Alergia na nikiel jest częstą przyczyną alergicznego kontaktowego zapalenia skóry — swędzącej wysypki, która pojawia się, gdy skóra dotyka zwykle nieszkodliwej substancji. Alergia na nikiel jest często związana z kolczykami i inną biżuterią. Ale nikiel można znaleźć w wielu przedmiotach codziennego użytku, takich jak monety, zamki błyskawiczne, oprawki okularów, kosmetyki, detergenty, a nawet niektóre urządzenia elektroniczne, w tym telefony komórkowe i laptopy. Z artykułu dowiesz się, jakie są objawy uczulenia na nikiel, jak leczyć tę alergię, a także jakie są czynniki ryzyka uczulenia na nikiel.+
Przeczytaj również, co się dzieje podczas wstrząsu anafilaktycznego?
Uczulenie na nikiel jest jedną z najczęstszych przyczyn kontaktowego alergicznego zapalenia skóry. U osób dotkniętych chorobą zapalenie skóry (zwane także egzemą) rozwija się w miejscach, w których metal zawierający nikiel styka się ze skórą. Najczęstszymi miejscami niklowego zapalenia skóry są płatki uszu (od kolczyków), nadgarstki (od paska zegarka) i podbrzusze (od ćwieka dżinsu). Nikiel został ogłoszony alergenem kontaktowym roku 2008 przez American Contact Dermatitis Society (ACDS).
U osób z alergią na nikiel zwykle pojawia się reakcja skórna po 12 do 48 godzinach od kontaktu z przedmiotem zawierającym nikiel. Objawy alergii na nikiel obejmują:
Nikiel jest także jedną z głównych przyczyn wysypki. Osoba z alergią na nikiel prawie zawsze ma miejscową reakcję po kontakcie z przedmiotami zawierającymi nikiel. Oznacza to, że reakcja alergiczna dotyczy tylko tej części skóry, która ma kontakt z niklem. Jedzenie pokarmów zawierających nawet śladowe ilości niklu może wywołać reakcję immunologiczną, która powoduje zmiany w skórze.
Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry powoduje następujące objawy:
Wysypka zwykle utrzymuje się od dwóch do czterech tygodni po ekspozycji.
W rzadkich przypadkach alergia na nikiel może również prowadzić do problemów z oddychaniem, w tym:
Osoby z tego typu reakcjami powinny natychmiast podjąć działania zapobiegawcze.
Nie ma lekarstwa na alergię na nikiel. Podobnie jak w przypadku innych alergii, najlepszym sposobem leczenia jest po prostu unikanie danego alergenu. Jednak lekarz może przepisać jeden z następujących leków, aby zmniejszyć podrażnienie skóry spowodowane alergią na nikiel:
Podczas stosowania tych leków należy ściśle przestrzegać zaleceń lekarza. Pomocne mogą być również następujące domowe sposoby:
Poinformuj lekarza, jeśli leczenie nie pomaga lub pogarsza objawy. Należy również natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpi zwiększone zaczerwienienie, ból lub ropa w dotkniętym obszarze. Oznaki te mogą być objawem infekcji i wymagają leczenia antybiotykami.
Niektóre czynniki mogą zwiększać ryzyko wystąpienia alergii na nikiel, w tym:
Przeczytaj również, co powoduje uczulenie na słońce?
Alergia na nikiel należy do najczęstszych alergii kontaktowych na świecie i stanowi istotny problem zdrowia publicznego. Szacuje się, że uczulenie na nikiel dotyczy nawet 10–20 procent populacji, przy czym znacznie częściej występuje u kobiet. Wynika to głównie z wczesnej i powtarzalnej ekspozycji na ten metal, zwłaszcza poprzez kolczyki i biżuterię noszoną bezpośrednio na skórze. Nikiel łatwo uwalnia się z przedmiotów metalowych pod wpływem potu, tarcia i wilgoci, co ułatwia jego przenikanie przez barierę naskórkową i kontakt z komórkami układu odpornościowego.
Mechanizm alergii opiera się na reakcji nadwrażliwości typu późnego, w której układ immunologiczny zapamiętuje nikiel jako alergen. Po ponownym kontakcie dochodzi do aktywacji limfocytów T i rozwoju stanu zapalnego skóry. Co istotne, alergia na nikiel ma charakter trwały, raz rozwinięta zwykle utrzymuje się przez całe życie. Z tego powodu nawet niewielkie, powtarzalne ekspozycje mogą prowadzić do nawrotów objawów, a próg tolerancji skóry z czasem ulega obniżeniu.
Choć biżuteria jest najbardziej znanym źródłem niklu, w rzeczywistości kontakt z tym metalem jest znacznie bardziej powszechny. Nikiel występuje w wielu przedmiotach codziennego użytku, często w miejscach, które pozostają w długotrwałym kontakcie ze skórą. Należą do nich zamki błyskawiczne, guziki w odzieży, sprzączki pasków, oprawki okularów, klucze, monety, a także elementy telefonów komórkowych i laptopów. U osób uczulonych nawet krótkotrwały kontakt może wywołać reakcję skórną.
Szczególną grupę ryzyka stanowią osoby wykonujące tzw. mokre prace, u których skóra jest często wilgotna i bardziej przepuszczalna. Pot oraz częsty kontakt z wodą sprzyjają uwalnianiu jonów niklu i ich wnikaniu w głąb skóry. Z tego względu objawy alergii na nikiel częściej obserwuje się u pracowników gastronomii, sprzątających, fryzjerów oraz osób pracujących z metalami. Długotrwała ekspozycja zawodowa może prowadzić do przewlekłego zapalenia skóry o ciężkim przebiegu.
Objawy uczulenia na nikiel mają zazwyczaj charakter miejscowy i pojawiają się w obszarze kontaktu skóry z alergenem, najczęściej po 12–48 godzinach od ekspozycji. Typowe zmiany obejmują zaczerwienienie, intensywny świąd, grudki oraz pęcherzyki wypełnione płynem surowiczym. W przewlekłych postaciach skóra może stać się sucha, pogrubiała i łuszcząca, co przypomina obraz egzemy. Charakterystyczną cechą jest nawracanie zmian w tych samych lokalizacjach.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić inne postacie kontaktowego zapalenia skóry, atopowe zapalenie skóry oraz grzybice. Kluczową wskazówką jest związek czasowy objawów z kontaktem z metalem oraz ich ustępowanie po eliminacji źródła niklu. W niektórych przypadkach wykonuje się testy płatkowe, które pozwalają potwierdzić alergię i zidentyfikować inne potencjalne alergeny kontaktowe. Prawidłowe rozpoznanie ma znaczenie dla skutecznego zapobiegania nawrotom choroby.
Podstawą postępowania w alergii na nikiel jest unikanie kontaktu z alergenem, co w praktyce bywa trudne, ale znacząco zmniejsza częstość nawrotów. Warto wybierać biżuterię wykonaną z metali hipoalergicznych, takich jak stal chirurgiczna wysokiej jakości, tytan lub złoto o wysokiej próbie. W przypadku elementów odzieży pomocne może być zabezpieczenie metalowych części lakierem ochronnym lub barierą z tkaniny, aby ograniczyć bezpośredni kontakt ze skórą.
W leczeniu objawowym stosuje się preparaty miejscowe o działaniu przeciwzapalnym i łagodzącym, które zmniejszają świąd i zaczerwienienie. Równie istotna jest odpowiednia pielęgnacja skóry, polegająca na regularnym nawilżaniu i odbudowie bariery naskórkowej. Skóra sucha i uszkodzona jest bardziej podatna na przenikanie alergenów, dlatego jej ochrona ma znaczenie profilaktyczne. U osób z ciężkimi lub nawracającymi objawami konieczna bywa długofalowa współpraca z dermatologiem, aby zapobiec przewlekłemu przebiegowi choroby i wtórnym zakażeniom skóry.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
