Choroba Leśniowskiego-Crohna
Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekła choroba zapalna jelit. Może powodować ból brzucha, przewlekłą biegunkę, zmęczenie, gorączkę i niezamierzoną utratę masy ciała. Objawy i leczenie zależą od tego, który odcinek przewodu pokarmowego objął stan zapalny i jak jest on nasilony.
Co to jest choroba Leśniowskiego-Crohna?
Choroba Leśniowskiego-Crohna, czyli choroba Crohna, to nieswoista choroba zapalna jelit. Układ odpornościowy podtrzymuje przewlekłe zapalenie w przewodzie pokarmowym. To nie infekcja, którą wyleczy antybiotyk.
- Zaostrzenia i remisje
Objawy na zmianę nasilają się i słabną. W remisji choroba też wymaga kontroli.
- Gdzie toczy się zapalenie?
Od jamy ustnej po odbyt, najczęściej w końcu jelita cienkiego i w jelicie grubym. Obejmuje całą ścianę jelita, dlatego sprzyja zwężeniom, ropniom i przetokom.
- Czym różni się od WZJG i IBS?
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego dotyczy tylko jelita grubego i jest zwykle powierzchowne. W zespole jelita drażliwego nie ma zapalenia. Odróżnią je dopiero badania.
- Czy choroba Crohna jest zaraźliwa?
Nie. Nie można się nią zakazić od chorego.
Przyczyny i czynniki ryzyka choroby Crohna
Dokładna przyczyna nie jest znana. U osób podatnych układ odpornościowy nadmiernie reaguje na bodźce w jelitach, a zapalenie nie wygasa.
- Co zwiększa ryzyko?
- Geny i rodzina: nieswoista choroba zapalna jelit u bliskich
- Palenie tytoniu: zwiększa ryzyko, a u chorych sprzyja cięższemu przebiegowi, zaostrzeniom i operacjom
- Mikrobiota jelitowa, czyli drobnoustroje w jelitach
- Czynniki środowiskowe, np. przebyte infekcje i niektóre leki
- Kto choruje?
Często młodzi dorośli, ale choroba zdarza się w każdym wieku, także bez obciążenia rodzinnego.
- Czy winna jest dieta lub stres?
Nie są samodzielną przyczyną choroby, choć wpływają na objawy. Pacjent nie jest winny temu, że zachorował.
Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna
Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna zależą od miejsca i nasilenia zapalenia. Najczęstsze to:
- Ból brzucha: często skurczowy, po posiłkach lub przed wypróżnieniem, przy zajęciu końca jelita cienkiego zwykle w prawym podbrzuszu
- Przewlekła biegunka: czasem ze śluzem lub krwią, także w nocy
- Chudnięcie, brak apetytu, zmęczenie
- Gorączka lub stany podgorączkowe
- Niedokrwistość: bladość, zawroty głowy, duszność przy wysiłku
Zmiany wokół odbytu
Szczeliny, ropnie i przetoki, czasem przed objawami jelitowymi. Nawracający ropień lub przetoka odbytu wymagają diagnostyki w kierunku choroby Crohna.
Objawy poza jelitami
Bóle stawów, bolesne guzki skóry, zapalenie oka. Ból oka i gorsze widzenie wymagają szybkiej konsultacji.
Co powinno zaniepokoić?
Biegunki nocne lub z krwią, chudnięcie, gorączka i anemia. Nie tłumacz ich stresem bez badań.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR przy silnym, narastającym bólu brzucha, twardym lub rozdętym brzuchu, zatrzymaniu gazów i stolca, uporczywych wymiotach, wysokiej gorączce z dreszczami, obfitej krwi w stolcu, czarnych smolistych stolcach, odwodnieniu, omdleniu lub gwałtownym osłabieniu.
Kiedy pilnie do lekarza?
Przy bolesnym obrzęku przy odbycie z gorączką (możliwy ropień) i szybkim chudnięciu.
Jak lekarz rozpoznaje chorobę Crohna?
Nie ma jednego badania, które potwierdza chorobę Crohna. Lekarz łączy wywiad, badania krwi i kału, endoskopię z biopsją oraz obrazowanie.
Badania krwi
Morfologia, CRP, elektrolity, żelazo, ferrytyna, witamina B12 i kwas foliowy pokazują zapalenie, anemię i niedobory.
Kalprotektyna w kale
Pomaga odróżnić zapalenie od zaburzeń czynnościowych. Inne badania kału wykluczają zakażenie.
Kolonoskopia z biopsją
Ocenia jelito grube i koniec jelita cienkiego. Wycinki są ważne dla rozpoznania.
USG, rezonans, tomografia
Pokazują jelito cienkie oraz zwężenia, ropnie i przetoki.
Jak się przygotować?
Spisz objawy, leki i choroby jelit w rodzinie. Zabierz dotychczasowe wyniki.
Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna
Choroby Leśniowskiego-Crohna nie da się obecnie trwale wyleczyć. Leczenie wycisza zapalenie, utrzymuje remisję i zmniejsza ryzyko powikłań. Prowadzi je gastroenterolog.
Kortykosteroidy
Szybko zmniejszają zapalenie w zaostrzeniu, ale przez działania niepożądane nie stosuje się ich długo.
Leki immunosupresyjne
Pomagają utrzymać remisję. Wymagają regularnych badań kontrolnych.
Leki biologiczne
Przy umiarkowanej lub ciężkiej chorobie, powikłaniach albo gdy inne leczenie nie wystarczyło.
Antybiotyki
Przy niektórych powikłaniach, np. ropniach i przetokach. Nie stosuj ich sam ani ze starych recept.
Leczenie żywieniowe
Preparaty odżywcze leczą niedożywienie. Szczególnie ważne u dzieci i młodzieży.
Operacja
Przy niedrożności, ropniach, przetokach, perforacji, krwawieniu lub nieskutecznych lekach. Nie leczy na stałe, zapalenie może wrócić.
Ważne: nie odstawiaj leków, gdy czujesz się lepiej. Brak objawów nie zawsze oznacza brak zapalenia, dlatego badania kontrolne robi się także w remisji.
Leki przeciwbiegunkowe i przeciwbólowe nie leczą zapalenia, a przy gorączce, krwi w stolcu lub podejrzeniu niedrożności niektóre mogą być niewłaściwe. Omów je z lekarzem.
Do lekarza zgłoś się, gdy biegunka się utrzymuje, pojawia się krew w stolcu, gorączka, nocne wypróżnienia, chudnięcie albo leczenie przestaje działać. Przy lekach wpływających na odporność zgłaszaj infekcje, a szczepienia i zabiegi uzgadniaj z lekarzem.
Dieta przy chorobie Leśniowskiego-Crohna
Nie ma jednej diety, która leczy chorobę Crohna. Dieta ma zapewnić dobre odżywienie i zmniejszać dolegliwości, ale nie zastępuje leków.
- Dieta w remisji
Jedz możliwie różnorodnie. Niepotrzebne restrykcje grożą niedoborami i lękiem przed jedzeniem.
- Dieta w zaostrzeniu
Lekarz lub dietetyk może zalecić dietę łatwostrawną, mniej błonnika nierozpuszczalnego i mniejsze porcje. Przy zwężeniach jelit to szczególnie ważne.
- Co może nasilać objawy?
Surowe warzywa, pestki, orzechy, strączki, tłuste potrawy, a u części osób alkohol, ostre przyprawy i laktoza. Pomaga dzienniczek posiłków.
- Niedobory i suplementy
Często brakuje żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego, witaminy D, wapnia i białka. Suplementy dobiera się według wyników badań.
- Kiedy nie eksperymentować z dietą?
Przy silnym bólu, wymiotach, zatrzymaniu gazów i stolca. To wymaga pilnej pomocy lekarza. Unikaj też głodówek i „kuracji oczyszczających”.
Powikłania choroby Leśniowskiego-Crohna
Regularne leczenie i kontrole zmniejszają ryzyko powikłań.
Zwężenia i niedrożność
Bliznowacenie zwęża jelito, co daje ból po jedzeniu, wzdęcia i wymioty. Zatrzymanie gazów i stolca wymaga pilnej pomocy.
Przetoki i ropnie
Przetoka łączy jelito z innym narządem, skórą lub okolicą odbytu. Ropień to zbiornik ropy. Leczy się je lekami, drenażem lub operacją.
Niedożywienie i anemia
Nawet przy prawidłowej masie ciała.
Osteoporoza
Sprzyjają jej zapalenie, brak witaminy D, niedożywienie i niektóre leki.
Poza jelitami
Zmiany w stawach, skórze i oczach.
Rak jelita grubego
Ryzyko rośnie przy długim zapaleniu jelita grubego. Gastroenterolog ustala wtedy terminy kontrolnych kolonoskopii.
Życie z chorobą Crohna i szczególne grupy pacjentów
W remisji wiele osób normalnie pracuje, uczy się, podróżuje i uprawia sport.
Samopoczucie psychiczne
Jeśli unikasz ludzi lub żyjesz w lęku przed objawami, powiedz o tym lekarzowi. Pomocne może być wsparcie psychologa.
Codzienność
Pomaga rzucenie palenia, sen i ruch. W podróż zabierz zapas leków i dokumentację.
Dzieci i nastolatki
Choroba może hamować wzrastanie i dojrzewanie. Niepokojące są bóle brzucha, biegunki, brak apetytu i zatrzymanie wzrostu.
Choroba Crohna a ciąża
Najlepiej planować ją w remisji, z gastroenterologiem i ginekologiem. Po pozytywnym teście nie odstawiaj leków bez konsultacji, bo nagłe przerwanie leczenia bywa groźniejsze.
Osoby starsze
Nawet umiarkowana biegunka grozi odwodnieniem, a leczenie musi uwzględniać inne choroby i leki.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Zobacz wszystkich
Najczęstsze pytania
Czy choroba Leśniowskiego-Crohna jest uleczalna?
Obecnie nie da się jej trwale wyleczyć. Leczenie pozwala jednak wyciszyć stan zapalny, ograniczyć zaostrzenia i utrzymać remisję, czyli okres bez aktywnych dolegliwości.
Czy choroba Crohna zawsze powoduje biegunkę?
Nie zawsze. U części osób dominują ból brzucha, zmęczenie, gorączka, utrata masy ciała albo zmiany wokół odbytu. Obraz choroby zależy od lokalizacji i nasilenia zapalenia.
Czy przy chorobie Crohna można normalnie jeść?
W remisji zwykle tak, a jadłospis powinien być możliwie różnorodny. W zaostrzeniu lub przy zwężeniach jelit dietę trzeba czasowo zmienić, najlepiej z lekarzem lub dietetykiem klinicznym.
Czy choroba Crohna wymaga operacji?
Nie każda osoba jej potrzebuje. Operacja bywa konieczna przy powikłaniach, takich jak zwężenie z niedrożnością, ropień lub przetoka, albo gdy leki nie działają. Nie leczy choroby na stałe.
Czy choroba Leśniowskiego-Crohna jest dziedziczna?
Nie dziedziczy się jej w prosty sposób. Ryzyko jest większe, gdy u bliskiego krewnego rozpoznano nieswoistą chorobę zapalną jelit, ale nie oznacza to, że ktoś na pewno zachoruje.
Źródła
- NIDDK – Crohn’s Diseasehttps://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/crohns-disease (otwiera się w nowej karcie)
- Mayo Clinic – Crohn’s disease: Symptoms and causeshttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/crohns-disease/symptoms-causes/syc-20353304 (otwiera się w nowej karcie)
- Crohn’s & Colitis Foundation – Causes of Crohn’s Diseasehttps://www.crohnscolitisfoundation.org/patientsandcaregivers/what-is-crohns-disease/causes (otwiera się w nowej karcie)
- NHS – Crohn’s diseasehttps://www.nhs.uk/conditions/crohns-disease/ (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna – Choroba Leśniowskiego i Crohna: objawy, leczenie i dietahttps://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/jelitogrube/65252,choroba-lesniowskiego-i-crohna-objawy-leczenie-i-dieta (otwiera się w nowej karcie)
