Płaskostopie jest powszechnym schorzeniem, w którym łuki po wewnętrznej stronie stóp spłaszczają się pod naciskiem. Kiedy ludzie z płaskostopiem wstają, ich stopy są skierowane na zewnątrz, a całe podeszwy stóp opadają i dotykają podłogi. Płaskostopie może wystąpić, gdy łuki nie rozwijają się prawidłowo w dzieciństwie. Może również rozwinąć się w późniejszym etapie życia, na przykład po urazie lub w wyniku prostego zużycia związanego z wiekiem.
Przeczytaj również: artroskopia kolana – wskazania i korzyści z operacji kolana
Płaskostopie to stan, w którym cała podeszwa stopy styka się z podłożem. Płaskostopie jest dość powszechne u dzieci ze względu na to, że ich kości i stawy są nadal niezwykle elastyczne. Większość dzieci wyrasta z tego przed szóstym rokiem życia. Natomiast nawet osoby, które nie wyrosły z tej choroby (około 15 procent) rzadko wymagają leczenia. Jeśli uważasz, że Twoje dziecko ma płaskostopie, porozmawiaj z lekarzem. Nie próbuj leczyć tego stanu bez porady pediatry.
Typowa ludzka stopa ma 33 stawy, które łączą razem 26 różnych kości. Ta część ciała ma także sto mięśni, ścięgien i więzadeł. Łuki zapewniają sprężystość kroku i pomagają rozłożyć ciężar ciała na stopach i nogach. Struktura łuków określa sposób chodzenia. Łuki muszą być zarówno mocne, jak i elastyczne, aby dostosować się do naprężeń i różnych powierzchni. Stopy osób z płaskostopiem mogą opadać na wewnętrzną stronę, gdy stoją i chodzą. Jest to znane jako nadpronacja i może również powodować wskazywanie stóp na zewnątrz.
Ludzie często mają płaskostopie w dzieciństwie. Jednak stan może rozwinąć się również w wieku dorosłym. Wiele osób z płaskostopiem nie ma żadnych objawów, choć zdarzają się pacjenci, którzy doświadczają różnych dolegliwości, które zależą od ciężkości stanu. Płaskostopie można mieć również w genach. Dodatkowo niektóre problemy zdrowotne zwiększają ryzyko płaskostopia, w tym:
Płaskie stopy są częstą przyczyną bólu stóp, kostek, nóg i pleców z powodu niewystarczającego podtrzymywania ciężaru ciała podczas stania lub ruchu. Płaskostopie może wywołać:
Przewlekłe napięcie mięśni – płaskie stopy nie są tak sprawne w utrzymywaniu stabilności ciała, jak stopy o normalnym łuku. W konsekwencji osoby z płaskostopiem są bardziej narażone na rozwój przewlekłego napięcia mięśni, ponieważ mięśnie ciała są zmuszone do kompensowania braku stabilności stopy. Podczas gdy twoje ciało może być w stanie przystosować się do braku podparcia stopy podczas codziennych czynności, nawet niewielki wzrost poziomu aktywności może spowodować znaczny ból i napięcie mięśni.
Ból pleców i nóg – normalne stopy są zbudowane tak, aby utrzymywać całą dolną część ciała we właściwej konfiguracji podczas stania lub chodzenia. Płaskie stopy nie zapewniają tej samej podstawy dla zdrowej postawy. Gdy stopa opada w kierunku ziemi, dolne nogi mają tendencję do obracania się do wewnątrz. Ta rotacja do wewnątrz może wpływać na całą nogę, w tym biodra, prowadząc do długotrwałego bólu nóg i pleców.
Problemy mięśniowo-szkieletowe – płaskostopie są częstą przyczyną ogólnego bólu i problemów mięśniowo-szkieletowych. Równowaga ciała zaczyna się w stopach; gdy stopy nie zapewniają odpowiedniego podparcia, może to zwiększać ryzyko problemów ze stawami spowodowanych złą postawą i nienaturalnym chodem. Osoby z płaskostopiem mogą być bardziej narażone na urazy lub bóle stóp, kostek, kolan lub bioder.
Opcje leczenia płaskostopia obejmują zarówno niestandardowe ortezy, jak i minimalnie inwazyjną chirurgię stopy w celu korekcji łuku. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o diagnostyce i leczeniu płaskostopia, skontaktuj się ze specjalistą wypełniając wygodny internetowy formularz kontaktowy na www.eDoktorzy.pl.
Warto jednak mieć na uwadze, że wiele osób z płaskostopiem nie ma znaczących problemów ani nie wymaga leczenia. Lekarz może zalecić leczenie niechirurgiczne, jeśli odczuwasz bóle stopy, sztywność lub inne dolegliwości. Na szczęście pacjenci bardzo rzadko potrzebują operacji chirurgicznej, aby wyleczyć sztywne płaskostopie lub problemy z kośćmi lub ścięgnami.
Przeczytaj również, czy ciśnienie atmosferyczne wywołuje ból głowy?
Płaskostopie nie jest wyłącznie problemem lokalnym ograniczonym do stopy. Zaburzenie łuku podłużnego zmienia sposób przenoszenia obciążeń podczas chodzenia i stania, co wpływa na całą biomechanikę narządu ruchu. W warunkach prawidłowych stopa działa jak elastyczny amortyzator, który rozprasza siły powstające przy kontakcie z podłożem. W przypadku płaskostopia mechanizm amortyzacji zostaje osłabiony, a nadmierne obciążenia przenoszą się na stawy skokowe, kolana, biodra i kręgosłup.
Nadpronacja, często towarzysząca płaskostopiu, powoduje rotację wewnętrzną goleni i kości udowej. Z czasem może to prowadzić do przeciążeń struktur stawowych oraz nieprawidłowego ustawienia miednicy. Badania biomechaniczne pokazują, że osoby z niekorygowanym płaskostopiem częściej doświadczają zaburzeń wzorca chodu, skrócenia fazy podporu i zwiększonego zużycia energii podczas chodzenia. Efektem może być szybsze zmęczenie oraz dolegliwości bólowe nawet przy umiarkowanej aktywności fizycznej.
U dzieci płaskostopie bardzo często ma charakter fizjologiczny i wynika z naturalnej elastyczności kości oraz obecności poduszeczki tłuszczowej w obrębie stopy. U większości dzieci łuk podłużny kształtuje się samoistnie do około szóstego roku życia, bez potrzeby interwencji medycznej. Brak bólu, prawidłowy rozwój ruchowy i symetryczna postawa zwykle przemawiają za obserwacją, a nie leczeniem.
Inaczej wygląda sytuacja u dorosłych, u których płaskostopie może mieć charakter nabyty. Najczęściej wiąże się z przeciążeniem ścięgna piszczelowego tylnego, urazami, nadwagą lub zmianami zwyrodnieniowymi. Płaskostopie dorosłych częściej przebiega z bólem i postępującą deformacją stopy. W takich przypadkach istotna jest wczesna diagnostyka, ponieważ nieleczone zmiany mogą prowadzić do trwałych zaburzeń funkcjonalnych i ograniczenia sprawności.
Płaskostopie może pozostawać bezobjawowe przez wiele lat, jednak u części osób prowadzi do rozwoju przewlekłych dolegliwości. Najczęściej zgłaszanym problemem jest ból stóp i kostek, nasilający się po długim staniu lub chodzeniu. Z czasem dołączają bóle kolan, bioder oraz dolnego odcinka kręgosłupa, wynikające z zaburzonej osi kończyn dolnych.
U niektórych pacjentów obserwuje się zwiększoną podatność na urazy przeciążeniowe, takie jak zapalenie ścięgna Achillesa, zapalenie rozcięgna podeszwowego czy bóle piszczeli. Długotrwałe zaburzenia biomechaniki mogą także sprzyjać rozwojowi zmian zwyrodnieniowych w stawach kolanowych i biodrowych. Im dłużej płaskostopie pozostaje niekorygowane u osób objawowych, tym większe ryzyko utrwalenia zmian w całym układzie mięśniowo szkieletowym.
Postępowanie w płaskostopiu zależy od wieku pacjenta, stopnia deformacji oraz obecności objawów. U osób bez dolegliwości leczenie często nie jest konieczne, natomiast w przypadku bólu i ograniczeń funkcjonalnych podstawę terapii stanowią metody zachowawcze. Indywidualnie dobrane wkładki ortopedyczne pomagają poprawić ustawienie stopy i zmniejszyć przeciążenia, co u wielu pacjentów prowadzi do wyraźnej redukcji bólu.
Istotnym elementem leczenia jest również rehabilitacja, obejmująca ćwiczenia wzmacniające mięśnie stopy, łydki i uda oraz rozciąganie struktur nadmiernie napiętych. Utrzymanie prawidłowej masy ciała i odpowiednio dobrane obuwie mają znaczenie zarówno w terapii, jak i profilaktyce. Leczenie operacyjne rozważa się rzadko i zwykle tylko wtedy, gdy metody zachowawcze nie przynoszą poprawy, a deformacja prowadzi do istotnego upośledzenia funkcji stopy.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
