Interna

Zatrzymywanie wody w organizmie – objawy, przyczyny i domowe sposoby

Zatrzymywanie wody w organizmie - objawy, przyczyny i domowe sposoby

Loty samolotem, zmiany hormonalne lub zbyt duża ilość soli w diecie mogą powodować, że czujesz się ciężej niż zwykle i mniej aktywnie. Retencja wody, znana również jako zatrzymanie wody w organizmie, występuje, gdy w ciele gromadzi się nadmiar płynów. Zatrzymywanie wody może powodować obrzęk dłoni, stóp, kostek i nóg.

Objawy nadmiaru wody w organizmie

Objawy retencji wody mogą obejmować:

  • wzdęcia, szczególnie w okolicy brzucha,
  • obrzęk nóg, stóp i kostek,
  • obrzęk brzucha, twarzy i bioder,
  • sztywne stawy,
  • wahania wagi,
  • dołek w skórze, który utrzymuje się przez kilka sekund po uciśnięciu palcem (tzw. obrzęk ciastowaty).

Przyczyny zatrzymywania wody w organizmie

Wiele czynników może powodować zatrzymywanie wody, a najczęstsze to:

  • Latanie samolotem. Wielogodzinne siedzenie w samolocie sprzyja gromadzeniu się płynu w nogach.
  • Zbyt długie stanie lub siedzenie. Pod wpływem grawitacji płyn gromadzi się w podudziach. Ważne jest, aby często wstawać i ruszać się, aby utrzymać prawidłowe krążenie krwi. Jeśli masz siedzący tryb pracy, zaplanuj czas tak, aby odpowiednio często wstać i spacerować.
  • Zmiany menstruacyjne i wahania hormonów. To normalne, że kobieta czasem odczuwa opuchliznę lub wzdęcia przed wystąpieniem miesiączki (sprawdź, jakie są objawy PMS?) i zwykle to ustępuje po kilku dniach. Natomiast hormony przyjmowane w celu antykoncepcji lub terapii hormonalnej mogą powodować dodatkowe zatrzymanie wody.
  • Spożywanie zbyt dużej ilości sodu. Jego głównym źródłem jest sól kuchenna i żywność przetworzona, w której sól bywa „ukryta”.
  • Leki. Zatrzymywanie wody może być działaniem niepożądanym niektórych leków, np. części leków na nadciśnienie, kortykosteroidów i niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Nie odstawiaj leku samodzielnie, tylko omów obrzęki z lekarzem.
  • Słabe serce. Serce, które nie może dobrze pompować krwi, może być przyczyną zatrzymania wody przez organizm. Inne objawy niewydolności serca to zawroty głowy, szybkie tętno, zmęczenie i duszność. W skrajnych przypadkach niewydolność serca może powodować niebezpieczne nagromadzenie płynu w płucach zwane obrzękiem płuc. Oznaki tego obejmują duszność, szybki i płytki oddech oraz kaszel. Przy nagłej lub szybko narastającej duszności dzwoń pod numer 112 lub 999.
  • Ciąża. Obrzęki nóg są w ciąży częste. Nagły obrzęk twarzy, dłoni lub stóp, zwłaszcza z silnym bólem głowy lub zaburzeniami widzenia, może być objawem stanu przedrzucawkowego i wymaga natychmiastowej oceny lekarskiej, np. w izbie przyjęć szpitala z oddziałem położniczym.

Zatrzymywanie wody w organizmie, jak sobie poradzić?

Domowe sposoby na zatrzymywanie płynów:

  • Zmniejsz ilość soli w diecie. Nie dosalaj potraw przy stole, ogranicz chipsy, solone orzeszki i przetworzone mięso, które zwykle zawiera „ukrytą” sól.
  • Ruszaj się regularnie i nie stój ani nie siedź długo bez przerwy.
  • Gdy możesz, unoś nogi, np. kładąc je na poduszce lub krześle.
  • Noś wygodne, niezbyt ciasne buty, skarpety i ubrania.
  • Pończochy uciskowe mogą pomóc, ale ich rodzaj warto dobrać z lekarzem, szczególnie jeśli masz cukrzycę lub chorobę tętnic.
  • Pij wodę regularnie. Jeśli masz niewydolność serca lub chorobę nerek, trzymaj się ilości płynów zaleconej przez lekarza.

Nie stosuj na własną rękę leków ani ziół moczopędnych. Suplementy i zioła omów najpierw z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie jeśli przyjmujesz leki. Jeśli obrzęki wracają, a nie wiesz dlaczego, skonsultuj się z lekarzem, bo mogą być objawem choroby serca, nerek lub wątroby.

Jak zatrzymywanie wody wpływa na organizm i samopoczucie?

Retencja wody w organizmie rzadko jest jedynie problemem estetycznym, choć to właśnie obrzęki i uczucie „ciężkości” najczęściej zwracają uwagę. Nadmiar płynów zgromadzonych w tkankach zaburza naturalną równowagę organizmu, wpływając na krążenie, ruchomość stawów oraz ogólne poczucie energii. Osoby z zatrzymywaniem wody często opisują sztywność palców po przebudzeniu, trudności w zakładaniu obuwia pod koniec dnia oraz wahania masy ciała, które nie mają związku ze zmianami w diecie. Charakterystyczne są także wgłębienia na skórze po ucisku, co świadczy o gromadzeniu się płynu w przestrzeniach międzykomórkowych. Choć takie objawy bywają przejściowe, ich częste powtarzanie się może prowadzić do przewlekłego dyskomfortu, obniżenia aktywności fizycznej i pogorszenia jakości życia.

Kiedy zatrzymywanie wody jest fizjologiczne, a kiedy powinno niepokoić?

W wielu sytuacjach zatrzymywanie wody ma charakter fizjologiczny i nie świadczy o chorobie. Typowym przykładem są wahania hormonalne u kobiet, zwłaszcza w drugiej fazie cyklu miesiączkowego, w czasie ciąży lub podczas stosowania hormonalnych metod antykoncepcji. Również długotrwałe unieruchomienie, loty samolotem czy wielogodzinne siedzenie sprzyjają gromadzeniu się płynów w kończynach dolnych na skutek działania grawitacji. W takich przypadkach obrzęki zwykle ustępują po odpoczynku, zmianie pozycji ciała lub zwiększeniu aktywności ruchowej.

Niepokój powinny budzić obrzęki nasilone, utrzymujące się mimo zmiany stylu życia albo połączone z innymi objawami. Obrzęki z szybkim męczeniem się, kołataniem serca czy nagłym przyrostem masy ciała mogą świadczyć o chorobie serca lub nerek i wymagają konsultacji lekarskiej. Pilnie, jeszcze tego samego dnia, zgłoś się do lekarza, jeśli obrzęk dotyczy tylko jednej nogi, jest bolesny, zaczerwieniony lub ciepły albo pojawił się nagle. Może to być objaw zakrzepicy. Jeśli obrzękom towarzyszy duszność, ból lub ucisk w klatce piersiowej, kaszel z krwią albo uczucie omdlewania, dzwoń pod 112 lub 999.

Jak ograniczyć zatrzymywanie wody w dłuższej perspektywie?

Skuteczne radzenie sobie z zatrzymywaniem wody opiera się przede wszystkim na modyfikacji codziennych nawyków. Najważniejsze jest ograniczenie spożycia sodu, który sprzyja gromadzeniu płynów w organizmie. Zmiana ta nie polega wyłącznie na rezygnacji z dosalania potraw, ale także na świadomym wyborze produktów mniej przetworzonych, ponieważ to właśnie w nich często kryje się największa ilość „ukrytej” soli. Pij wodę regularnie, chyba że lekarz zalecił ograniczenie płynów z powodu choroby serca lub nerek.

W dłuższej perspektywie duże znaczenie ma także aktywność fizyczna, która pobudza krążenie i usprawnia odpływ żylny oraz limfatyczny. Nawet umiarkowany, codzienny ruch, taki jak spacery, ćwiczenia rozciągające czy pływanie, może zmniejszyć skłonność do obrzęków. Warto również zwrócić uwagę na pozycję ciała w ciągu dnia, unikając długotrwałego siedzenia lub stania bez przerw. Dla części osób pomocne jest prowadzenie dziennika objawów, w którym zapisywane są posiłki, poziom aktywności i momenty nasilenia obrzęków. Pozwala to lepiej zidentyfikować indywidualne czynniki sprzyjające retencji wody i wprowadzić zmiany, które pomagają ograniczyć obrzęki.

Źródła

  1. Better Health Channel (Victoria State Government). Fluid retention (oedema)https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/Fluid-retention-oedema (otwiera się w nowej karcie)
  2. NHS. Oedema (swelling)https://www.nhs.uk/conditions/oedema/ (otwiera się w nowej karcie)
  3. NHS. Pre-eclampsiahttps://www.nhs.uk/conditions/pre-eclampsia/ (otwiera się w nowej karcie)
  4. Harvard Health Publishing. Fluid retention: What it can mean for your heart 2019https://www.harvardhealth.org/heart-health/fluid-retention-what-it-can-mean-for-your-heart (otwiera się w nowej karcie)
  5. mp.pl/pacjent. Obrzęk nóghttps://www.mp.pl/pacjent/zakrzepica/lista/72337,obrzek-nog (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne