1. Home
  2. Antykoncepcja hormonalna i jej rodzaje
Antykoncepcja hormonalna i jej rodzaje

Antykoncepcja hormonalna i jej rodzaje

Antykoncepcja Hormonalna skuteczno┼Ť─ç antykoncepcji pigu┼éek antykoncepcyjnych i innych ┼Ťrodk├│w.

Antykoncepcja hormonalna to ┼Ťrodki zapobiegaj─ůce ci─ů┼╝y. Dowiedz si─Ö, jaka jest r├│┼╝nica i jakie metody antykoncepcji powinna┼Ť stosowa─ç.

Antykoncepcja hormonalna jest jedn─ů z najskuteczniejszych metod antykoncepcji. Dzi┼Ť mamy wiele sposob├│w zapobiegania ci─ů┼╝y i ka┼╝dy mo┼╝e znale┼║─ç co┼Ť dla siebie, o ile wie, kt├│re cechy s─ů dla niego najwa┼╝niejsze. Dla Twojej wygody stworzyli┼Ťmy kr├│tki przewodnik dotycz─ůcy obecnie stosowanych hormonalnych ┼Ťrodk├│w antykoncepcyjnych.

Co to jest antykoncepcja hormonalna?

Antykoncepcja hormonalna to wszystkie metody wymagaj─ůce stosowania hormon├│w. Ich metody obs┼éugi s─ů r├│┼╝ne. Obejmuj─ů: doustne ┼Ťrodki antykoncepcyjne, plaster transdermalny, pier┼Ťcie┼ä dopochwowy, wstrzykni─Öcie domi─Ö┼Ťniowe czy implanty podsk├│rne.

Indeks PearlÔÇÖa

Tak zwany indeks per┼éowy. Wynika z niego ile par rocznie zajdzie w ci─ů┼╝e stosuj─ůc dan─ů metod─Ö antykoncepcji. Im mniejszy indeks, tym skuteczniejsza metoda. Najcz─Östsze warto┼Ťci tego wska┼║nika to:

ÔÇô zastosowanie danej metody w idealnych warunkach, dok┼éadnie tak, jak sugerowano

ÔÇô z dopuszczeniem b┼é─Ödu.

W przypadku braku jakiejkolwiek metody antykoncepcji wska┼║nik Pearla dla stosunku p┼éciowego wynosi 85. Opr├│cz powy┼╝szych wska┼║nik├│w skuteczno┼Ť─ç mo┼╝na r├│wnie┼╝ oceni─ç procentowo, a tak┼╝e wzi─ů─ç pod uwag─Ö procent par, kt├│re nie zajd─ů w ci─ů┼╝─Ö dan─ů metod─ů. Metod─Ö t─Ö stosuj─ů WHO

Rodzaje antykoncepcji w formie tabletek

Istniej─ů dwa rodzaje takich ┼Ťrodk├│w antykoncepcyjnych: Mieszanka antykoncepcyjna zawieraj─ůca estrogen i progesteron oraz ┼Ťrodki antykoncepcyjne zawieraj─ůce tylko progesteron (tzw. ÔÇ×Mini tabletkiÔÇŁ i awaryjne ┼Ťrodki antykoncepcyjne). R├│┼╝ni─ů si─Ö nie tylko sk┼éadem, ale tak┼╝e funkcjami, wskazaniami czy przeciwwskazaniami. Pigu┼éki antykoncepcyjne to jeden z najskuteczniejszych sposob├│w zapobiegania ci─ů┼╝y.

Działanie tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych

Najpopularniejszym ┼Ťrodkiem antykoncepcyjnym jest lek dwusk┼éadnikowy. Wykorzystuje on dzia┼éanie dw├│ch hormon├│w: progesteronu i estrogenu.

Progesteron zapobiega owulacji, zag─Öszcza ┼Ťluz szyjki macicy i sprawia, ┼╝e plemniki s─ů nieprzepuszczalne. Zmienia r├│wnie┼╝ endometrium w spos├│b szkodliwy dla zap┼éodnionej kom├│rki jajowej.

Z drugiej strony estrogen może wzmacniać działanie progesteronu i zapobiegać nieregularnym krwawieniom z pochwy.

Je┼Ťli regularnie przyjmujesz pigu┼éki antykoncepcyjne, s─ů one bardzo skuteczne (wska┼║nik Pearl 0,1-8). Najcz─Östsze powody, dla kt├│rych ta metoda antykoncepcji nie dzia┼éa, to:

ÔÇô Pomini─Öcie tabletki ÔÇô szczeg├│┼éowy opis ka┼╝dej sytuacji znajduje si─Ö w ulotce ka┼╝dego produktu

ÔÇô Biegunka lub wymioty ÔÇô zabieg r├│wnie┼╝ mo┼╝na znale┼║─ç na ulotce,

ÔÇô Stosowanie lek├│w zmniejszaj─ůcych skuteczno┼Ť─ç doustnych ┼Ťrodk├│w antykoncepcyjnych, takich jak niekt├│re antybiotyki, leki przeciwpadaczkowe, przeciwgru┼║licze i przeciwgrzybicze.

Wa┼╝na uwaga: W przypadku braku pewno┼Ťci co do skuteczno┼Ťci antykoncepcji w konkretnej sytuacji, nale┼╝y zapozna─ç si─Ö z ulotk─ů informacyjn─ů lub skonsultowa─ç si─Ö z lekarzem lub farmaceut─ů.

Jak bra─ç tabletki antykoncepcyjne?

Schemat dawkowania tabletek zale┼╝y od wybranego preparatu. Niekt├│re wymagaj─ů 21 dni i 7 dni wolnego. Inne leki wymagaj─ů 28 dni bez przerwy (21 tabletek zawiera hormony, pozosta┼ée 7 tabletek to tabletki placebo lub 24 tabletki zawieraj─ů hormony, a 4 tabletki to placebo).

Nie ma potrzeby odpoczynku pomiędzy kolejnymi pakietami. Dopóki preparat rozpocznie się w 5 dniu cyklu (czyli w 5 dniu miesięcznego krwawienia), działanie antykoncepcyjne można uzyskać już z pierwszej tabletki.

Jak dzia┼éaj─ů tabletki antykoncepcyjne

Tabletki antykoncepcyjne dwusk┼éadnikowe u┼╝ywane s─ů te┼╝ przy leczeniu r├│┼╝nych dolegliwo┼Ťci, np.:

-tr─ůdziku,

-obfitych, nieregularnych lub bolesnych krwawie┼ä miesi─ůczkowych,

-torbieli jajnika.

Tabletki takie powoduj─ů czasami dzia┼éania niepo┼╝─ůdane, np. nudno┼Ťci, spadek libido, b├│le piersi, czy hu┼Ťtawki nastroju. Fakt d┼éugotrwa┼éego stosowania ┼Ťrodk├│w antykoncepcyjnych jest wa┼╝n─ů informacj─ů o stanie zdrowia, dlatego nale┼╝y go zg┼éasza─ç podczas bada┼ä lekarskich i konsultacji.

Kiedy nie należy stosować tabletek antykoncepcyjnych dwuskładnikowych?

Bezwzgl─Ödnymi przeciwwskazaniami do stosowania tej metody s─ů:

-ci─ů┼╝a,

-historia lub wywiad rodzinny dotycz─ůcy chor├│b naczyniowych, takich jak ┼╝ylna choroba zakrzepowo-zatorowa, zakrzepowe zapalenie ┼╝y┼é powierzchownych,

-rak piersi i inne guzy estrogenozale┼╝ne,

-niewyja┼Ťnione krwawienie z pochwy

-ci─Ö┼╝ka choroba w─ůtroby

-oty┼éo┼Ť─ç z indeksem masy cia┼éa powy┼╝ej 35 lat.

Wci─ů┼╝ badany jest wp┼éyw tabletek na ryzyko rozwoju raka. Obecnie wiadomo, ┼╝e stosowanie tej metody antykoncepcji mo┼╝e zmniejszy─ç ryzyko raka jajnika i raka endometrium (endometrium) o 80% po 10 latach stosowania. Jednocze┼Ťnie okazuje si─Ö, ┼╝e u pacjentek przyjmuj─ůcych skojarzony lek cz─Ö┼Ťciej zdiagnozowane s─ů guzy piersi i szyjki macicy ÔÇô ale mo┼╝e to mie─ç zwi─ůzek z tym, ┼╝e pacjentki te cz─Ö┼Ťciej si─Ö badaj─ů.

Działanie tabletek antykoncepcyjnych jednoskładnikowych

Druga pigu┼éka antykoncepcyjna to pigu┼éka zawieraj─ůca tylko progesteron, tak zwana ÔÇ×mini tabletkaÔÇŁ antykoncepcyjna. Dzia┼éaj─ů one poprzez zag─Öszczanie ┼Ťluzu szyjkowego, dzi─Öki czemu nasienie staje si─Ö nieprzepuszczalne.

Tabletki nale┼╝y przyjmowa─ç o tej samej porze ka┼╝dego dnia, poniewa┼╝ konsystencja ┼Ťluzu zmieni si─Ö w ci─ůgu 2-4 godzin od zwyk┼éej pory przyjmowania. Wsp├│┼éczynnik per┼éowy ÔÇ×minitabletekÔÇŁ wynosi 0,5-5. 40% kobiet stosuj─ůcych t─Ö metod─Ö owuluje normalnie, wi─Öc te ┼Ťrodki nie mog─ů zapobiec ci─ů┼╝y pozamacicznej.

Takie tabletki polecane s─ů kobietom karmi─ůcym piersi─ů (hormony nie dostaj─ů si─Ö do mleka) oraz kobietom, kt├│re nie mog─ů stosowa─ç tabletek dwusk┼éadnikowych ÔÇô np. Kobietom z cukrzyc─ů, s┼éab─ů tolerancj─ů estrogen├│w, chorobami uk┼éadu kr─ů┼╝enia lub pal─ůcymi.

Tabletka ÔÇ×dzie┼ä poÔÇŁ

Antykoncepcja hormonalna obejmuje r├│wnie┼╝ tak zwane awaryjne ┼Ťrodki antykoncepcyjne ÔÇô ÔÇ×Tabletk─Ö po stosunkuÔÇŁ. Kiedy zastosowane metody antykoncepcji zawiod─ů (na przyk┼éad, gdy prezerwatywa zsunie si─Ö) lub dojdzie do stosunku p┼éciowego bez zabezpieczenia, jest to wskazanie do ich zastosowania.

Skuteczna stawka tabletek ÔÇ×poÔÇŁ wynosi od 50% do 90%. Zale┼╝y to od czasu, jaki up┼éyn─ů┼é od za┼╝ycia tabletki i etapu cyklu, w kt├│rym znajduje si─Ö kobieta.

W okresie przedowulacyjnym dzia┼éanie pigu┼éki ÔÇ×poÔÇŁ polega na hamowaniu owulacji. Jednak po owulacji tabletki te zmieni─ů sk┼éad ┼Ťluzu szyjki macicy i wp┼éyn─ů na b┼éon─Ö ┼Ťluzow─ů macicy, czyni─ůc j─ů wrog─ů dla zap┼éodnionego jajeczka.

Pigu┼éka ÔÇ×poÔÇŁ i skutki uboczne

Efekty uboczne obejmuj─ů:

-Choroby przewodu pokarmowego (nudno┼Ťci, utrata apetytu, wymioty, biegunka),

-Zawroty głowy i ból głowy,

-B├│l w mi─Ö┼Ťniach,

-Tkliwo┼Ť─ç piersi,

-Zaburzenia nastroju.

Antykoncepcji awaryjnej nie nale┼╝y stosowa─ç wielokrotnie podczas tego samego cyklu miesi─ůczkowego i nale┼╝y j─ů stosowa─ç jako rutynow─ů metod─Ö antykoncepcji.

Rodzaje tabletek ÔÇťpoÔÇŁ

Na polskim rynku istniej─ů dwa rodzaje preparat├│w substancji czynnych, kt├│re mo┼╝na kupi─ç wy┼é─ůcznie na recept─Ö. R├│┼╝ni─ů si─Ö substancj─ů czynn─ů i mo┼╝liwym czasem podania.

Preparaty z lewonorgestrelem s─ů mniej p┼éatne. ┼Ürodek ten nale┼╝y za┼╝y─ç jak najszybciej, najlepiej w ci─ůgu 12 godzin (ale nie p├│┼║niej ni┼╝ 72 godziny) po stosunku p┼éciowym bez zabezpieczenia lub zastosowana metoda zawodzi. Nie nale┼╝y go stosowa─ç wielokrotnie podczas tego samego cyklu miesi─ůczkowego i nale┼╝y go stosowa─ç jako rutynow─ů metod─Ö antykoncepcji.

Po stosunku p┼éciowym bez zabezpieczenia lub w przypadku, gdy zawiod┼éa metoda antykoncepcji, ┼Ťrodku z uliprystalem mo┼╝na zu┼╝y─ç w ci─ůgu 120 godzin (5 dni). Zaleca si─Ö stosowanie innej mechanicznej metody antykoncepcji do pocz─ůtku kolejnego cyklu, przed przyj─Öciem kolejnej dawki tabletek antykoncepcyjnych i sta┼éych hormonalnych ┼Ťrodk├│w antykoncepcyjnych.

Gdy ci─ů┼╝a zostanie rozpoznana po podaniu uliprystalu, nale┼╝y wzi─ů─ç pod uwag─Ö mo┼╝liwo┼Ť─ç ci─ů┼╝y pozamacicznej.

Plastry antykoncepcyjne

Plaster antykoncepcyjny jest form─ů antykoncepcji hormonalnej i sk┼éada si─Ö z dw├│ch hormon├│w (estrogenu i progesteronu), kt├│re s─ů dostarczane bezpo┼Ťrednio do krwiobiegu.

Plaster nale┼╝y naklei─ç na such─ů, zdrow─ů sk├│r─Ö brzucha, po┼Ťladk├│w, ramion, plec├│w lub ud raz w tygodniu (zwykle w 1., 7. i 15. dniu cyklu).

Wed┼éug wska┼║nika Pearla wa┼╝no┼Ť─ç wynosi 0,9. U 5% kobiet plaster przedwcze┼Ťnie odpada, au 20% kobiet pojawiaj─ů si─Ö reakcje sk├│rne.

Przeciwwskazaniem do stosowania tej metody jest waga powy┼╝ej 90 kg, poniewa┼╝ hormon przenika do krwi w niewystarczaj─ůcym st─Ö┼╝eniu. Stosowanie plastr├│w antykoncepcyjnych mo┼╝e mie─ç dzia┼éanie przeciwtr─ůdzikowe.

Kr─ů┼╝ki dopochwowe

Pier┼Ťcie┼ä dopochwowy, b─Öd─ůcy form─ů antykoncepcji hormonalnej, jest ma┼éy (4 mm grubo┼Ťci i 54 mm ┼Ťrednicy), mi─Ökki i elastyczny. Zawieraj─ů dwa hormony, estrogen i progesteron, kt├│re s─ů stopniowo uwalniane, aby zapobiec owulacji i zag─Ö┼Ťci─ç ┼Ťluz szyjkowy.

Kobieta samodzielnie wk┼éada kr─ů┼╝ek mi─Ödzykr─Ögowy do pochwy, a warunkiem jego 21 dniowej skuteczno┼Ťci jest stykanie si─Ö z b┼éon─ů ┼Ťluzow─ů pochwy. Indeks per┼éowy tej metody wynosi 0,65.

Kr─ů┼╝ek mo┼╝e dzia┼éa─ç do 3 godzin po wyj─Öciu, ale nie nale┼╝y go wyjmowa─ç podczas stosunku p┼éciowego.

Zastrzyki antykoncepcyjne

Zastrzyki antykoncepcyjne to hormonalna metoda antykoncepcji polegaj─ůca na domi─Ö┼Ťniowym wstrzykni─Öciu progesteronu, kt├│ry mo┼╝e hamowa─ç owulacj─Ö i zag─Öszcza─ç ┼Ťluz szyjkowy. Czas dzia┼éania zastrzyku wynosi 3 miesi─ůce. Jest to metoda bardzo skuteczna (PI = 0,3), ale jest prawie nieodwracalna ÔÇô je┼Ťli po podaniu pojawi─ů si─Ö objawy lub nietolerancja leku, jej dzia┼éania nie da si─Ö zatrzyma─ç. Po zaprzestaniu wstrzykni─Öcia czas powrotu do zdrowia jest d┼éu┼╝szy ni┼╝ w przypadku innych lek├│w hormonalnych. Zalet─ů tej metody jest fakt, ┼╝e nie zwi─Öksza ryzyka zakrzepicy i jest odpowiednia dla kobiet z nadwag─ů ÔÇô waga nie wp┼éywa na efekt wstrzykni─Öcia.

Implanty podsk├│rne

Implanty podsk├│rne to stosunkowo nowa metoda antykoncepcji w Polsce. Polega na wszczepieniu ma┼éego pr─Öcika (o d┼éugo┼Ťci 4 cm i ┼Ťrednicy 2 mm) w rami─Ö, aby zapobiec ci─ů┼╝y przez 3 lata.

Wed┼éug wska┼║nika Pearla skuteczno┼Ť─ç implantu wynosi 0,01-0,06. Jest to metoda ┼éatwo odwracalna, poniewa┼╝ implant mo┼╝na usun─ů─ç w dowolnym momencie.

Porozmawiaj z lekarzem na temat tabletek antykoncepcyjnych, przedłuż dotychczasowe leczenie czy też potrzebujesz awaryjnej pomocy antykoncepcyjnej? Umów e-Wizytę

Źródła:

ÔÇŁPo┼éo┼╝nictwo i ginekologia b┼éyskawicznieÔÇŁ Wydawnictwo Lekarskie PZWL

Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w sprawie antykoncepcji

Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w sprawie zastosowania lewonorgestrelu w antykoncepcji awaryjnej

ÔÇŁFamily planning/ContraceptionÔÇŁ http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs351/en/

ÔÇŁNaturalne planowanie rodzinyÔÇŁ http://npr.pl/

  • Udost─Öpnij artyku┼é:

Zostaw sw├│j komentarz