Co jeść przy nadczynności tarczycy?
- białko, np. jajka, ryby, strączki
- wapń, np. nabiał
- witaminę D, w razie potrzeby według zaleceń lekarza
- warzywa, owoce, pełne ziarno
- regularne posiłki, zwłaszcza przy chudnięciu
Nadczynność tarczycy
Nadczynność tarczycy to stan, w którym tarczyca wytwarza zbyt dużo hormonów, a organizm pracuje szybciej, niż powinien. Może powodować kołatanie serca, drżenie rąk, potliwość, chudnięcie, nerwowość i problemy ze snem. Rozpoznanie wymaga badań krwi, a leczenie zależy od przyczyny.
Jak działa tarczyca i co dzieje się przy nadczynności?
Tarczyca to gruczoł z przodu szyi. Jej hormony regulują m.in. przemianę materii, pracę serca i temperaturę ciała.
Przy nadczynności tarczycy jest ich za dużo i organizm pracuje za szybko, więc objawy dotyczą wielu narządów.
Objawy nadczynności tarczycy
Objawy mogą narastać stopniowo. Najczęstsze to:
- Kołatanie serca: szybkie tętno.
- Chudnięcie: mimo dobrego apetytu.
- Drżenie rąk
- Nerwowość i niepokój
- Potliwość: gorsza tolerancja ciepła.
- Problemy ze snem
- Inne możliwe objawy: osłabienie mięśni, biegunki, wypadanie włosów, zaburzenia miesiączki, powiększona tarczyca.
Inne objawy nadczynności tarczycy
Objawy jak przy stresie
Napięcie i bezsenność. Gdy dochodzą kołatanie serca, chudnięcie lub potliwość, warto zbadać TSH, FT4 i FT3.
Objawy oczne
W chorobie Gravesa-Basedowa mogą wystąpić piasek pod powiekami, światłowstręt, obrzęk powiek lub wytrzeszcz. Ból oka, podwójne widzenie lub gorszy wzrok wymagają pilnej konsultacji.
Przyczyny i czynniki ryzyka nadczynności tarczycy
Od przyczyny zależy leczenie.
- Choroba Gravesa-Basedowa
- Wole guzkowe toksyczne
- Pojedynczy guzek autonomiczny
- Zapalenie tarczycyNp. podostre lub poporodowe.
- Za dużo leku z hormonami tarczycy
- Nadmiar joduNp. w lekach lub preparatach.
Kto jest bardziej narażony? Kobiety, zwłaszcza po porodzie, oraz osoby z chorobami autoimmunologicznymi, chorobami tarczycy w rodzinie, guzkami lub po zapaleniu tarczycy.
Nadczynność tarczycy a choroba Gravesa-Basedowa
To jedna z najczęstszych przyczyn nadczynności. Przeciwciała pobudzają tarczycę do nadprodukcji hormonów, mogą też pojawić się objawy oczne.
Rozpoznanie wymaga badań, a leczenie dobiera endokrynolog.
Jak diagnozuje się nadczynność tarczycy?
Same objawy nie wystarczą, bo mają też inne przyczyny. Rozstrzygają badania krwi.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Podstawa | TSH Podstawowe badanie tarczycy, przy nadczynności zwykle obniżone. |
| Hormony tarczycy | FT4 i FT3 Mogą być podwyższone, gdy tarczyca wytwarza za dużo hormonów. |
| Przyczyna nadfunkcji | TRAb lub TSI Przeciwciała, które pomagają rozpoznać chorobę Gravesa-Basedowa. |
| Obrazowanie | USG tarczycy Pokazuje wielkość, budowę i guzki. Czasem potrzebna jest też scyntygrafia. |
Kiedy nadczynność tarczycy wymaga pilnej pomocy?
Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, gdy pojawi się bardzo szybkie lub nierówne bicie serca, duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie, wysoka gorączka, splątanie, silne osłabienie albo nagłe pogorszenie stanu zdrowia. Nie czekaj wtedy na teleporadę.
Jak wygląda leczenie nadczynności tarczycy?
Dobiera się je do przyczyny, objawów i wieku.
Leki
Leki przeciwtarczycowe hamują produkcję hormonów, inne łagodzą kołatanie serca i drżenie rąk.
Jod radioaktywny
W wybranych przypadkach. Stopniowo wycisza tarczycę.
Operacja
Usunięcie części lub całej tarczycy, gdy są wskazania.
Nadczynność tarczycy w ciąży
Objawy przypominają dolegliwości ciążowe, więc rozstrzygają badania krwi. Najczęstsza przyczyna to choroba Gravesa-Basedowa, a w pierwszym trymestrze bywa przejściowa nadczynność od hormonów ciążowych.
Ważne: źle kontrolowana nadczynność zwiększa ryzyko powikłań. Potrzebna jest opieka lekarza prowadzącego ciążę i endokrynologa. Nie odstawiaj leków i nie zmieniaj dawek sama, a ciążę najlepiej zaplanować z lekarzem.
Nadczynność tarczycy a dieta
Dieta nie leczy nadczynności, ale wspiera leczenie.
Czego lepiej unikać?
- suplementów z jodem bez zgody lekarza
- alg morskich i kelpu w dużych ilościach
- preparatów „na tarczycę” o niejasnym składzie
- nadmiaru kofeiny
- restrykcyjnych diet odchudzających
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
- LewotyroksynaNa receptę Hormon tarczycy np. Euthyrox N, Letrox
- TiamazolNa receptę Lek przeciwtarczycowy np. Metizol
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Lekarze, którzy mogą pomóc
-
-
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Czy nadczynność tarczycy jest groźna?
Nieleczona lub źle kontrolowana może prowadzić do powikłań, m.in. zaburzeń rytmu serca i osłabienia kości. Dlatego objawy warto skonsultować z lekarzem.
Czy nadczynność tarczycy można wyleczyć?
W wielu przypadkach można ją skutecznie leczyć, ale metoda zależy od przyczyny choroby. Wybór między lekami, jodem radioaktywnym i operacją lekarz ustala indywidualnie.
Czy przy nadczynności tarczycy się chudnie?
U wielu osób nadczynność tarczycy powoduje spadek masy ciała, nawet jeśli apetyt jest prawidłowy lub zwiększony. Nie jest to jednak objaw obowiązkowy, dlatego samo chudnięcie nie wystarcza do rozpoznania choroby.
Źródła
- mp.pl/pacjent. Nadczynność tarczycyhttps://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/78398,nadczynnosc-tarczycy (otwiera się w nowej karcie)
- NIDDK. Hyperthyroidism (Overactive Thyroid)https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/hyperthyroidism (otwiera się w nowej karcie)
- Mayo Clinic. Hyperthyroidism (overactive thyroid) - Symptoms and causeshttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hyperthyroidism/symptoms-causes/syc-20373659 (otwiera się w nowej karcie)
- NICE. Thyroid disease: assessment and management (NG145)https://www.nice.org.uk/guidance/ng145 (otwiera się w nowej karcie)
