Co warto robić?
- regularnie badać hormony
- brać leki zgodnie z zaleceniem
- dbać o sen
- wracać do ruchu po wyrównaniu nadczynności
- rzucić palenie
- dbać o wapń i witaminę D
Choroba Gravesa-Basedowa
Choroba Gravesa-Basedowa to autoimmunologiczna choroba tarczycy i najczęstsza przyczyna jej nadczynności. Przeciwciała pobudzają tarczycę do nadmiernej produkcji hormonów. Daje to m.in. kołatanie serca, chudnięcie mimo apetytu, drżenie rąk, nietolerancję ciepła i niepokój. U części osób pojawiają się zmiany oczne (orbitopatia).
Co to jest choroba Gravesa-Basedowa?
Choroba Gravesa-Basedowa to autoimmunologiczna choroba tarczycy. Przeciwciała TRAb pobudzają tarczycę do wytwarzania nadmiaru hormonów i rozwija się nadczynność tarczycy.
Przyspieszony metabolizm obciąża m.in. serce, nerwy, mięśnie i kości. Choroba może też powiększać tarczycę i zajmować oczy (orbitopatia Gravesa).
Objawy choroby Gravesa-Basedowa
Wynikają z nadmiaru hormonów tarczycy i narastają powoli lub szybko:
- Kołatanie serca i szybkie tętno
- Chudnięcie mimo dobrego apetytu
- Pocenie się i źle znoszone gorąco
- Drżenie rąk
- Niepokój, rozdrażnienie, gorszy sen i koncentracja
- Osłabienie mięśni, gorsza tolerancja wysiłku
- Częstsze wypróżnienia lub biegunka
- Powiększona tarczyca
- Zaburzenia miesiączkowania
- Przerzedzenie włosów
Choroba Gravesa-Basedowa a oczy
Orbitopatia Gravesa to zapalenie tkanek oczodołu. Jej nasilenie nie zawsze zależy od hormonów. Objawy to m.in.:
Piasek pod powiekami
Suchość i pieczenie oczu.
Podrażnione oczy
Zaczerwienienie, obrzęk powiek, łzawienie, światłowstręt.
Ucisk za oczami
Uczucie pełności w oczodołach.
Wytrzeszcz oczu
Obrzęknięte tkanki wypychają gałki oczne.
Podwójne widzenie
Obrzęk mięśni oka zaburza ruchy gałek.
Ciężka orbitopatia może rzadko uciskać nerw wzrokowy. Przy pogorszeniu widzenia pilnie skontaktuj się z lekarzem.
Od czego powstaje choroba Gravesa-Basedowa?
Przyczyna wytwarzania przeciwciał TRAb nie jest w pełni znana. Ryzyko zwiększają:
- Geny i autoimmunologia
Choroby autoimmunologiczne u Ciebie lub bliskich.
- Płeć żeńska
Kobiety chorują częściej.
- Palenie papierosów
Zwłaszcza ryzyko orbitopatii.
- Ciąża i okres po porodzie
Mogą sprzyjać ujawnieniu się choroby.
- Środowisko
Niektóre czynniki środowiskowe.
Choroba nie jest zakaźna.
Jak diagnozuje się chorobę Gravesa-Basedowa?
Lekarz potwierdza nadczynność tarczycy i ustala jej przyczynę.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| TSH | Pierwszy krok W jawnej nadczynności zwykle bardzo niskie lub niewykrywalne. |
| FT4 i FT3 | Hormony tarczycy Podwyższone potwierdzają nadczynność, czasem zwłaszcza FT3. |
| TRAb | Przeciwciała przeciw receptorowi TSH Dodatni wynik silnie wskazuje na tę chorobę i często pozwala pominąć scyntygrafię. |
| USG tarczycy | Budowa i ukrwienie Wielkość tarczycy, guzki, przepływ krwi (bywa zwiększony). |
| Scyntygrafia | W wybranych przypadkach Odróżnia inne przyczyny nadczynności, np. guzki autonomiczne, gdy TRAb i objawy nie wystarczą. |
| Badanie oczu | Ocena orbitopatii Widzenie, ruchy gałek ocznych, wytrzeszcz i nerw wzrokowy. |
Samo niskie TSH nie wystarcza do rozpoznania choroby Gravesa-Basedowa.
Leczenie choroby Gravesa-Basedowa
Celem jest opanowanie nadczynności i trwała kontrola choroby.
Leki przeciwtarczycowe
Najczęściej tiamazol, który hamuje wytwarzanie hormonów. Dawkę dobiera lekarz, leczenie trwa miesiącami i u części osób daje remisję.
Beta-blokery
Szybko łagodzą kołatanie serca i drżenie, ale nie leczą przyczyny.
Radiojod
Stopniowo wycisza tarczycę, często potem trzeba brać lewotyroksynę. Nie stosuje się go w ciąży ani przy karmieniu piersią.
Operacja tarczycy
M.in. przy dużym wolu, podejrzanych guzkach lub ciężkiej chorobie. Potem hormony tarczycy bierze się do końca życia.
Leczenie orbitopatii
Leczenie powierzchni oka, glikokortykosteroidy lub inne leki immunomodulujące, w ciężkich przypadkach zabieg.
Przy gorączce i bólu gardła podczas leczenia tiamazolem pilnie skontaktuj się z lekarzem.
Choroba Gravesa-Basedowa a ciąża
W ciąży leczą razem endokrynolog i położnik. Szkodzić może zarówno nieleczona choroba, jak i źle dobrana dawka leku.
W pierwszym trymestrze często stosuje się propylotiouracyl, później lekarz może zmienić lek. Dawka jest najmniejsza skuteczna. TRAb przechodzą przez łożysko, więc czasem się je kontroluje.
Przełom tarczycowy, najgroźniejsze powikłanie nadczynności
Rzadkie, zagrażające życiu nasilenie nadczynności, np. po ciężkiej infekcji, operacji lub przy nieleczonej chorobie. Objawy to:
Bardzo wysoka gorączka
Bardzo szybkie tętno, zaburzenia rytmu
Silne pobudzenie lub splątanie
Wymioty, biegunka, odwodnienie
Niewydolność krążenia
Przy podejrzeniu przełomu tarczycowego dzwoń pod 112 lub 999.
Dieta i codzienne nawyki przy chorobie Gravesa-Basedowa
Dieta nie zastąpi leczenia.
Czego lepiej unikać?
- samodzielnego odstawiania leków
- preparatów z dużą ilością jodu bez konsultacji
- intensywnego wysiłku przed wyrównaniem nadczynności
- lekceważenia gorączki i bólu gardła przy tiamazolu
Remisja i nawroty choroby Gravesa-Basedowa
U części osób tarczyca działa dobrze po odstawieniu leków (remisja), u innych choroba wraca. Ryzyko nawrotu zależy m.in. od TRAb, wielkości wola i nasilenia nadczynności. Nawrót leczy się lekami, radiojodem lub operacją.
Jaki lekarz zajmuje się chorobą Gravesa-Basedowa?
Chorobę leczy przede wszystkim endokrynolog. Pierwsze badania może zlecić lekarz rodzinny lub internista. Pomagają też okulista (oczy), chirurg (operacja), kardiolog (rytm serca) i ginekolog-położnik (ciąża).
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Zobacz wszystkich
Najczęstsze pytania
Czy Graves-Basedow i Hashimoto to ta sama choroba?
Nie. Obie są autoimmunologiczne, ale Graves-Basedow zwykle powoduje nadczynność, a Hashimoto niedoczynność tarczycy.
Czy anty-TPO może być wysokie przy Gravesie?
Tak, ale dla tej choroby bardziej charakterystyczne są przeciwciała TRAb.
Czy choroba Gravesa-Basedowa jest dziedziczna?
Nie dziedziczy się jej w prosty sposób, ale skłonność do chorób autoimmunologicznych może występować rodzinnie.
Jak długo bierze się tiamazol?
Zwykle wiele miesięcy. Czas zależy od wyników hormonów, TRAb i przebiegu choroby.
Co zrobić przy gorączce podczas brania tiamazolu?
Gorączka i silny ból gardła mogą oznaczać rzadką agranulocytozę, czyli bardzo duży spadek liczby białych krwinek. Wymagają pilnego kontaktu z lekarzem i zbadania morfologii.
Źródła
- NIDDK – Graves' Diseasehttps://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/graves-disease (otwiera się w nowej karcie)
- NHS – Overactive thyroid (hyperthyroidism)https://www.nhs.uk/conditions/overactive-thyroid-hyperthyroidism/ (otwiera się w nowej karcie)
- American Thyroid Association – Graves' Diseasehttps://www.thyroid.org/graves-disease/ (otwiera się w nowej karcie)
- mp.pl/pacjent – Choroba Gravesa i Basedowa: przyczyny, objawy, dieta i leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/294796,choroba-gravesa-i-basedowa-przyczyny-objawy-dieta-i-leczenie (otwiera się w nowej karcie)
