS.
Czego unikać
ME/CFS
- wyraźnie ogranicza wcześniejszą aktywność
- nie mija po odpoczynku
- nasila się po wysiłku (PEM)
Objawy zespołu przewlekłego zmęczenia
Objawy różnią się między chorymi i zmieniają w czasie. Najważniejsze to:
- Znaczne zmęczenie i ograniczenie aktywności
- Złe samopoczucie po wysiłku
- Sen, który nie daje wypoczynku
- Problemy z pamięcią i koncentracją („mgła mózgowa”)
- Zawroty głowy lub osłabienie w pozycji stojącej
- Bóle mięśni, stawów i głowy
- Nadwrażliwość na światło, dźwięki i inne bodźce
- Objawy jak przy infekcji, np. ból gardła
O rozpoznaniu decyduje zestaw objawów, a nie samo zmęczenie.
PEM, czyli charakterystyczny objaw ME/CFS
PEM (ang. post-exertional malaise) to nasilenie objawów po zwykłej aktywności, np. spacerze, zakupach, rozmowie lub stresie.
Przychodzi po kilku godzinach lub następnego dnia, według CDC często po 12–48 godzinach, i trwa dni, czasem dłużej.
Co się nasila?
- zmęczenie i osłabienie,
- problemy z koncentracją,
- bóle mięśni i głowy,
- zaburzenia snu i zawroty głowy,
- nadwrażliwość na bodźce,
- objawy jak przy infekcji.
Jak rozpoznać zespół przewlekłego zmęczenia?
Nie ma jednego badania, które potwierdza ME/CFS. Lekarz ocenia objawy i wyklucza inne choroby.
- Ocena objawów i czasu ich trwania
Zmęczenie mimo odpoczynku, PEM, zły sen, problemy poznawcze i czas ich trwania.
- Wywiad o historii dolegliwości
Początek objawów, codzienne życie, sen, choroby i leki.
- Badanie lekarskie i ocena stanu ogólnego
Pozwala szukać innych przyczyn.
- Podstawowe badania krwi i moczu
M.in. morfologia, glukoza, TSH, CRP lub OB, ferrytyna, elektrolity, próby nerkowe i wątrobowe, badanie moczu.
- Ocena zaburzeń snu
Np. w kierunku bezdechu sennego.
- Ocena nietolerancji ortostatycznej
Przy kołataniu serca lub osłabieniu po wstaniu potrzebna może być ocena tętna i ciśnienia.
Prawidłowe wyniki badań nie wykluczają ME/CFS. Ale zmęczenia nie przypisuje się ME/CFS bez sprawdzenia innych przyczyn.
Co powoduje ME/CFS?
Przyczyna nie jest znana. U części osób choroba zaczyna się po infekcji. Podejrzewa się udział układu odpornościowego, nerwowego i metabolizmu energetycznego.
Jak wygląda leczenie zespołu przewlekłego zmęczenia?
Nie ma leczenia przyczynowego. Łagodzi się objawy i ogranicza zaostrzenia.
Zarządzanie energią
Planowanie aktywności i odpoczynku, by unikać PEM.
Leczenie zaburzeń snu
Postępowanie lub leczenie objawowe dobiera lekarz.
Leczenie bólu
Dobierane do nasilenia bólu.
Wsparcie pamięci i koncentracji
Dzielenie zadań na etapy, przerwy i notatki.
Problemy przy staniu
Lekarz może zlecić diagnostykę i dobrać postępowanie.
Leki, suplementy i konsultacja lekarska w ME/CFS
Leczenie dobiera lekarz do objawów.
- Co brać na przewlekłe zmęczenie?
Nie ma jednego leku ani suplementu na ME/CFS. Przy niedoborach lekarz może zalecić ich uzupełnienie.
- Do jakiego lekarza się zgłosić?
Najpierw do lekarza rodzinnego lub internisty. Zależnie od objawów potem do neurologa, reumatologa, kardiologa, endokrynologa lub specjalisty medycyny snu.
- Czy zespół przewlekłego zmęczenia można wyleczyć?
Obecnie nie ma leczenia, które usuwa chorobę. U części osób objawy się stabilizują, u innych zmieniają się okresami.
Przy nasilonych zawrotach głowy, kołataniu serca lub osłabieniu po wstaniu umów się na wizytę osobiście.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Zobacz wszystkich
Najczęstsze pytania
Czy ME/CFS to depresja?
ME/CFS to nie depresja, choć niektóre objawy mogą się nakładać. W ME/CFS typowe są pogorszenie po wysiłku i sen bez wypoczynku. Depresja może współwystępować z chorobą przewlekłą, ale nie tłumaczy wszystkich objawów ME/CFS.
Czy long COVID to ME/CFS?
Po COVID-19 u części osób długo utrzymują się zmęczenie, problemy z koncentracją i pogorszenie po wysiłku. Nie każdy z long COVID ma ME/CFS, ale część spełnia jego kryteria. Każdy przypadek wymaga oceny lekarza.
Czy istnieje test na zespół przewlekłego zmęczenia?
Nie ma jednego testu potwierdzającego ME/CFS. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu i diagnostyce różnicowej.
Co może być powodem ciągłego zmęczenia?
Przyczyn może być wiele, m.in. niedobory, anemia, zaburzenia hormonalne, problemy ze snem, infekcje, depresja lub ME/CFS.
Jakie są skutki przewlekłego zmęczenia?
Może ono znacząco pogarszać funkcjonowanie w pracy, nauce i życiu codziennym, a także obniżać jakość życia.
Źródła
- CDC - ME/CFShttps://stacks.cdc.gov/view/cdc/156092 (otwiera się w nowej karcie)
- NICE - Myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome: diagnosis and managementhttps://www.nice.org.uk/guidance/ng206 (otwiera się w nowej karcie)
- WHO - Chronic fatigue syndromehttps://www.who.int/standards/classifications/frequently-asked-questions/chronic-fatigue-syndrome (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna – Zespół przewlekłego zmęczenia - przyczyny, objawy, leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/choroby/360978,zespol-przewleklego-zmeczenia-przyczyny-objawy-leczenie (otwiera się w nowej karcie)
