5 etapów wychodzenia z alkoholizmu

Wychodzenie z alkoholizmu to proces złożony, długotrwały i wymagający determinacji. Nie wystarczy samo odstawienie alkoholu – kluczowe znaczenie ma także terapia, nauka nowych nawyków i wsparcie otoczenia. Każda osoba uzależniona przechodzi przez kolejne etapy trzeźwienia, które różnią się od siebie intensywnością objawów, emocjami oraz wyzwaniami. Zrozumienie tych faz jest niezbędne, aby świadomie wspierać proces zdrowienia i lepiej radzić sobie z jego trudnościami.

Dlaczego wychodzenie z alkoholizmu to proces etapowy?

Alkoholizm to choroba przewlekła, której skutki dotykają nie tylko organizmu, ale również psychiki, relacji społecznych i życia zawodowego. Z tego powodu terapia musi obejmować wiele obszarów jednocześnie. Osoba uzależniona uczy się na nowo funkcjonować bez alkoholu, co bywa trudne – zwłaszcza że przez długi czas to właśnie on stanowił „sposób” na stres, problemy czy samotność.

Dr n. med. Bohdan Woronowicz, psychiatra i certyfikowany specjalista terapii uzależnień, w książce „Na zdrowie! Jak radzić sobie z uzależnieniem od alkoholu” opisał poszczególne fazy trzeźwienia. Każda z nich jest krokiem naprzód, ale wiąże się także z innymi przeszkodami i emocjami.

Etap pierwszy – faza odwrotu i rozpoczęcia leczenia

Pierwsze dni trzeźwienia to czas ogromnych wyzwań. Organizm, pozbawiony alkoholu, reaguje silnym zespołem abstynencyjnym. Mogą pojawić się: nudności, drżenie rąk, poty, zaburzenia snu, niepokój, obniżony nastrój, a nawet halucynacje. To etap, w którym pojawia się ambiwalencja – uzależniony zaczyna dostrzegać negatywne skutki picia, ale jednocześnie myśli, że problem nie jest aż tak poważny.

Okres ten trwa zazwyczaj od pierwszego do piętnastego dnia terapii. Pomoc medyczna jest tutaj kluczowa, ponieważ objawy odstawienia bywają bardzo groźne i wymagają specjalistycznego wsparcia.

Etap drugi – faza miesiąca miodowego

Od mniej więcej 16. do 45. dnia leczenia pojawia się faza poprawy nastroju. Mózg produkuje większe ilości neuroprzekaźników, co skutkuje stanem euforii. Uzależniony zaczyna wierzyć, że wyjście z nałogu jest możliwe. Czuje przypływ energii, chęci do działania i aktywnie uczestniczy w terapii.

Paradoksalnie ten etap, choć pozornie łatwiejszy, niesie ze sobą ryzyko. Nadmierny optymizm może prowadzić do bagatelizowania problemu i przedwczesnego przekonania, że alkohol nie jest już zagrożeniem. To moment, w którym konieczna jest czujność terapeutów i bliskich.

Etap trzeci – faza muru

Między 46. a 120. dniem terapii pojawia się tzw. faza muru, uznawana za jeden z najtrudniejszych momentów. Po okresie euforii następuje spadek energii. Neuroprzekaźniki wracają do normy, a radość zastępuje przygnębienie. Wzrasta ryzyko nawrotu, ponieważ pojawia się silny głód alkoholowy.

Objawy w tej fazie to: obniżony nastrój, spadek aktywności, problemy z koncentracją, zmęczenie i poczucie bezsensu. Bez profesjonalnej pomocy przejście przez ten etap jest niezwykle trudne. Dlatego tak ważne są regularne spotkania terapeutyczne i udział w grupach wsparcia.

Etap czwarty – faza przystosowawcza

Od czwartego do szóstego miesiąca trzeźwienia zaczyna się faza przystosowania. Uzależniony konfrontuje się z przeszłością i zaczyna odbudowywać relacje z bliskimi. W tym czasie uczestniczy w zajęciach terapeutycznych, programach socjalizacyjnych i spotkaniach grup wsparcia. Terapia staje się nie tylko leczeniem, ale także szkołą życia – nauką rozwiązywania problemów i radzenia sobie ze stresem bez alkoholu.

To etap, w którym rośnie motywacja do zmiany. Uzależniony dostrzega, że życie w trzeźwości jest możliwe i warte wysiłku. Pojawia się nadzieja, ale też konieczność codziennej pracy nad sobą.

Etap piąty – faza rozwiązań

Kolejne sześć miesięcy terapii to czas nauki funkcjonowania w świecie bez alkoholu. Osoba uzależniona uczy się wykorzystywać narzędzia terapeutyczne w praktyce. Skupia się na odbudowie życia rodzinnego, realizacji celów zawodowych, a także rozwijaniu pasji czy aktywności fizycznej.

Psychoterapia indywidualna i grupowa, zajęcia terapeutyczno-rekreacyjne czy warsztaty rozwoju osobistego pomagają utrwalić nowe nawyki. To faza, w której pacjent zaczyna w pełni odczuwać satysfakcję z życia w trzeźwości.

Dlaczego wsparcie bliskich jest tak ważne?

Każdy z opisanych etapów niesie ze sobą inne wyzwania, a wsparcie rodziny i przyjaciół odgrywa w nich ogromną rolę. Zrozumienie, cierpliwość i empatia pomagają utrzymać motywację. Krytyka czy ocenianie mogą natomiast zwiększyć ryzyko nawrotu.

Bliscy, uczestnicząc w terapii rodzinnej, uczą się, jak wspierać uzależnionego bez wyręczania go i jak dbać przy tym o własne granice. To ważne, ponieważ choroba alkoholowa wpływa na całą rodzinę, a proces zdrowienia powinien obejmować wszystkich jej członków.

Wychodzenie z alkoholizmu jako droga do nowego życia

Trzeźwienie nie kończy się wraz z zakończeniem programu terapii. To proces trwający całe życie, w którym codziennie podejmuje się decyzję o niepiciu. Każdy krok naprzód – od pierwszych dni abstynencji, przez fazę muru, aż po odbudowę relacji – przybliża do lepszego życia.

Choć droga ta bywa trudna, to właśnie dzięki niej osoby uzależnione odzyskują kontrolę nad sobą i zaczynają doświadczać radości, jakiej nie dawał alkohol. To czas odkrywania nowych pasji, naprawy więzi i budowania przyszłości wolnej od nałogu.

Źródła:

Woronowicz B. Na zdrowie! Jak radzić sobie z uzależnieniem od alkoholu . Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA), Warszawa.

World Health Organization (WHO) Management of substance abuse: Alcohol dependence and withdrawal

National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA) Alcohol Use Disorder: From Risk to Diagnosis to Recovery 

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.