Co warto robić?
- ruszać się, także siłowo
- dbać o sen i prawidłową wagę
- jeść zbilansowanie
- robić badania profilaktyczne
Menopauza
Menopauza to naturalny etap życia związany z wygasaniem czynności jajników i końcem miesiączkowania. Rozpoznaje się ją po 12 kolejnych miesiącach bez miesiączki, jeśli brak krwawienia nie ma innej przyczyny. Wcześniej przez kilka lat może trwać perimenopauza z nieregularnymi cyklami, uderzeniami gorąca, nocnymi potami, zaburzeniami snu i nastroju.
Co to jest menopauza?
Menopauza to ostatnia miesiączka, gdy jajniki wygasają. Rozpoznaje się ją po 12 miesiącach bez miesiączki, jeśli brak krwawienia nie wynika z ciąży, leczenia ani innej choroby.
Menopauza nie jest chorobą, ale może dawać uciążliwe objawy.
Najczęstsze objawy menopauzy
Objawy mogą zacząć się przed ostatnią miesiączką. Najczęstsze to:
- Nieregularne miesiączki
- Uderzenia gorąca i nocne poty
- Problemy ze snem i zmęczenie
- Wahania nastroju, gorsza koncentracja i pamięć
- Suchość pochwy i spadek libido
- Częstsze parcie na mocz
- Bóle stawów, zmiany skóry i włosów
Nagłe lub bardzo nasilone objawy mogą mieć inną przyczynę.
Jak wyglądają objawy menopauzy?
Spadek estrogenów wpływa na sen, nastrój i okolice intymne.
- Uderzenia gorącaNagłe ciepło na twarzy, szyi i tułowiu, czasem z poceniem i szybszym biciem serca.
- Nocne potyWybudzają ze snu i nasilają zmęczenie.
- Wahania nastroju i „mgła mózgowa”Drażliwość, niepokój, kłopoty ze skupieniem. Nasilone lub długotrwałe objawy depresyjne wymagają oceny lekarza.
- Okolice intymneSuchość pochwy, ból przy współżyciu, częstsze dolegliwości dróg moczowych.
W jakim wieku zaczyna się menopauza?
Naturalna menopauza zwykle występuje między 45. a 55. rokiem życia, przeciętnie około 51. Między 40. a 44. rokiem życia to menopauza wczesna.
Ustanie czynności jajników przed 40. rokiem życia wymaga diagnostyki w kierunku przedwczesnej niewydolności jajników.
Perimenopauza, menopauza i postmenopauza
Przejście może trwać kilka lat.
Perimenopauza
Nieregularne cykle i pierwsze objawy.
Menopauza
Potwierdza się ją po 12 miesiącach bez miesiączki.
Postmenopauza
Uderzenia gorąca mogą słabnąć, a objawy z pochwy i dróg moczowych utrzymywać się lub nasilać. Spadek estrogenów wpływa też na kości.
Jak diagnozuje się menopauzę?
Po 45. roku życia przy typowych objawach menopauzę rozpoznaje się z wieku, objawów i zmian cyklu.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Wywiad | Cykl i objawy Pytania o miesiączki, uderzenia gorąca, sen, nastrój i dolegliwości intymne. |
| FSH | Kiedy badać FSH? Po 45. roku życia przy typowych objawach zwykle niepotrzebne. Bywa pomocne w wieku 40–45 lat i przed 40. rokiem życia. |
| Inne badania | Wykluczenie innych przyczyn Przy nietypowych objawach np. badania tarczycy, w kierunku niedokrwistości lub ciąży. |
| Ocena stanu zdrowia | Kości i serce Kontrola ciśnienia, wagi, ryzyka osteoporozy i chorób serca. |
Leczenie objawów menopauzy
Menopauzy nie trzeba leczyć, jeśli nie przeszkadza. Przy uciążliwych objawach o metodzie leczenia decyduje lekarz.
- Hormonalna terapia menopauzalnaTerapia hormonalna (HTZ) najskuteczniej zmniejsza uderzenia gorąca i nocne poty. Tabletki, plastry lub żel.
- Estrogen dopochwowyPrzy suchości pochwy, bólu podczas współżycia i dolegliwościach dróg moczowych. Działa głównie miejscowo.
- Leczenie niehormonalneGdy HTZ nie jest odpowiednia albo kobieta jej nie chce.
- Nawilżacze i lubrykantyBez hormonów. Łagodzą suchość i tarcie przy współżyciu.
Jak dobiera się HTZ w menopauzie?
Zależy od objawów, wieku, czasu od menopauzy, obecności macicy i czynników ryzyka.
Zachowana macica
Estrogen łączy się zwykle z progestagenem, który chroni śluzówkę macicy. Po jej usunięciu często wystarcza sam estrogen.
Czynniki ryzyka
M.in. przebyta zakrzepica, udar, niektóre choroby serca i wątroby, nowotwory hormonozależne.
Kontrole
Lekarz ocenia skuteczność, działania niepożądane i bilans korzyści i ryzyka.
Menopauza a osteoporoza
Po menopauzie kości szybciej tracą gęstość, bo spada estrogen. Pomagają ćwiczenia siłowe i z obciążeniem, wapń, witamina D, niepalenie i mniej alkoholu.
Densytometrię zleca się zależnie od wieku i ryzyka osteoporozy, nie każdej kobiecie.
Co pomaga na co dzień w menopauzie?
Nawyki nie zawsze usuwają objawy, ale wspierają sen, kości i serce.
Czego lepiej unikać?
- palenia i nadmiaru alkoholu
- samodzielnego stosowania hormonów
- preparatów reklamowanych jako „naturalna HTZ”
- ignorowania krwawienia po menopauzie
Czy krwawienie po menopauzie jest normalne?
Krwawienie po 12 miesiącach od ostatniej miesiączki nie jest typowe i wymaga diagnostyki ginekologicznej. Bywa łagodne, np. przy polipie, ale trzeba wykluczyć poważniejsze choroby.
Każde niewyjaśnione krwawienie po menopauzie skonsultuj z lekarzem, także jednorazowe plamienie, brązową wydzielinę i krwawienie po współżyciu.
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Zobacz wszystkich
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Ile trwa perimenopauza?
Może trwać od kilku miesięcy do kilku lat.
Kiedy wiadomo, że to już menopauza?
Po 12 kolejnych miesiącach bez miesiączki, jeśli nie ma innej przyczyny zaniku krwawień.
Czy menopauza powoduje kołatanie serca?
Może ono występować, ale ma również wiele innych przyczyn. Nowe lub nasilone kołatania warto skonsultować.
Czy menopauza wpływa na pamięć?
U części kobiet pojawiają się przejściowe problemy z koncentracją i poczucie „mgły mózgowej”.
Czy objawy menopauzy kiedyś mijają?
Uderzenia gorąca i nocne poty często z czasem słabną. Objawy ze strony pochwy i układu moczowego mogą utrzymywać się dłużej.
Źródła
- NICE - Menopause: identification and managementhttps://www.nice.org.uk/guidance/ng23 (otwiera się w nowej karcie)
- NHS - Menopause and perimenopausehttps://www.nhs.uk/conditions/menopause-and-perimenopause/ (otwiera się w nowej karcie)
- ACOG - Hormone Therapy for Menopausehttps://www.acog.org/womens-health/faqs/hormone-therapy-for-menopause (otwiera się w nowej karcie)
- pacjent.gov.pl – Klimakterium i menopauzahttps://pacjent.gov.pl/aktualnosc/klimakterium-i-menopauza (otwiera się w nowej karcie)
- mp.pl – Menopauzahttps://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/menopauza/262054,menopauza (otwiera się w nowej karcie)
