
Choroba Parkinsona ma ukryty związek z jelitami. Badacze to potwierdzają
Choroba Parkinsona a mikrobiota jelitowa to temat, który w ostatnich latach coraz częściej pojawia się w badaniach naukowych. Coraz więcej dowodów wskazuje,…

Choroba Parkinsona to postępująca choroba układu nerwowego. Najczęściej daje drżenie, spowolnienie ruchów, sztywność mięśni i zaburzenia chodu, ale także problemy ze snem, nastrojem i trawieniem. Nie da się jej wyleczyć, jednak leki, rehabilitacja i ruch często pozwalają przez lata dobrze kontrolować objawy.
Choroba Parkinsona to przewlekła, postępująca choroba układu nerwowego. W mózgu obumierają komórki wytwarzające dopaminę, więc ruchy stają się wolniejsze i trudniej je zacząć. Zwykle zaczyna się po 60. roku życia.
Choroba daje też zaparcia, zaburzenia snu, utratę węchu czy obniżony nastrój. Objawy ruchowe pojawiają się, gdy ubyło już wiele komórek.
Parkinsonizm to zespół objawów (spowolnienie, sztywność, drżenie). Jego najczęstszą przyczyną jest choroba Parkinsona, ale wywołują go też leki, zmiany naczyniowe i zespoły atypowe, które gorzej reagują na leczenie.
Na początku objawy dotyczą jednej strony ciała, potem obu. Później dochodzą zaburzenia równowagi, upadki i zamrożenie chodu. U części osób choroba latami pozostaje łagodna.
Przyczyny nie są w pełni znane. W neuronach odkłada się białko alfa-synukleina, a komórki obumierają. Choroba nie jest zakaźna i nie wywołuje jej stres ani brak ruchu.
Czynniki ryzyka to:
Czy choroba Parkinsona jest dziedziczna? Zwykle nie. Postacie rodzinne są rzadkie. Gdy objawy zaczynają się przed 50. rokiem życia albo choruje kilka osób w rodzinie, lekarz może zaproponować konsultację genetyczną.
Objawy narastają powoli, często po jednej stronie ciała. Bywają mylone ze starzeniem lub chorobą stawów.
Utrata węchu, zaparcia, gwałtowne ruchy we śnie, obniżony nastrój. Same nie potwierdzają choroby, ale ze spowolnieniem lub drżeniem są powodem do konsultacji.
Ubieranie się i wstawanie trwają dłużej, ruchy tracą automatyzm.
Gdy ręka odpoczywa, słabnie przy ruchu. Nie każdy chory je ma i nie każde drżenie to Parkinson.
Napięcie, ból barku, karku lub pleców.
Drobne kroki, pochylona sylwetka, „zamrożenie”, gdy stopy jakby przyklejają się do podłogi. Rośnie ryzyko upadków.
Zaburzenia snu, zaparcia, zmęczenie, depresja, lęk, ból, spadki ciśnienia przy wstawaniu, kłopoty z moczem, połykaniem i pamięcią, później omamy.
Objawy pozaruchowe często bardziej obniżają jakość życia niż drżenie, więc mów o nich lekarzowi.
Nie ma jednego badania na chorobę Parkinsona. Rozpoznaje ją neurolog na podstawie wywiadu, badania i obserwacji w czasie.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Badanie neurologiczne | Ocena ruchów i objawów Szybkość ruchów, napięcie mięśni, drżenie, chód, równowaga i mowa. Poprawa po lewodopie wspiera rozpoznanie, ale go nie przesądza. |
| Obrazowanie mózgu | Rezonans magnetyczny lub tomografia Przy nietypowych lub szybko narastających objawach, by wykluczyć zmiany naczyniowe, guz lub wodogłowie. |
| W wybranych przypadkach | SPECT z transporterem dopaminy Pomaga odróżnić Parkinsona m.in. od drżenia samoistnego. |
| Badania krwi | Tarczyca, B12, wątroba, nerki U młodszych osób z nietypowym obrazem także w kierunku choroby Wilsona. |
| Przegląd leków | Lista wszystkich leków Niektóre leki psychiatryczne i przeciwwymiotne wywołują parkinsonizm. Nie odstawiaj ich samodzielnie, bo to może być niebezpieczne. |
| Różnicowanie | Drżenie samoistne W drżeniu samoistnym ręka drży przy czynnościach, np. pisaniu czy piciu z kubka. |
Leczenie zmniejsza objawy i pomaga zachować sprawność, ale nie zatrzymuje choroby. Łączy leki, rehabilitację, ruch i wsparcie psychologiczne.
Najskuteczniejszy lek objawowy, w mózgu zmienia się w dopaminę. Podaje się ją z karbidopą lub benserazydem.
Agoniści dopaminy, inhibitory MAO-B i COMT, amantadyna. U starszych lekarz pilnuje splątania, omamów, senności i spadków ciśnienia.
Z czasem sprawność słabnie przed dawką i pojawiają się mimowolne ruchy. Nie zmieniaj, nie pomijaj i nie przesuwaj dawek samodzielnie.
Zaparcia, depresję, zaburzenia snu i spadki ciśnienia leczy się osobno.
Poprawia chód i równowagę. Przy zamrożeniu chodu pomaga liczenie kroków, rytm muzyki lub linie na podłodze.
Uczy bezpiecznego ubierania się, mycia i gotowania.
Ćwiczy siłę głosu, wyraźną mowę i bezpieczne połykanie.
Elektrody w mózgu dla wybranych osób z wahaniami sprawności, dyskinezami lub drżeniem mimo leków. Zmniejsza objawy, nie zatrzymuje choroby.
Podają leki w sposób ciągły.
O DBS i terapiach infuzyjnych decyduje zespół specjalistów.
Spacery, nordic walking, taniec, tai-chi i ćwiczenia równowagi zmniejszają sztywność. Regularność jest ważniejsza niż intensywność.
Błonnik, warzywa, owoce, płyny i ruch. Chudnięcie lub krztuszenie się przy jedzeniu wymaga konsultacji.
Białko może osłabiać wchłanianie lewodopy, ale nie ograniczaj go sam. Pory leków i posiłków omów z neurologiem lub dietetykiem.
Bez dywaników i kabli na podłodze, z nocnym światłem, poręczami i matą w łazience.
Stałe pory snu i krótsze drzemki. Uporczywe problemy zgłoś lekarzowi.
Trudne czynności planuj na porę, gdy leki działają najlepiej. Bliscy powinni dać choremu czas, zamiast wyręczać go we wszystkim.
Ubrania łatwe do zakładania, buty bez sznurowania, sztućce z grubym uchwytem, krzesła z podłokietnikami i organizer na leki.
O prowadzeniu auta i pracy porozmawiaj z lekarzem. Apatia, lęk i obniżony nastrój wymagają tej samej uwagi co objawy ruchowe.
Przebieg jest indywidualny i zmienia się latami, nie dniami. Nagłe pogorszenie ma często inną, odwracalną przyczynę, np. infekcję, odwodnienie, zaparcie lub błąd w lekach.
Szybkiej konsultacji wymagają nagłe pogorszenie chodu, częste upadki, omdlenia, krztuszenie się, duża senność, nowe omamy, dezorientacja, szybki spadek pamięci, depresja i nietypowe zachowania po lekach. Myśli samobójcze to stan nagły. Dzwoń pod 112.
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Przy obecnym leczeniu większość chorych ma prawidłową lub zbliżoną do prawidłowej długość życia. Duże znaczenie mają wiek zachorowania, choroby współistniejące i powikłania, takie jak upadki, zaburzenia połykania czy infekcje.
Ból może dotyczyć mięśni, stawów, pleców, karku, barków i kończyn. Często wynika ze sztywności i zmienionej postawy, czasem nasila się, gdy lek przestaje działać przed kolejną dawką. Warto go zgłosić, bo często da się go zmniejszyć.
Nie. Drżenie może wynikać m.in. z drżenia samoistnego, stresu, nadczynności tarczycy, leków lub nadmiaru kofeiny. Jeśli narasta, dotyczy jednej strony ciała albo towarzyszy mu spowolnienie lub sztywność, skonsultuj się z neurologiem.
Stres nie jest przyczyną choroby, ale może nasilać drżenie, sztywność i trudności z chodzeniem. Nasilony lęk, obniżony nastrój lub bezsenność warto zgłosić lekarzowi.