Choroby od A do Z

Nadciśnienie tętnicze

Publikacja

Aktualizacja

Czas czytania6 min

Nadciśnienie tętnicze ICD-10

Nadciśnienie tętnicze to stan, w którym ciśnienie krwi w tętnicach jest stale za wysokie. Zwykle nie daje objawów, ale z czasem uszkadza serce, mózg, nerki i naczynia. Wykrywa się je pomiarem ciśnienia, a leczenie obejmuje zmianę stylu życia i najczęściej leki.

Co to jest nadciśnienie tętnicze?

Nadciśnienie tętnicze to przewlekła choroba, w której ciśnienie krwi w tętnicach jest stale podwyższone. Nieleczone jest jedną z głównych przyczyn zawału, udaru i niewydolności nerek.

Górna liczba wyniku to ciśnienie skurczowe, dolna rozkurczowe, oba w mm Hg.

Kiedy ciśnienie jest za wysokie?

Jeden wysoki wynik nie oznacza nadciśnienia, bo ciśnienie rośnie np. przy stresie. Rozpoznanie opiera się na kilku pomiarach.

  • Pomiar w gabinecie

    140/90 mm Hg lub więcej podczas co najmniej dwóch wizyt.

  • Pomiary domowe

    Średnia 135/85 mm Hg lub więcej z kilku dni.

  • Holter ciśnieniowy

    Średnia z doby 130/80 mm Hg lub więcej.

Przy wartościach tuż poniżej progu zwykle wystarczą zmiany stylu życia i regularna kontrola.

Jakie są objawy nadciśnienia?

Nadciśnienie zwykle nie daje objawów nawet przez lata i często wykrywa się je przypadkiem. Po samopoczuciu nie da się ocenić ciśnienia.

Przy bardzo wysokim ciśnieniu mogą pojawić się objawy, które mają też inne przyczyny:

  • Ból głowy
  • Zawroty głowy
  • Kołatanie serca
  • Krwawienie z nosa
  • Nudności
  • Zaburzenia widzenia

Dzwoń pod 112, jeśli ciśnienie wynosi 180/120 mm Hg lub więcej i towarzyszy mu ból w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia mowy lub widzenia, drętwienie albo osłabienie ręki lub nogi, splątanie lub bardzo silny ból głowy.

Gdy tak wysokie ciśnienie nie daje objawów, odpocznij kilka minut, zmierz je ponownie i skontaktuj się z lekarzem tego samego dnia.

Przyczyny i czynniki ryzyka nadciśnienia

Najczęściej to nadciśnienie pierwotne, związane ze skłonnością rodzinną i stylem życia. Rzadziej nadciśnienie wtórne, wynikające z innej choroby lub leków.

Co zwiększa ryzyko?

  • Nadciśnienie w rodzinie
  • Wiek
  • Nadwaga i otyłość
  • Dużo soli, mało warzyw i owoców
  • Mało ruchu
  • Alkohol i palenie
  • Cukrzyca

Możliwe przyczyny wtórne

  • Choroby nerek i zwężenie tętnic nerkowych
  • Choroby hormonalne
    Hiperaldosteronizm pierwotny, zespół Cushinga, choroby tarczycy
  • Obturacyjny bezdech senny
  • Niektóre leki
    Niesteroidowe przeciwzapalne, obkurczające nos, glikokortykosteroidy, antykoncepcja hormonalna

Przyczyny wtórnej lekarz szuka zwłaszcza u młodych, przy bardzo wysokim ciśnieniu lub gdy leki nie działają.

Jak lekarz rozpoznaje nadciśnienie?

Lekarz potwierdza nadciśnienie i sprawdza, czy nie uszkodziło serca, nerek i naczyń.

Jak lekarz rozpoznaje nadciśnienie?
Badanie / ocenaCo warto wiedzieć
Pomiary

Ciśnienie w gabinecie i w domu

Pomiary domowe lub holter wykluczają nadciśnienie białego fartucha, czyli wzrost ciśnienia tylko u lekarza.

Wywiad i badanie

Choroby, leki i styl życia

Choroby w rodzinie, leki, palenie, alkohol, chrapanie oraz badanie serca i tętna.

Badania krwi i moczu

Nerki, cukier, cholesterol

M.in. kreatynina, sód, potas, glukoza, lipidogram i badanie moczu na białko.

Serce

EKG i w razie potrzeby echo serca

EKG pokazuje rytm i przerost serca.

Jak prawidłowo zmierzyć ciśnienie w domu?

Najlepszy jest automatyczny ciśnieniomierz naramienny z dopasowanym mankietem.

  1. Przygotowanie

    Przez 30 minut bez kawy, papierosa i ćwiczeń. Usiądź z oparciem, nie krzyżuj nóg, odpocznij 5 minut.

  2. Mankiet

    Na odkrytym ramieniu, 2–3 cm nad łokciem, na wysokości serca.

  3. Pomiar

    Nie mów i nie ruszaj się. Zrób dwa pomiary w odstępie 1–2 minut.

  4. Zapis

    Zapisz wyniki z datą i godziną. Przed wizytą często zaleca się pomiary przez 7 dni, rano i wieczorem.

Jak leczy się nadciśnienie tętnicze?

Nadciśnienia zwykle nie da się wyleczyć, ale można je skutecznie kontrolować. Docelowe ciśnienie lekarz ustala indywidualnie.

  • Zmiana stylu życia

    Dotyczy każdego. Przy niewielkim nadciśnieniu czasem na początku wystarcza sama.

  • Leki na nadciśnienie

    Najczęściej inhibitory ACE lub sartany, antagoniści wapnia, leki moczopędne, czasem beta-blokery. Często dwa leki w jednej tabletce.

  • Codzienne przyjmowanie

    Prawidłowe ciśnienie oznacza, że leki działają, a nie że można je odstawić. Nie zmieniaj dawek ani nie odstawiaj leków bez lekarza.

  • Kontrole

    Lekarz ocenia pomiary domowe, tolerancję leków i zleca badania, np. potasu i kreatyniny.

Co pomaga przy nadciśnieniu, a czego unikać?

Zdrowe nawyki obniżają ciśnienie, ale nie zastępują leków zaleconych przez lekarza.

Co pomaga obniżyć ciśnienie?

  • mniej niż 5 g soli dziennie
  • warzywa, owoce, strączki i pełne ziarna
  • ruch przez większość dni tygodnia
  • zmniejszenie nadmiernej wagi

Czego unikać przy nadciśnieniu?

  • palenia i alkoholu
  • wędlin, gotowych dań i zup w proszku
  • leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i kropli obkurczających nos bez porady

Czy nadciśnienie jest groźne?

Nieleczone nadciśnienie uszkadza naczynia i narządy.

  • Serce

    Zawał i niewydolność serca.

  • Mózg

    Udar mózgu i otępienie.

  • Nerki

    Przewlekła choroba nerek.

  • Rytm serca

    Migotanie przedsionków.

  • Oczy

    Uszkodzenie siatkówki.

Skuteczne leczenie wyraźnie zmniejsza to ryzyko.

Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek

Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.

Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.

Leki stosowane w leczeniu

Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.

Na receptę

Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.

Lekarze, którzy mogą pomóc

Zobacz wszystkich

Najczęstsze pytania

Czy ciśnienie 160/100 jest niebezpieczne?

Tak, to wyraźnie podwyższone ciśnienie, odpowiadające nadciśnieniu 2. stopnia. Bez objawów alarmowych nie jest to stan nagły, ale wymaga szybkiej konsultacji z lekarzem i zwykle leczenia lekami.

Czy nadciśnienie można wyleczyć?

Zwykle nie, ale można je skutecznie kontrolować. U części osób zmiana stylu życia, np. schudnięcie i ograniczenie soli, obniża ciśnienie na tyle, że lekarz zmniejsza leczenie. Gdy nadciśnienie ma przyczynę wtórną, jej leczenie bywa skuteczne.

Czy można odstawić leki, gdy ciśnienie jest dobre?

Nie bez decyzji lekarza. Prawidłowe ciśnienie w czasie leczenia zwykle oznacza, że leki działają, a po ich odstawieniu ciśnienie najczęściej znowu rośnie.

Jak często mierzyć ciśnienie przy nadciśnieniu?

Zależy to od zaleceń lekarza. Często zaleca się serię pomiarów przez 7 dni przed wizytą, po dwa pomiary rano i wieczorem. Gdy ciśnienie jest dobrze kontrolowane, zwykle wystarczają rzadsze pomiary.

Czy magnez albo inne suplementy obniżają ciśnienie?

Suplementy nie zastępują leczenia. Magnez może nieznacznie obniżać ciśnienie głównie u osób z jego niedoborem. Suplementów potasu nie przyjmuj bez zlecenia lekarza, bo przy niektórych lekach na nadciśnienie i przy chorobie nerek mogą być niebezpieczne.

Źródła

  1. mp.pl – Nadciśnienie tętnicze: przyczyny, objawy i leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze (otwiera się w nowej karcie)
  2. mp.pl – Domowe pomiary ciśnienia tętniczegohttps://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/58718,domowe-pomiary-cisnienia-tetniczego (otwiera się w nowej karcie)
  3. ESC – 2024 Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertensionhttps://www.escardio.org/Guidelines/Clinical-Practice-Guidelines/Elevated-Blood-Pressure-and-Hypertension (otwiera się w nowej karcie)
  4. WHO – Hypertensionhttps://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension (otwiera się w nowej karcie)
  5. NHS – High blood pressurehttps://www.nhs.uk/conditions/high-blood-pressure-hypertension/ (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne