Padaczka, inaczej epilepsja, jest czwartą pod względem częstości występowania chorobą neurologiczną na świecie. Jest to zaburzenie mózgu, które powoduje nawracające, nieprowokowane napady padaczkowe. Każdy może zachorować na padaczkę. Choroba dotyka zarówno mężczyzn, jak i kobiety wszystkich ras, grup etnicznych i w każdym wieku. Często trwa przez całe życie, ale czasami może się powoli poprawiać z biegiem czasu. Z artykułu dowiesz się, co to właściwie jest padaczka, jakie są jej objawy i jak się ją leczy.
Przeczytaj również, jakie jest prawidłowe ciśnienie krwi?
Padaczka jest zaburzeniem ośrodkowego układu nerwowego, w którym aktywność mózgu staje się nieprawidłowa, powodując napady padaczkowe lub okresy nietypowego zachowania, czucia, a czasem utratę świadomości. Napad padaczkowy to nagły przypływ nieprawidłowej aktywności elektrycznej w mózgu. Dwa główne rodzaje napadów to napady uogólnione i napady ogniskowe. Napady uogólnione wpływają na cały mózg. Napady ogniskowe lub częściowe dotyczą tylko jednej części mózgu.
Padaczka – objawy
Objawy napadu padaczkowego mogą być bardzo różne. Niektóre osoby z padaczką po prostu wpatrują się tępo przez kilka sekund podczas napadu, podczas gdy inne drgają rękami lub nogami. Ponieważ epilepsja jest spowodowana nieprawidłową aktywnością mózgu, napady padaczkowe mogą wpływać na każdy proces koordynowany przez mózg. Oznaki i objawy napadu mogą obejmować:
Objawy różnią się w zależności od rodzaju napadu. W większości przypadków osoba z padaczką będzie miała za każdym razem ten sam rodzaj napadu, więc objawy będą przewidywalne. Lekarze na ogół klasyfikują napady jako ogniskowe lub uogólnione, w zależności od tego, jak i gdzie zaczyna się nienormalna aktywność mózgu. Należy pamiętać, że pojedynczy napad nie oznacza od razu epilepsji. Co najmniej dwa napady padaczkowe bez znanego czynnika wyzwalającego (napady niesprowokowane), które występują w odstępie co najmniej 24 godzin, są zazwyczaj wymagane do rozpoznania padaczki.
W połowie wszystkich przypadków przyczyna padaczki jest nieznana. Genetyka (historia rodzinna) odgrywa ważną rolę. Napady padaczkowe mogą być również spowodowane przez wszystko, co uszkadza mózg, na przykład:
Jednak drgawki mogą nie rozwijać się nawet przez lata po wystąpieniu uszkodzenia mózgu.
Leczenie może pomóc w zmniejszeniu liczby napadów lub całkowitym zaprzestaniu napadów. Metody leczenia obejmują:
Jak długo żyją ludzie z padaczką?
Osoby z padaczką mają zwykle więcej problemów fizycznych (takich jak złamania i siniaki w wyniku urazów związanych z napadami padaczkowymi), a także częściej cierpią na zaburzenia psychiczne, w tym lęki i depresję. Podobnie ryzyko przedwczesnej śmierci u osób z padaczką jest nawet trzykrotnie wyższe niż w populacji ogólnej, przy czym najwyższe wskaźniki przedwczesnej umieralności występują w krajach o niskim i średnim dochodzie oraz na obszarach wiejskich. Większej części przyczyn zgonów związanych z padaczką, zwłaszcza w krajach o niskich i średnich dochodach, można potencjalnie zapobiec, takich jak upadki, utonięcia, oparzenia i długotrwałe napady padaczkowe.
Przeczytaj również, Co daje regularne chodzenie na saunę?
Padaczka nie jest jednorodną chorobą, lecz grupą zaburzeń o zróżnicowanym mechanizmie powstawania, przebiegu oraz rokowaniu. W praktyce klinicznej ogromne znaczenie ma precyzyjne określenie rodzaju padaczki i typu napadów, ponieważ bezpośrednio wpływa to na dobór leczenia i ocenę ryzyka nawrotów. Wyróżnia się m.in. padaczkę ogniskową, uogólnioną oraz padaczkę o nieznanym początku. Napady ogniskowe mogą przebiegać z zachowaną lub zaburzoną świadomością i często dają objawy zależne od lokalizacji ogniska padaczkowego w mózgu, takie jak drżenia jednej kończyny, zaburzenia mowy czy nietypowe doznania czuciowe.
Padaczka uogólniona charakteryzuje się jednoczesnym zajęciem obu półkul mózgu i obejmuje m.in. napady toniczno-kloniczne, miokloniczne czy napady nieświadomości. Dane epidemiologiczne wskazują, że około 60 procent przypadków padaczki ma charakter ogniskowy, co czyni ją najczęściej rozpoznawaną postacią choroby. Właściwa klasyfikacja napadów pozwala nie tylko dobrać skuteczniejsze leczenie, lecz także ocenić możliwość remisji choroby i bezpieczeństwo pacjenta w codziennym funkcjonowaniu.
Rozpoznanie padaczki opiera się na dokładnym wywiadzie medycznym, opisie napadów oraz wynikach badań dodatkowych. Szczególne znaczenie ma elektroencefalografia, czyli EEG, która pozwala wykryć nieprawidłową aktywność bioelektryczną mózgu. Należy jednak podkreślić, że prawidłowy zapis EEG nie wyklucza padaczki, zwłaszcza jeśli napady występują rzadko lub ognisko padaczkowe znajduje się głęboko w strukturach mózgu. Z tego powodu interpretacja wyniku zawsze musi uwzględniać obraz kliniczny.
Uzupełnieniem diagnostyki są badania obrazowe, przede wszystkim rezonans magnetyczny mózgu, który umożliwia identyfikację zmian strukturalnych, takich jak blizny poudarowe, guzy, malformacje naczyniowe czy wady rozwojowe. W wybranych przypadkach wykonuje się także badania genetyczne, szczególnie u dzieci oraz młodych dorosłych z podejrzeniem zespołów padaczkowych o podłożu dziedzicznym. Kompleksowa diagnostyka pozwala nie tylko potwierdzić rozpoznanie, lecz także określić przyczynę choroby, co ma istotne znaczenie prognostyczne.
Podstawą leczenia padaczki są leki przeciwpadaczkowe, których celem jest stabilizacja aktywności elektrycznej mózgu i zapobieganie napadom. U około 65–70 procent pacjentów możliwe jest uzyskanie dobrej kontroli napadów przy odpowiednio dobranej farmakoterapii. Wybór leku zależy od rodzaju padaczki, wieku chorego, chorób współistniejących oraz potencjalnych działań niepożądanych. Kluczowe znaczenie ma regularne przyjmowanie leków, ponieważ ich nagłe odstawienie może prowadzić do nasilenia napadów.
U pacjentów, u których leczenie farmakologiczne nie przynosi efektów, rozważa się inne metody terapeutyczne. Należą do nich leczenie operacyjne, stymulacja nerwu błędnego lub inne formy neuromodulacji oraz specjalistyczne diety, takie jak dieta ketogeniczna. Postępowanie w padaczce lekoopornej wymaga opieki w wyspecjalizowanych ośrodkach i dokładnej oceny korzyści oraz ryzyka. Wczesne wdrożenie odpowiedniej strategii terapeutycznej zwiększa szanse na poprawę jakości życia chorego.
Życie z padaczką wiąże się z dodatkowymi wyzwaniami, które wykraczają poza samą kontrolę napadów. Pacjenci muszą zwracać szczególną uwagę na kwestie bezpieczeństwa, zwłaszcza w sytuacjach takich jak prowadzenie pojazdów, pływanie czy praca na wysokości. Ryzyko urazów, w tym złamań i oparzeń, jest istotnie wyższe niż w populacji ogólnej. Szacuje się, że ryzyko przedwczesnej śmierci u osób z padaczką jest około trzykrotnie wyższe, przy czym znaczną część tych zdarzeń można ograniczyć poprzez odpowiednie leczenie i edukację pacjenta.
Rokowanie w padaczce jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników, takich jak przyczyna choroby, typ napadów oraz odpowiedź na leczenie. U części pacjentów, zwłaszcza dzieci, z biegiem lat dochodzi do zmniejszenia częstości napadów lub nawet ich ustąpienia. Jednocześnie choroba często współwystępuje z zaburzeniami lękowymi i depresyjnymi, co wymaga holistycznego podejścia terapeutycznego. Odpowiednia opieka medyczna, wsparcie psychologiczne oraz edukacja chorego i jego bliskich odgrywają kluczową rolę w długoterminowym funkcjonowaniu osób z padaczką.
Źródła:
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
