Rak płuca
Rak płuca to nowotwór złośliwy rozwijający się w tkankach płuca lub dróg oddechowych, który we wczesnym stadium często nie daje wyraźnych objawów. Do niepokojących sygnałów należą m.in. przewlekły lub nasilający się kaszel, krwioplucie, duszność, ból w klatce piersiowej, chrypka, nawracające infekcje i niezamierzona utrata masy ciała.
Co to jest rak płuca?
Rak płuca to nowotwór złośliwy tkanki płuca lub dróg oddechowych. Płuca słabo odczuwają ból, więc mały guz długo nie daje objawów i rak często jest wykrywany późno.
Rak oskrzela
Tak potocznie mówi się o raku płuca, bo wiele z tych nowotworów powstaje w oskrzelach. Ważniejsze od nazwy są typ raka i zaawansowanie.
Rak płuca czy przerzuty do płuc?
Przerzuty pochodzą z nowotworu innego narządu, np. jelita grubego, piersi, nerki lub skóry, i leczy się je według niego. Odróżnia je badanie histopatologiczne.
Rodzaje raka płuca
Najważniejszy jest podział na raka niedrobnokomórkowego i drobnokomórkowego. Typ określa patomorfolog pod mikroskopem. Są też rzadsze typy, np. nowotwory neuroendokrynne.
| Rodzaj | Charakterystyka |
|---|---|
| Niedrobnokomórkowy rak płuca | Najczęstsza grupa. Należą do niej m.in. gruczolakorak, częsty także u niepalących, rak płaskonabłonkowy, związany z paleniem, i rak wielkokomórkowy. |
| Badania molekularne | Mogą wykryć zmiany, które pozwalają zastosować leczenie celowane. Nie każdy chory je ma. |
| Drobnokomórkowy rak płuca | Rośnie szybciej, wcześniej daje przerzuty i jest silnie związany z paleniem. Na początku może dobrze odpowiadać na chemioterapię i radioterapię, ale ma skłonność do nawrotów. Operacja jest możliwa rzadko. |
Przyczyny i czynniki ryzyka raka płuca
Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest palenie tytoniu, także bierne. Po rzuceniu palenia ryzyko maleje, choć długo pozostaje wyższe niż u niepalących. Inne czynniki ryzyka to:
- Radon, naturalny gaz promieniotwórczy gromadzący się w słabo wentylowanych budynkach
- Azbest i narażenie w pracyPyły, krzemionka, spaliny diesla, metale ciężkie
- Zanieczyszczenie powietrza
- Przewlekłe choroby płuc, npPOChP lub włóknienie płuc
Czynnik ryzyka nie przesądza o chorobie. Narażenie w pracy zgłoś lekarzowi.
Rak płuca u osób niepalących
Zdarza się, częściej jako gruczolakorak. Brak palenia nie wyklucza raka płuca, a u seniorów jego objawy łatwo pomylić z POChP lub niewydolnością serca.
Objawy raka płuca
Wczesny rak płuca często nie daje objawów albo przypomina infekcję, alergię, astmę lub POChP. Niepokojące są objawy, które się utrzymują, nasilają lub wracają.
Najczęstsze objawy raka płuca
- Kaszel, który nie mija albo zmienia charakter
- Krwioplucie, czyli krew w odkrztuszanej wydzielinie
- Duszność, początkowo przy wysiłku
- Ból w klatce piersiowej przy oddychaniu lub kaszlu
- Chrypka
- Świszczący oddech
- Nawracające zapalenia oskrzeli lub płuc, zwłaszcza w tym samym miejscu
- Chudnięcie, zmęczenie i brak apetytu
Nie zawsze oznaczają raka, ale wymagają diagnostyki. U palacza niepokojąca jest każda zmiana kaszlu, krew w plwocinie lub nowa duszność. Nawracających infekcji nie lecz kolejnymi antybiotykami bez wyjaśnienia.
Objawy zaawansowanego raka płuca
Uporczywy ból kości i złamania, ból brzucha i żółtaczka, obrzęk twarzy lub szyi. Przerzuty do mózgu dają bóle głowy, nudności, zaburzenia widzenia, osłabienie kończyn, drgawki, zmianę zachowania lub trudności z mową.
Diagnostyka raka płuca
Diagnostyka raka płuca ma potwierdzić lub wykluczyć nowotwór oraz określić jego typ i zaawansowanie.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Gdy objawy opisane wyżej trwają kilka tygodni, nasilają się lub wracają, a także przy bólach kości. Szczególnie dotyczy to palaczy, byłych palaczy, osób z POChP i narażonych w pracy.
Ważne: obfite krwioplucie, silna duszność, sinienie ust, ból w klatce piersiowej z nagłym pogorszeniem, omdlenie, zaburzenia świadomości lub objawy neurologiczne, np. niedowład, drgawki albo nagłe zaburzenia mowy, wymagają natychmiastowej pomocy. Dzwoń pod 112.
Jakie badania wykonuje się przy podejrzeniu raka płuca?
RTG klatki piersiowej
Często pierwsze badanie. Prawidłowy wynik nie zawsze wyklucza raka.
Tomografia komputerowa
Dokładnie pokazuje guz, węzły chłonne i śródpiersie oraz pomaga zaplanować biopsję.
Bronchoskopia
Oglądanie oskrzeli od środka cienkim endoskopem i pobranie wycinków.
Biopsja
Przez ścianę klatki piersiowej pod kontrolą tomografii, z węzłów chłonnych lub z płynu w opłucnej.
Badanie histopatologiczne
Potwierdza raka i określa jego typ. Samo badanie obrazowe nie wystarcza.
Badania molekularne
Razem z oceną markerów pomagają dobrać leczenie celowane lub immunoterapię.
PET-TK i rezonans mózgu
Te i inne badania pokazują, czy są przerzuty.
Stopnie zaawansowania raka płuca
Lekarze oceniają guz (T), węzły chłonne (N) i przerzuty odległe (M) według klasyfikacji TNM. W raku drobnokomórkowym mówi się też o chorobie ograniczonej i rozległej.
Rak ograniczony do płuca
Bez przerzutów. Możliwe jest leczenie nastawione na wyleczenie, np. operacja albo radioterapia stereotaktyczna.
Rak miejscowo zaawansowany
Większy guz, naciek sąsiednich struktur lub węzły chłonne śródpiersia, bez przerzutów odległych. Zwykle wymaga kilku metod leczenia.
Rak z przerzutami
Choroba objęła np. drugie płuco, opłucną, kości, mózg, wątrobę lub nadnercza. Leczenie działa głównie na cały organizm.
O co zapytać lekarza?
Jaki to typ raka i stadium, czy choroba jest operacyjna i jaki jest cel leczenia.
Leczenie raka płuca
Leczenie raka płuca zależy od typu i zaawansowania, badań molekularnych i stanu ogólnego. Plan ustala zespół specjalistów. Celem może być wyleczenie, spowolnienie choroby lub łagodzenie objawów.
Operacja
Głównie w raku niedrobnokomórkowym ograniczonym do płuca. Usuwa się płat, mniejszy fragment albo rzadziej całe płuco, po ocenie pracy płuc i serca.
Radioterapia
Gdy operacja nie jest możliwa, z chemioterapią w raku miejscowo zaawansowanym albo dla złagodzenia bólu, krwioplucia czy przerzutów do mózgu.
Chemioterapia
Działa w całym organizmie, ważna zwłaszcza w raku drobnokomórkowym. Może powodować zmęczenie, nudności, niedokrwistość i spadek odporności.
Ważne: gorączka w czasie chemioterapii wymaga pilnego kontaktu z lekarzem, bo może oznaczać ciężką infekcję.
Immunoterapia i leczenie celowane
Oba wymagają kwalifikacji. Mogą dawać m.in. zapalenie płuc, jelit, wątroby lub tarczycy, wysypkę i biegunkę. Nowe dolegliwości zgłaszaj zespołowi prowadzącemu.
Leczenie paliatywne
Nie oznacza rezygnacji z leczenia. Łagodzi ból, duszność, kaszel, lęk i problemy z jedzeniem, także równolegle z leczeniem onkologicznym.
Powikłania raka płuca i leczenia
Powikłania wynikają z guza, przerzutów, infekcji lub leczenia. Wiele z nich można łagodzić, dlatego nowe objawy zgłaszaj szybko.
Duszność
Może wynikać ze zwężenia oskrzela, płynu w opłucnej, zapalenia płuc, zatorowości płucnej lub niedokrwistości. Leczy się jej przyczynę.
Skutki leczenia
Po operacji ból i gorsza wydolność, po radioterapii zmęczenie, kaszel i trudności w połykaniu.
Psychika i codzienne życie
Lęk, smutek czy poczucie winy są częste, pomaga psychoonkolog. Długotrwały smutek, utrata nadziei lub myśli rezygnacyjne wymagają rozmowy ze specjalistą.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Przy duszności w spoczynku, sinieniu ust, trudności w mówieniu pełnymi zdaniami, obfitym krwiopluciu, nagłym silnym bólu w klatce piersiowej, gorączce w trakcie chemioterapii, nagłym osłabieniu nóg, utracie kontroli nad moczem lub stolcem, drgawkach i splątaniu.
Rokowanie przy raku płuca
Rokowanie zależy głównie od zaawansowania, a także od typu raka i stanu ogólnego. Najlepsze jest zwykle przy wczesnym wykryciu.
Czy rak płuca jest wyleczalny?
Może być, gdy wykryto go wcześnie i możliwa jest operacja lub precyzyjna radioterapia. Przy przerzutach celem jest raczej długotrwała kontrola choroby.
Kontrole i nawrót
Plan kontroli ustala ośrodek, a wykrycie nawrotu nie oznacza braku leczenia. Przy krwiopluciu, nasilającym się kaszlu, duszności, bólu kości, bólu głowy lub drgawkach nie czekaj na termin kontroli.
Profilaktyka i badania przesiewowe raka płuca
Najważniejsze jest niepalenie i rzucenie palenia, w każdym wieku. Pomagają lekarz, leki, nikotynowa terapia zastępcza i wsparcie psychologiczne, a każda próba ma znaczenie.
- Co jeszcze zmniejsza ryzyko?
Unikanie biernego palenia, pomiar radonu w domu tam, gdzie jest problemem, i ochrona przed azbestem i pyłami w pracy.
- Kto może skorzystać z badań przesiewowych?
Niskodawkowa tomografia komputerowa jest dla osób bez objawów z wysokim ryzykiem, czyli w określonym wieku i z istotną historią palenia. Kwalifikację omów z lekarzem.
- Dlaczego nie dla wszystkich?
Wykrywa też zmiany łagodne, co prowadzi do zbędnych badań. Przy objawach potrzebna jest diagnostyka.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Wszyscy lekarze: neurolog
Najczęstsze pytania
Czy rak płuca zawsze powoduje kaszel?
Nie, zwłaszcza we wczesnym stadium. Niepokojący jest kaszel, który nie mija, nasila się lub zmienia charakter, a także duszność, krwioplucie, chrypka i chudnięcie.
Czy osoba niepaląca może zachorować na raka płuca?
Tak. U osób niepalących znaczenie mają m.in. radon, bierne palenie, zanieczyszczenie powietrza, azbest i inne substancje rakotwórcze.
Czy rak płuca jest wyleczalny?
Może być, zwłaszcza we wczesnym stadium. Szanse zależą od typu raka, zaawansowania i stanu ogólnego, dlatego rokowanie warto omówić z lekarzem prowadzącym.
Jak wygląda diagnostyka raka płuca?
Zaczyna się od rozmowy z lekarzem i badań obrazowych (RTG, tomografia). Rozpoznanie potwierdza badanie materiału pobranego np. w czasie bronchoskopii lub biopsji.
Czy krwioplucie zawsze oznacza raka?
Nie. Może wynikać m.in. z infekcji, zapalenia oskrzeli, gruźlicy lub zatorowości płucnej. Zawsze wymaga jednak konsultacji, a duża ilość krwi lub duszność wymagają pilnej pomocy.
Źródła
- National Cancer Institute, "Non-Small Cell Lung Cancer Treatment"https://www.cancer.gov/types/lung/hp/non-small-cell-lung-treatment-pdq (otwiera się w nowej karcie)
- American Cancer Society – Lung Cancer Early Detection, Diagnosis, and Staginghttps://www.cancer.org/cancer/types/lung-cancer/detection-diagnosis-staging.html (otwiera się w nowej karcie)
- Mayo Clinic, "Lung cancer - Symptoms and causes"https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lung-cancer/symptoms-causes/syc-20374620 (otwiera się w nowej karcie)
- Narodowy Portal Onkologiczny – Objawy raka płucahttps://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/kompendium-chorob-nowotworowych/pluco/objawy-raka-pluca (otwiera się w nowej karcie)
- mp.pl – Rak płuc: objawy, przyczyny, rodzaje, badania, leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/84436,rak-pluc-objawy-przyczyny-rodzaje-badania-leczenie (otwiera się w nowej karcie)
