Choroby od A do Z

Nerwica lękowa

Publikacja

Aktualizacja

Czas czytania6 min

nerwica lękowa, objawy nerwicy lękowej, przyczyny nerwicy lękowej, leczenie nerwicy lękowej, zaburzenia lękowe, lęk przewlekły, natrętne myśli, kołatanie serca nerwica, jak leczyć nerwicę lękową

Nerwica lękowa to potoczne określenie zaburzeń, w których lęk, napięcie i zamartwianie się są nadmierne, trudne do opanowania i utrudniają codzienne życie. Najczęściej chodzi o zaburzenie lękowe uogólnione (GAD), w którym niepokój dotyczy wielu zwykłych spraw, nawet gdy nie ma zagrożenia.

Co to jest nerwica lękowa?

„Nerwica lękowa” to potoczna nazwa zaburzeń lękowych. Przewlekły, trudny do opanowania lęk o wiele spraw może odpowiadać zaburzeniu lękowemu uogólnionemu (GAD).

Osoba z GAD często wie, że jej obawy są nadmierne, ale nie umie przestać się zamartwiać.

Objawy nerwicy lękowej

Objawy nerwicy lękowej są psychiczne i fizyczne, często silniejsze w okresach stresu.

  • Ciągły niepokój lub poczucie zagrożenia
  • Zamartwianie się zdrowiem, bliskimi, pracą, pieniędzmi
  • Trudność w opanowaniu myśli
  • Napięcie i drażliwość
  • Kłopoty z koncentracją, zmęczenie
  • Problemy ze snem
  • Bóle mięśni i głowy
  • Kołatanie serca, ucisk w klatce piersiowej, duszność
  • Zawroty głowy, drżenie, pocenie się
  • Nudności, ból brzucha, częste korzystanie z toalety

Gdy przeważają objawy fizyczne, lęk bywa najpierw brany za chorobę ciała.

Jak zaczyna się nerwica lękowa?

Zwykle stopniowo, od napięcia, gorszego snu i częstszego zamartwiania. Z czasem obawy obejmują coraz więcej spraw. Czasem pierwszym sygnałem są objawy fizyczne, np. kołatanie serca. GAD często zaczyna się w młodszej dorosłości.

Od czego bierze się nerwica lękowa?

Zwykle łączy się kilka czynników, m.in.:

  • Skłonność rodzinna

    Zaburzenia lękowe mogą występować w rodzinie.

  • Przewlekły stres

    Długotrwałe napięcie i nadmiar obowiązków.

  • Trudne przeżycia

    Doświadczenia, które mocno obciążyły psychikę.

  • Inne choroby

    Inne zaburzenia psychiczne lub choroba przewlekła.

  • Alkohol i substancje

    Sięganie po nie, żeby poradzić sobie z lękiem.

Żaden czynnik sam nie przesądza o chorobie.

Czym nerwica lękowa różni się od ataku paniki?

W GAD napięcie trwa miesiącami, a atak paniki przychodzi nagle.

  • Przewlekły lęk

    Zamartwianie i napięcie przez większość dnia.

  • Nagły atak paniki

    Silne kołatanie serca, duszność, drżenie, poczucie utraty kontroli. Jeden atak to jeszcze nie zespół lęku napadowego.

  • Lęk i napady naraz

    Można mieć jedno i drugie, dlatego lekarz pyta o okoliczności objawów.

  • Nerwica lękowa a zwykły stres

    Stres przed egzaminem jest naturalny. Zaburzenie trwa bez konkretnego zagrożenia i utrudnia życie.

Jak rozpoznaje się nerwicę lękową?

Żadne badanie nie potwierdza zaburzenia lękowego. Podstawą jest rozmowa z lekarzem lub specjalistą.

Wywiad o charakterze lęku

Co wywołuje niepokój, czy da się go opanować, jak śpisz.

Ocena czasu trwania objawów

W GAD zamartwianie trwa większość dni przez co najmniej około 6 miesięcy.

Wpływ lęku na codzienne życie

Czy lęk utrudnia pracę, naukę, relacje i odpoczynek.

Kwestionariusze GAD-2 i GAD-7

Kwestionariusze pomagają ocenić nasilenie, ale nie zastępują diagnozy.

Ocena objawów fizycznych i innych przyczyn

Badania wykluczają np. choroby tarczycy, zaburzenia rytmu serca, niedokrwistość i wpływ kofeiny lub leków.

Kołatania serca, duszności, omdleń czy bólu w klatce piersiowej nie przypisuj z góry nerwicy. Nowe, silne lub nietypowe objawy trzeba najpierw sprawdzić, a nagły ból w klatce piersiowej lub nasilona duszność wymagają pilnej pomocy, dzwoń wtedy pod 112 lub jedź na SOR.

Leczenie nerwicy lękowej

Zaburzenia lękowe można skutecznie leczyć, zaczynając od najmniej obciążającej metody.

  • Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)

    Jedna z najlepiej przebadanych metod leczenia GAD. Uczy inaczej reagować na lęk.

  • Samopomoc i psychoedukacja

    Przy łagodniejszych objawach. Gdy nie wystarczają, rozważa się psychoterapię lub leki.

  • Leki przeciwdepresyjne

    Najczęściej z grup SSRI lub SNRI. Działają stopniowo, a na początku niepokój może przejściowo się nasilić.

  • Benzodiazepiny

    Szybko zmniejszają silny lęk, ale grożą tolerancją i uzależnieniem. Nie są zalecane na dłużej, bywają stosowane krótko w kryzysie.

  • Regularna kontrola

    Lekarz ocenia efekty i działania niepożądane. Leków nie odstawiaj nagle sam.

Co można zrobić samemu przy nerwicy lękowej?

Nawyki nie zastępują leczenia, ale pomagają obniżyć napięcie.

Co warto robić?

  • dbać o regularny sen i rytm dnia
  • ruszać się, w miarę możliwości
  • ćwiczyć oddech i relaksację
  • rozmawiać z bliskimi lub specjalistą

Czego lepiej unikać?

  • „leczenia” lęku alkoholem lub innymi substancjami
  • nadmiaru kofeiny
  • ciągłego sprawdzania objawów
  • unikania wszystkich trudnych sytuacji
  • zwiększania dawek leków uspokajających na własną rękę i nagłego odstawiania leków

Kiedy zgłosić się do lekarza lub psychologa?

Skonsultuj się ze specjalistą w tych sytuacjach.

  • Ciągłe zamartwianie

    Zajmuje dużą część dnia.

  • Trudności w życiu

    Lęk utrudnia pracę, naukę lub relacje.

  • Problemy ze snem

    Napięcie nie pozwala spać.

  • Unikanie sytuacji

    Rezygnujesz z kolejnych miejsc i spotkań.

  • Alkohol lub leki uspokajające

    Sięgasz po nie, żeby się uspokoić.

  • Obniżony nastrój

    Od dawna czujesz smutek albo nic już nie cieszy.

Pilnej pomocy wymagają myśli o zrobieniu sobie krzywdy, zamiar samobójczy, utrata kontroli nad zachowaniem lub inny kryzys zagrażający bezpieczeństwu. W bezpośrednim zagrożeniu dzwoń pod 112.

Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek

Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.

Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.

Leki stosowane w leczeniu

Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.

Na receptę

Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.

Lekarze, którzy mogą pomóc

Zobacz wszystkich

Najczęstsze pytania

Czy nerwica może powodować kołatanie serca?

Tak, lęk może powodować wyraźne odczuwanie pracy serca. Nowych lub nasilonych kołatań nie należy jednak uznawać za objaw lęku bez oceny lekarza.

Czy nerwica lękowa powoduje duszność?

Może dawać uczucie braku pełnego oddechu lub przyspieszony oddech. Nagła albo nasilona duszność może mieć inne przyczyny i wymaga oceny lekarza.

Jak długo trwa nerwica lękowa?

Przebieg jest różny. W GAD lęk utrzymuje się przez większość dni przez co najmniej około 6 miesięcy, a bez leczenia często dłużej.

Czy lęk może powodować problemy żołądkowe?

Tak. Zaburzenia lękowe mogą powodować ból brzucha, nudności i inne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Źródła

  1. NIMH – Generalized Anxiety Disorder: When Worry Gets Out of Controlhttps://www.nimh.nih.gov/health/publications/generalized-anxiety-disorder-gad (otwiera się w nowej karcie)
  2. NICE – Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113)https://www.nice.org.uk/guidance/cg113 (otwiera się w nowej karcie)
  3. NHS – Generalised anxiety disorder (GAD)https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/generalised-anxiety-disorder/overview/ (otwiera się w nowej karcie)
  4. mp.pl/pacjent – Zaburzenia lękowe (nerwica lękowa) związane ze stresem i pod postacią somatycznąhttps://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/choroby/77401,zaburzenia-nerwicowe-lekowe-zwiazane-ze-stresem-i-pod-postacia-somatyczna (otwiera się w nowej karcie)
  5. Lekarz POZ – Murawiec S. Stany lękowe – specyfika zaburzeń i sposoby terapii (2024)https://www.termedia.pl/Stany-lekowe-specyfika-zaburzen-i-sposoby-terapii,98,54208,1,0.html (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne