Nowotwory

Nowotwory gałki ocznej – rodzaje i objawy

nowotwor oka

Rak oka jest rzadkością. Może wpływać na zewnętrzne części oka, takie jak powieki, które zbudowane są z mięśni, skóry i nerwów. Jeśli rak zaczyna się wewnątrz gałki ocznej, nazywa się to rakiem wewnątrzgałkowym. Najczęstszymi nowotworami wewnątrzgałkowymi u dorosłych są czerniak i chłoniak. Najczęstszym rakiem oka u dzieci jest siatkówczak, który zaczyna się w komórkach siatkówki. Rak może również przenosić się do oka z innych części ciała. Leczenie raka oka różni się w zależności od rodzaju i stopnia zaawansowania. Może obejmować zabieg chirurgiczny, radioterapię, zamrażanie lub terapię cieplną lub laseroterapię.

Przeczytaj również, jakie są objawy raka piersi?

Objawy raka oka

Jak rozpoznać, że ma się raka w oku? Rak oka nie zawsze powoduje oczywiste objawy i może zostać wykryty tylko podczas rutynowego badania wzroku. Objawy raka oka mogą obejmować:

  • cienie, błyski światła lub falujące linie w polu widzenia,
  • rozmazany obraz,
  • ciemna plama na oku, która się powiększa,
  • częściowa lub całkowita utrata wzroku,
  • wybrzuszenie jednego oka,
  • guzek na powiece lub w oku, który powiększa się,
  • podrażnienie oczu, które nie ustępuje,
  • ból w oku lub wokół niego (chociaż zdarza się to rzadko).

Należy pamiętać, że objawy te mogą być również spowodowane drobniejszymi chorobami oczu. Nie musi być to nowotwór. Ważne jest jednak, żeby jak najszybciej zbadał je lekarz, najlepiej okulista. Nagła utrata wzroku wymaga pilnej pomocy na SOR.

Rodzaje raka oka

Czerniak oka

Najczęstszym nowotworem, który zaczyna się w oku u dorosłych, jest czerniak oka. Czerniak to nowotwór, który zaczyna się w komórkach wytwarzających pigment nadający kolor skórze, włosom i oczom. Tak jak możesz dostać czerniaka na skórze, możesz również dostać go w oku. Chociaż jest to najczęstszy nowotwór, który zaczyna się w oku u dorosłych, to w porównaniu do innych nowotworów jest dosyć rzadki.

Pierwotny chłoniak wewnątrzgałkowy

Pierwotny chłoniak wewnątrzgałkowy (chłoniak oka) to nowotwór obejmujący białe krwinki (limfocyty). Chłoniaki mogą również rozpocząć się w narządach takich jak płuca, żołądek i rzadko oczy. Większość osób z chłoniakiem oka jest w podeszłym wieku lub ma problemy osłabiające układ odpornościowy, takie jak AIDS. Chłoniak oka często występuje z pierwotnym chłoniakiem ośrodkowego układu nerwowego, który jest chłoniakiem mózgu.

Siatkówczak

Siatkówczak dotyczy małych dzieci. Jego przyczyną jest mutacja genetyczna. Nowotwór zaczyna się w siatkówce. Komórki nerwowe siatkówki zaczynają rosnąć i namnażać się. Następnie zwykle rozprzestrzeniają się w oku i ewentualnie w innych częściach ciała.

Inne nowotwory oka:

  • Przerzuty do oczu, które rozprzestrzeniają się z innych narządów, takich jak piersi lub płuca, do oka. Występują najczęściej w naczyniówce, która ma wiele naczyń krwionośnych. Komórki rakowe przemieszczają się przez krwioobieg z odległego narządu do oka.
  • Raki oczodołu, które atakują tkanki otaczające gałkę oczną. Tkanki te mogą obejmować mięśnie poruszające gałką oczną i nerwy przyczepione do gałki ocznej.
  • Raki przydatków, które wpływają na struktury dodatkowe (zwane strukturami przydatków) wokół gałki ocznej. Należą do nich powieki i gruczoły łzowe.

Przyczyny raka oka

Dokładna przyczyna większości nowotworów oka nie jest znana. Znane są natomiast czynniki, które zwiększają ryzyko zachorowania.

Niektóre czynniki wydają się zwiększać prawdopodobieństwo zachorowania na raka oka, powieki lub okolicy oczodołu. Czynniki te obejmują:

  • jasna skóra i/lub niebieskie oczy,
  • ekspozycja na słońce lub solarium może zwiększać ryzyko raka lub czerniaka na powiece,
  • narażenie na niektóre wirusy, takie jak wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), może zwiększać ryzyko raka płaskonabłonkowego spojówki,
  • zespół atypowych znamion i czerniaka, wcześniej znany jako zespół znamion dysplastycznych, charakteryzuje się dużą liczbą nietypowych znamion.

Nie każdy z tymi czynnikami ryzyka choruje na raka oka. Jeśli jednak masz jakiekolwiek czynniki ryzyka i objawy raka oka, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem.

Przeczytaj również, Jakie są objawy raka trzustki?

Dlaczego rak oka bywa wykrywany przypadkowo?

Rak oka należy do nowotworów, które przez długi czas mogą rozwijać się bez wyraźnych objawów klinicznych. W wielu przypadkach zmiany nowotworowe są wykrywane przypadkowo podczas rutynowego badania okulistycznego, zanim pacjent zacznie odczuwać jakiekolwiek dolegliwości. Guz w głębi oka może długo rosnąć bez bólu i bez wyraźnych zaburzeń widzenia.

W początkowych stadiach choroby objawy bywają niespecyficzne i łatwe do zbagatelizowania, ponieważ mogą przypominać zmęczenie wzroku, zaburzenia refrakcji lub łagodne schorzenia siatkówki. Dlatego objawy ze strony oka, które się utrzymują lub narastają, warto pokazać okuliście. Wnętrze oka lekarz ogląda w badaniu dna oka.

Czerniak oka i chłoniak oka. Czym różnią się przebiegiem?

Czerniak oka jest najczęstszym nowotworem pierwotnym gałki ocznej u dorosłych i rozwija się z melanocytów, czyli komórek barwnikowych. Najczęściej lokalizuje się w naczyniówce, rzadziej w ciele rzęskowym lub tęczówce. Przebieg choroby bywa podstępny, ponieważ guz może rosnąć bez bólu i bez istotnych zaburzeń widzenia przez długi czas.

Innym istotnym nowotworem wewnątrzgałkowym jest pierwotny chłoniak oka, który często współistnieje z chłoniakiem ośrodkowego układu nerwowego. Choroba ta dotyczy głównie osób starszych oraz pacjentów z obniżoną odpornością. Objawy mogą obejmować nawracające zapalenia wnętrza oka, pogorszenie ostrości wzroku i zmętnienie ciała szklistego. Różnorodność przebiegu klinicznego sprawia, że diagnostyka wymaga ścisłej współpracy okulisty, onkologa i neurologa.

Siatkówczak u dzieci. Dlaczego ważna jest szybka reakcja?

Siatkówczak jest najczęstszym nowotworem oka u dzieci i zwykle rozpoznaje się go u małych dzieci. Choroba wynika z mutacji genetycznej, która prowadzi do niekontrolowanego namnażania się komórek siatkówki. Charakterystycznym objawem bywa tzw. leukokoria, czyli białawy odblask źrenicy widoczny na zdjęciach wykonywanych z użyciem lampy błyskowej. Siatkówczaka wykrytego wcześnie zwykle udaje się skutecznie wyleczyć.

Opóźnione rozpoznanie zwiększa ryzyko, że nowotwór się rozprzestrzeni. Leczenie może obejmować laseroterapię, krioterapię, chemioterapię, radioterapię, a w zaawansowanych przypadkach usunięcie gałki ocznej. Jeśli zauważysz u dziecka biały odblask w źrenicy (na przykład na zdjęciu z lampą błyskową), zeza albo obrzęk wokół oka, umów pilną wizytę u lekarza lub okulisty.

Czy można zapobiegać rakowi oka?

Przyczyny większości nowotworów oka nie są znane, więc nie da się im w pełni zapobiec. Warto chronić oczy i skórę powiek przed słońcem, na przykład okularami z filtrem UV, i nie korzystać z solarium, bo ekspozycja na słońce może zwiększać ryzyko nowotworów powiek. Niepokojące objawy ze strony oka warto szybko pokazać lekarzowi.

Źródła

  1. NHS. Eye cancerhttps://www.nhs.uk/conditions/eye-cancer/ (otwiera się w nowej karcie)
  2. NHS. Retinoblastoma: treatmenthttps://www.nhs.uk/conditions/retinoblastoma/treatment/ (otwiera się w nowej karcie)
  3. MedlinePlus. Eye Cancerhttps://medlineplus.gov/eyecancer.html (otwiera się w nowej karcie)
  4. American Academy of Ophthalmology. Eye Cancerhttps://www.aao.org/eye-health/diseases/eye-cancer (otwiera się w nowej karcie)
  5. MD Anderson Cancer Center. Eye Cancerhttps://www.mdanderson.org/cancer-types/eye-cancer.html (otwiera się w nowej karcie)
  6. mp.pl. Nowotwory złośliwe okahttps://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/165330,nowotwory-zlosliwe-oka (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne