Co warto robić?
- zgłosić się do lekarza lub specjalisty
- chodzić na psychoterapię
- jeść regularnie według planu leczenia
- mówić lekarzowi o omdleniach i kołataniu serca
- szukać wsparcia u zaufanych osób
Bulimia
Bulimia, czyli żarłoczność psychiczna, to zaburzenie odżywiania z nawracającymi napadami objadania się i poczuciem utraty kontroli, po których pojawiają się zachowania mające zapobiec przytyciu. Może mieć poważne skutki fizyczne i psychiczne, ale wcześnie rozpoczęte leczenie daje szansę na powrót do zdrowia. ICD-10: F50.2
Czym jest bulimia?
Bulimia (żarłoczność psychiczna, bulimia nervosa) to zaburzenie odżywiania. Po napadach objadania się z utratą kontroli chory próbuje zapobiec przytyciu.
Towarzyszą jej wstyd i poczucie winy po jedzeniu. Bulimia występuje przy różnej wadze i nie widać jej po wyglądzie.
Jakie objawy daje bulimia?
Wiele objawów bulimii długo pozostaje ukrytych.
Objawy związane z jedzeniem
Napady objadania się z utratą kontroli, jedzenie w ukryciu, a na zmianę ostre ograniczanie jedzenia.
Zachowania kompensacyjne
Po napadzie wymioty, środki przeczyszczające lub moczopędne, głodzenie się albo przymusowy wysiłek. To nieskuteczne i groźne dla zdrowia.
Objawy psychiczne
Ciągłe myślenie o jedzeniu i wadze, samoocena zależna od wyglądu, lęk przed przytyciem, wahania nastroju.
Objawy fizyczne
Osłabienie, omdlenia, ból gardła, chrypka, refluks, uszkodzone zęby, powiększone ślinianki, odwodnienie. W cięższych przypadkach zaburzenia rytmu serca.
Jak rozpoznać bulimię u bliskiej osoby?
Chory zwykle ukrywa swoje zachowania, a jego waga nie zwraca uwagi. Niepokojące mogą być:
- częste wychodzenie do łazienki po posiłkach,
- jedzenie dużych ilości w ukryciu,
- unikanie wspólnych posiłków,
- nadmierny wysiłek mimo zmęczenia,
- zawroty głowy, osłabienie, problemy z zębami.
Pojedynczy objaw nie oznacza bulimii. Gdy kilka się powtarza, spokojnie zachęć bliską osobę do wizyty u lekarza.
Bulimia a inne zaburzenia odżywiania
Bulimia ma cechy wspólne z anoreksją i napadowym objadaniem się, ale to odrębne zaburzenia.
Bulimia
Napady objadania się i zachowania kompensacyjne. Waga często w typowym zakresie.
Anoreksja
Ograniczanie jedzenia i zbyt niska waga. Napady też się zdarzają, dlatego rozpoznanie stawia specjalista.
Napadowe objadanie się
Napady objadania się bez regularnych zachowań kompensacyjnych.
Jak diagnozuje się bulimię?
Lekarz pyta o jedzenie i napady oraz sprawdza, czy pojawiły się powikłania.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Wywiad lekarski | Jedzenie i zachowania po posiłkach Lekarz lub psycholog pyta o napady, utratę kontroli i zachowania kompensacyjne. |
| Ocena stanu psychicznego | Nastrój, lęk i samoocena Czy nie ma też depresji, lęku lub samouszkodzeń. |
| Badanie lekarskie | Skutki dla zdrowia Ciśnienie, tętno, nawodnienie i stan jamy ustnej. |
| Badania krwi | Elektrolity i stan organizmu M.in. elektrolity i czynność nerek. |
| EKG | Ocena pracy serca Przy podejrzeniu zaburzeń elektrolitowych, omdleniach lub kołataniu serca. |
Prawidłowa masa ciała nie wyklucza bulimii.
Jak leczy się bulimię?
W leczeniu bulimii najważniejsza jest psychoterapia, ale leczy się też skutki fizyczne i inne problemy psychiczne.
Psychoterapia
U dorosłych m.in. terapia poznawczo-behawioralna dla zaburzeń odżywiania (CBT-ED). Pomaga jeść regularnie, ograniczyć napady i zmienić myślenie o wadze.
Kierowana samopomoc
Wytyczne NICE zalecają ją na początek u części dorosłych, a gdy nie wystarcza, indywidualną CBT-ED.
Opieka medyczna
Lekarz kontroluje stan fizyczny, w razie potrzeby zleca badania krwi i EKG.
Wsparcie dietetyczne
Pomaga odbudować regularne jedzenie. To część leczenia, nie kolejna dieta.
Leki
Lekarz może rozważyć m.in. leki przeciwdepresyjne. Nie zastępują psychoterapii.
Przy kołataniu serca, omdleniu, krwi w wymiocinach, silnym bólu w klatce piersiowej lub myślach samobójczych nie czekaj na teleporadę. Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.
Czy bulimię można wyleczyć?
Z bulimii można wyzdrowieć, choć wymaga to czasu. Nawrót nie znaczy, że leczenie nie działało. Wtedy warto znów zgłosić się po pomoc.
Jakie skutki może powodować bulimia?
Zachowania kompensacyjne szkodzą nawet przy prawidłowej wadze. Najgroźniejsze są ciężkie zaburzenia elektrolitowe, bo wpływają na serce.
Najczęstsze powikłania bulimii
Zależą m.in. od czasu trwania choroby i rodzaju zachowań kompensacyjnych.
Zęby i jama ustna
Kwas z żołądka niszczy szkliwo, sprzyja próchnicy, podrażnia gardło i powiększa ślinianki.
Serce i elektrolity
Odwodnienie i brak elektrolitów osłabiają mięśnie i serce. Kołatanie serca, omdlenie lub duże osłabienie wymagają pilnej oceny lekarza.
Układ pokarmowy
Refluks, bóle brzucha, zaparcia, podrażniony przełyk. Krew w wymiocinach lub silny ból w klatce piersiowej wymagają pilnej pomocy.
Zdrowie psychiczne
Depresja, lęk, niska samoocena. Samouszkodzenia lub myśli samobójcze wymagają pilnego kontaktu ze specjalistą.
Bulimia a masa ciała
Osoba z bulimią nie musi być szczupła. Waga może być typowa albo wyższa.
Co może pomóc w leczeniu bulimii?
Samemu bardzo trudno przerwać cykl napadów i zachowań kompensacyjnych.
Czego lepiej unikać?
- kolejnych restrykcyjnych diet
- środków przeczyszczających i moczopędnych
- „odpracowywania” jedzenia wysiłkiem
- ignorowania odwodnienia i objawów ze strony serca
- odkładania leczenia, bo waga wydaje się prawidłowa
Jaki lekarz zajmuje się bulimią?
Pomoc można zacząć od lekarza rodzinnego, psychiatry lub psychologa. Najlepiej, gdy leczy zespół z doświadczeniem w zaburzeniach odżywiania. Przy ciężkich powikłaniach fizycznych lub psychicznych potrzebny bywa szpital.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Wszyscy lekarze: psychiatra
Najczęstsze pytania
Czy osoba z bulimią zawsze wymiotuje?
Nie. Zachowania kompensacyjne to także głodzenie się, środki przeczyszczające lub moczopędne i nadmierny wysiłek.
Czy osoba z bulimią jest zawsze szczupła?
Nie. Bulimia występuje przy różnej masie ciała, także typowej lub wyższej.
Czy są leki na bulimię?
U części osób lekarz stosuje leki, m.in. przeciwdepresyjne. Nie powinny być jedyną formą leczenia.
Czy bulimia niszczy zęby?
Może. Częsty kontakt z kwaśną treścią żołądka niszczy szkliwo i zwiększa nadwrażliwość zębów oraz ryzyko próchnicy.
Jak pomóc osobie z bulimią?
Spokojnie zachęć ją do kontaktu z lekarzem lub specjalistą, bez oceniania wyglądu i jedzenia. Możesz zaproponować pomoc w umówieniu wizyty.
Czy bulimia może powodować omdlenia?
Tak, m.in. przez odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe. Omdlenia wymagają pilnej oceny lekarza.
Źródła
- NICE – Eating disorders: recognition and treatment (NG69)https://www.nice.org.uk/guidance/ng69 (otwiera się w nowej karcie)
- NIMH – Eating Disorders: What You Need to Knowhttps://www.nimh.nih.gov/health/publications/eating-disorders (otwiera się w nowej karcie)
- NHS – Bulimiahttps://www.nhs.uk/mental-health/conditions/bulimia (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna (mp.pl/pacjent) – Zaburzenia odżywiania: anoreksja i bulimia. Przyczyny, objawy i leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/choroby/75618,zaburzenia-odzywiania (otwiera się w nowej karcie)
