Co warto robić?
- brać lek codziennie według schematu
- zachować zalecony odstęp od posiłku, popić wodą
- mówić lekarzowi o suplementach i lekach
- sprawdzić TSH po zmianie dawki
- zgłosić ciążę lub jej planowanie
Hashimoto
Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, rozwija się, gdy układ odpornościowy atakuje własną tarczycę. Długo może nie dawać dolegliwości, ale z czasem może doprowadzić do niedoczynności tarczycy. Rozpoznanie opiera się na TSH, FT4 i przeciwciałach, a leczenie zależy od funkcji tarczycy.
Co to jest Hashimoto?
Choroba Hashimoto to autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Układ odpornościowy atakuje tarczycę, która z czasem może wytwarzać za mało hormonów.
To częsta przyczyna niedoczynności tarczycy, znacznie częściej u kobiet. Na początku TSH i FT4 bywają prawidłowe, a objawów może nie być.
Objawy Hashimoto
Na początku objawów często nie ma. Pojawiają się powoli, gdy tarczyca wytwarza za mało hormonów.
- Zmęczenie i senność
- Marznięcie
- Przyrost masy ciała
- Sucha skóra, przerzedzone włosy
- Zaparcia
- Bóle mięśni i stawów
- Wolniejsze tętno
- Gorsza pamięć, obniżony nastrój
- Zaburzenia miesiączki i płodności
- Wole, czyli ucisk z przodu szyi
Objawy są nieswoiste, więc same nie wystarczą do rozpoznania.
Czym Hashimoto różni się od niedoczynności tarczycy?
Hashimoto to przyczyna, a niedoczynność to stan, w którym brakuje hormonów tarczycy.
Choroba Hashimoto
Przeciwciała atakują tarczycę, ale długo może ona pracować prawidłowo, przy dobrym TSH i FT4.
Niedoczynność tarczycy
Tarczyca wytwarza za mało hormonów. Hashimoto to najczęstsza, ale nie jedyna przyczyna.
Przyczyny i czynniki ryzyka Hashimoto
Od czego powstaje Hashimoto? Dokładnie nie wiadomo, liczą się geny i reakcja układu odpornościowego. Ryzyko jest większe:
- U kobiet
- Przy chorobach tarczycy w rodzinie
- Przy innych chorobach autoimmunologicznychNp. celiakii, cukrzycy typu 1, reumatoidalnym zapaleniu stawów, toczniu
- Z wiekiemChoć chorują też dzieci i młodzi dorośli
Czy Hashimoto może powodować nadczynność tarczycy?
Rzadko, zwykle na początku choroby. Uszkodzona tarczyca uwalnia zapas hormonów i pojawia się przejściowa hashitoksykoza.
Daje kołatanie serca, drżenie rąk, niepokój, potliwość lub chudnięcie. Leczy się ją inaczej niż chorobę Gravesa-Basedowa.
Jak diagnozuje się Hashimoto?
Rozstrzygają badania krwi oraz rozmowa i badanie u lekarza. USG nie zawsze jest potrzebne.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| TSH | Podstawowe badanie Podwyższone może wskazywać na niedoczynność. Ocenia się je razem z FT4. |
| FT4 | Hormon tarczycy Podwyższone TSH i obniżone FT4 to jawna niedoczynność. |
| Anty-TPO | Przeciwciała anty-TPO Ma je większość chorych. Potwierdzają podłoże autoimmunologiczne, ale nie pokazują, jak pracuje tarczyca. |
| Anty-TG | Przeciwciała anty-TG Bada się je, gdy obraz choroby nie jest jasny. Nie służą do kontroli leczenia. |
| USG tarczycy | Budowa tarczycy Pokazuje cechy zapalenia, wielkość tarczycy i guzki. |
Podwyższone anty-TPO to jeszcze nie niedoczynność. O leczeniu decydują TSH, FT4 i stan pacjenta.
Leczenie Hashimoto
Samych przeciwciał się nie leczy. Liczy się, czy jest już niedoczynność.
Lewotyroksyna
Przy jawnej niedoczynności uzupełnia hormon T4. Dawkę lekarz dobiera m.in. do TSH, wieku, wagi, ciąży i innych chorób.
Hashimoto bez niedoczynności
Przy prawidłowym TSH i FT4 lek zwykle nie jest potrzebny. Wystarczą okresowe kontrole TSH.
Subkliniczna niedoczynność
TSH podwyższone, FT4 w normie. Lekarz decyduje indywidualnie, biorąc pod uwagę m.in. TSH, objawy, wiek i ciążę.
Regularne kontrole
TSH bada się kilka tygodni po zmianie dawki, potem okresowo. Anty-TPO nie trzeba powtarzać.
Gdy wyczuwasz guzek na szyi albo wole rośnie, zgłoś się do lekarza osobiście.
Jak przyjmować lewotyroksynę?
Jedzenie, suplementy i inne leki wpływają na jej wchłanianie, więc przyjmuj ją zawsze tak samo.
Czego lepiej unikać?
- samodzielnej zmiany dawki
- odstawiania leku, gdy poczujesz się lepiej
- wapnia lub żelaza razem z lekiem
- oceniania leczenia po anty-TPO
Dieta, gluten, jod i suplementy przy Hashimoto
Żadna dieta nie usuwa przyczyny Hashimoto. Suplementy uzupełniają tylko stwierdzone niedobory.
- Czy odstawić gluten?
Tylko przy potwierdzonej celiakii. Badania w jej kierunku zrób przed odstawieniem glutenu.
- Jod a Hashimoto
Jego nadmiar może szkodzić. Nie stosuj sam wysokich dawek jodu ani preparatów z alg.
- Czy selen leczy Hashimoto?
Nie zastępuje leczenia i nie jest dla każdego. W nadmiarze szkodzi.
- Witamina D, żelazo, B12
Lekarz może zlecić badania. Suplement nie zastępuje leczenia tarczycy.
Hashimoto a tycie
Niedoczynność może sprzyjać umiarkowanemu tyciu i zatrzymywaniu wody. Przy wyrównanym TSH i FT4 przyczyną bywają dieta, mało ruchu, sen, leki lub choroby metaboliczne. Lewotyroksyna nie odchudza.
Jaki lekarz zajmuje się Hashimoto?
Diagnostykę można zacząć u lekarza rodzinnego, który często prowadzi też niepowikłaną niedoczynność. Endokrynolog pomaga, gdy:
- Wyniki są niejasne
Np. podwyższone TSH przy prawidłowym FT4.
- TSH jest niestabilne
Mimo leczenia.
- Guzki lub duże wole
- Przejściowa nadczynność
Np. hashitoksykoza z kołataniem serca.
- Ciąża
Jesteś w ciąży lub ją planujesz.
- Inne choroby hormonalne
Np. cukrzyca typu 1.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Najczęstsze pytania
Czy Hashimoto to niedoczynność tarczycy?
Nie. Hashimoto to choroba autoimmunologiczna, która może doprowadzić do niedoczynności. Można mieć Hashimoto przy prawidłowej funkcji tarczycy.
Czy wysokie anty-TPO oznacza Hashimoto?
Wysokie anty-TPO silnie przemawia za autoimmunologiczną chorobą tarczycy, ale wynik ocenia się razem z TSH, FT4 i objawami.
Czy anty-TPO trzeba regularnie kontrolować?
Zwykle nie. Po rozpoznaniu ważniejsze jest monitorowanie TSH.
Czy Hashimoto można wyleczyć?
Nie ma terapii usuwającej autoimmunologiczną przyczynę choroby. Jeśli rozwinie się niedoczynność, brakujący hormon skutecznie uzupełnia lewotyroksyna.
Czy lewotyroksynę trzeba brać całe życie?
Przy trwałej niedoczynności w przebiegu Hashimoto leczenie jest najczęściej długotrwałe lub dożywotnie.
Źródła
- NIDDK - Hashimoto's Diseasehttps://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/hashimotos-disease (otwiera się w nowej karcie)
- American Thyroid Association - Hashimoto's Thyroiditishttps://www.thyroid.org/hashimotos-thyroiditis/ (otwiera się w nowej karcie)
- Mayo Clinic - Hashimoto's disease: Diagnosis & treatmenthttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hashimotos-disease/diagnosis-treatment/drc-20351860 (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna – Choroba Hashimoto - co to, objawy, badania, leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/77782,choroba-hashimoto-co-to-objawy-badania-leczenie (otwiera się w nowej karcie)
