Katar można rozpoznać jako wyciek śluzu z nozdrzy dziecka. Układ odpornościowy dziecka jest jeszcze niedojrzały, co czyni je bardziej podatnym na choroby. W przypadku niektórych dzieci może się wydawać, że mają nieustanny katar, ale jest to zupełnie normalne i może być po prostu wynikiem przeziębienia. Kichanie to naturalny mechanizm stosowany do usuwania substancji unoszących się w powietrzu i oczyszczenia dróg oddechowych i nosowych. Jest to bardzo powszechny odruch u niemowląt i zwykle nie jest powodem do niepokoju.
Istnieje wiele przyczyn, które mogą powodować katar, choć najczęstsze to:
Przeziębienie to infekcja wirusowa nosa i gardła dziecka. Zatkany nos i katar to główne objawy przeziębienia. Niemowlęta są szczególnie narażone na przeziębienie, ponieważ nie wykształciły jeszcze odporności na wiele powszechnych infekcji. W ciągu pierwszego roku życia większość dzieci ma od sześciu do ośmiu przeziębień.
Leczenie przeziębienia u niemowląt polega na łagodzeniu ich objawów, na przykład poprzez dostarczanie większej ilości płynów, utrzymywanie wilgotnego powietrza i pomaganie im w utrzymaniu otwartych dróg nosowych. Przy pierwszych objawach przeziębienia u noworodka, zaleca się udać się do lekarza, aby upewnić się, że nie ma zapalenia płuc lub innej poważnej choroby.
Pierwsze oznaki przeziębienia u dziecka to często zatkany nos lub katar, a także wydzielina z nosa, która na początku może być przezroczysta, ale może zgęstnieć i zmieniać kolor na żółty lub zielony.
Inne oznaki i objawy przeziębienia u dziecka to:
Układ odpornościowy Twojego dziecka będzie potrzebował czasu, aby dojrzeć. Jeśli Twoje dziecko ma przeziębienie bez powikłań, powinno ustąpić w ciągu od 10 do 14 dni. Większość przeziębień jest po prostu uciążliwa, ale nie groźna. Jeśli objawy nie ulegną poprawie lub się pogorszą, pora porozmawiać z lekarzem. Dodatkowo, jeśli Twoje dziecko ma mniej niż 3 miesiące, zadzwoń do lekarza już we wczesnym etapie choroby. U noworodków szczególnie ważne jest, aby upewnić się, że nie doszło do poważniejszej choroby, zwłaszcza, gdy wystąpiła gorączka.
Oto domowy sposoby na katar u niemowląt i dzieci:
Możesz również sporządzić samodzielnie roztwór soli do leczenia zatkanego nosa. – dodaj 10 ml (2 płaskie łyżeczki) soli i 2,5 ml (½ łyżeczki) sody oczyszczonej do 1 litra (4 filiżanki) schłodzonej przegotowanej wody. Przechowuj ten roztwór w szklanym pojemniku z ciasno przylegającą pokrywką w lodówce do 7 dni. Wyjmij potrzebną ilość z lodówki i poczekaj, aż osiągnie temperaturę pokojową przed użyciem.
Pamiętaj, aby myć ręce za każdym razem, gdy pomagasz swojemu dziecku w walce z zarazkami, myj też regularnie jego/jej małe rączki.
Katar u niemowląt i małych dzieci jest zjawiskiem bardzo powszechnym i w większości przypadków wynika z naturalnej niedojrzałości układu odpornościowego. Organizm dziecka dopiero uczy się reagować na wirusy, bakterie oraz bodźce środowiskowe, dlatego infekcje górnych dróg oddechowych pojawiają się znacznie częściej niż u dorosłych. Dodatkowo drogi nosowe niemowląt są wąskie, a nawet niewielka ilość wydzieliny może powodować uczucie zatkania nosa, trudności w oddychaniu i karmieniu. Katar bywa też reakcją fizjologiczną na płacz, suche powietrze, nagłe zmiany temperatury lub obecność substancji drażniących w otoczeniu. Z tego powodu rodzicom często wydaje się, że dziecko „ciągle ma katar”, choć w rzeczywistości są to krótkotrwałe epizody o różnym podłożu.
W pierwszym roku życia większość dzieci przechodzi od sześciu do ośmiu infekcji przeziębieniowych, co uznaje się za normę rozwojową. Katar może wtedy utrzymywać się nawet kilkanaście dni i zmieniać swój charakter, początkowo będąc wodnistym i przezroczystym, a następnie gęstniejąc. Zmiana koloru wydzieliny na żółtą lub zieloną nie zawsze oznacza zakażenie bakteryjne, lecz często jest naturalnym etapem reakcji obronnej organizmu. Kluczowe znaczenie ma ogólny stan dziecka, jego aktywność, apetyt oraz to, czy objawy stopniowo ustępują.
Choć w większości przypadków katar u niemowląt nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, istnieją sytuacje, w których wymaga on szczególnej uwagi i konsultacji lekarskiej. Niepokój powinien wzbudzić katar towarzyszący wysokiej lub utrzymującej się gorączce, wyraźnemu pogorszeniu samopoczucia, apatii albo trudnościom w oddychaniu. U noworodków i niemowląt do trzeciego miesiąca życia nawet pozornie łagodne objawy infekcji powinny być ocenione przez lekarza, ponieważ w tej grupie wiekowej ryzyko powikłań jest większe, a przebieg choroby może być mniej przewidywalny.
Warto zwrócić uwagę także na sytuacje, w których katar utrzymuje się przez wiele tygodni bez poprawy lub towarzyszą mu inne objawy, takie jak przewlekły kaszel, brak przyrostu masy ciała czy nawracające infekcje ucha. Może to wskazywać na alergiczny lub niealergiczny nieżyt nosa, przerost migdałka gardłowego albo przewlekłe drażnienie śluzówki nosa. Również jednostronny katar, szczególnie o nieprzyjemnym zapachu, wymaga pilnej oceny, ponieważ może być związany z obecnością ciała obcego w nosie dziecka.
Podstawą postępowania przy katarze u niemowląt i dzieci jest łagodzenie objawów oraz zapewnienie drożności nosa. Ponieważ małe dzieci oddychają głównie przez nos, jego zatkanie szybko prowadzi do problemów z karmieniem i snem. Nawilżanie śluzówki nosa za pomocą soli fizjologicznej pomaga rozrzedzić wydzielinę i ułatwia jej usunięcie. Równie istotne jest dbanie o odpowiednią wilgotność powietrza w pomieszczeniu, zwłaszcza w sezonie grzewczym, gdy suche powietrze dodatkowo podrażnia drogi oddechowe. Delikatne uniesienie górnej części ciała podczas snu może zmniejszyć uczucie zatkanego nosa i poprawić komfort oddychania.
Starszym dzieciom warto oferować dodatkowe płyny, które wspierają nawilżenie organizmu i ułatwiają oczyszczanie dróg oddechowych. Należy unikać nadmiernego przegrzewania pomieszczeń oraz kontaktu z dymem tytoniowym, który silnie drażni śluzówkę nosa. Bardzo ważna jest także higiena rąk, ponieważ częste mycie dłoni dziecka i opiekunów zmniejsza ryzyko przenoszenia infekcji. W większości przypadków takie postępowanie wystarcza, aby katar stopniowo ustąpił, a dziecko wróciło do normalnej aktywności bez konieczności stosowania leków.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
Odkryj aktualne i rzetelne treści dotyczące zdrowia, profilaktyki oraz nowoczesnych usług medycznych.
