Co warto robić?
- szybko zgłosić się do lekarza po pojawieniu się wysypki
- utrzymywać zmiany czyste i suche
- zakrywać zmiany i często myć ręce
- obserwować, czy wysypka nie pojawia się przy oku
Półpasiec
Półpasiec to choroba wywołana ponownym uaktywnieniem wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV), który po przebyciu ospy pozostaje w organizmie. Zwykle zaczyna się od bólu, pieczenia lub mrowienia skóry, a po kilku dniach pojawia się jednostronna wysypka z pęcherzykami. Leczenie przeciwwirusowe działa najlepiej, gdy zostanie szybko rozpoczęte.
Czym jest półpasiec?
Półpasiec (herpes zoster) to uaktywnienie wirusa ospy wietrznej (VZV), który po przebytej ospie latami śpi w zwojach nerwowych.
Wirus wędruje wzdłuż nerwu do skóry, dlatego ból i wysypka są zwykle po jednej stronie ciała.
Jakie objawy daje półpasiec?
Objawy półpaśca mogą zacząć się kilka dni przed wysypką.
- Ból, pieczenie lub mrowienie skóry po jednej stronie
- Przeczulica, nadwrażliwość nawet na dotyk ubrania
- Świąd
- Czerwona wysypka z pęcherzykami
- Ból głowy, gorączka, dreszcze, osłabienie
Pęcherzyki wysychają w strupy, a skóra goi się zwykle w 2–4 tygodnie.
Gdzie najczęściej pojawia się półpasiec?
Najczęściej na klatce piersiowej, plecach, brzuchu i w okolicy pasa. Może też objąć twarz, okolice oka i ucha. Wysypka tworzy „pas” po jednej stronie ciała.
Półpasiec a ospa wietrzna
Obie choroby wywołuje wirus VZV. Półpasiec to jego ponowne uaktywnienie po ospie.
Czy półpasiec jest zaraźliwy?
Półpaścem się nie zarazisz, ale osoba bez odporności na ospę może zachorować na ospę po kontakcie z pęcherzykami. Przykrywaj je, aż pokryją się strupami.
Jak diagnozuje się półpasiec?
Typowy półpasiec rozpoznaje się po wyglądzie wysypki i poprzedzającym ją bólu.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Wywiad i badanie | Ból i jednostronny układ zmian Lekarz pyta, kiedy pojawił się ból i pęcherzyki, i ocenia układ wysypki wzdłuż nerwu. |
| Badanie PCR | Potwierdzenie wirusa VZV Przy nietypowym obrazie badanie PCR wykrywa materiał genetyczny wirusa. |
| Ocena narządów | Gdy zmiany dotyczą twarzy Wysypka przy oku lub uchu albo objawy neurologiczne mogą wymagać pilnej konsultacji specjalisty. |
Przy typowym obrazie leczenia nie odkłada się do wyników badań. Leki przeciwwirusowe działają najlepiej, gdy zacznie się je wcześnie.
Jak leczy się półpasiec?
Leczenie zależy od wieku, nasilenia i miejsca zmian. Szybka ocena jest ważna u seniorów, przy obniżonej odporności i zmianach na twarzy.
Leki przeciwwirusowe
Acyklowir, walacyklowir lub famcyklowir przyspieszają gojenie i łagodzą ból. Najlepiej działają w ciągu około 72 godzin od wysypki.
Leczenie bólu
Ból bywa bardzo silny. Leki dobiera lekarz.
Pielęgnacja zmian
Czysta, sucha skóra, luźne ubrania i chłodne okłady.
Leczenie powikłań
Półpasiec oka, ucha, układu nerwowego lub rozległy wymaga specjalisty, czasem szpitala.
Półpasiec oka, ucha i postać rozsiana
Te postacie wymagają szybkiej diagnostyki.
Półpasiec w okolicy oka
Wysypka na czole, powiece lub nosie, ból lub zaczerwienienie oka albo gorsze widzenie wymagają pilnej oceny, często okulisty.
Półpasiec ucha
Pęcherzyki przy uchu, zawroty głowy, zaburzenia słuchu lub osłabienie mięśni twarzy wymagają szybkiej konsultacji.
Półpasiec rozsiany
Przy poważnie obniżonej odporności wysypka obejmuje wiele części ciała. Wymaga pilnej oceny.
Powikłania neurologiczne
Bardzo rzadko dochodzi do zapalenia mózgu. Zaburzenia świadomości, silny ból głowy, sztywność karku lub nowe objawy neurologiczne wymagają pilnej pomocy (112).
Neuralgia popółpaścowa, czyli ból po półpaścu
To piekący lub przeszywający ból w miejscu wysypki po jej zagojeniu. Może trwać miesiącami.
Ryzyko rośnie z wiekiem i przy silnym bólu lub rozległej wysypce. Lekarz może dobrać leczenie bólu neuropatycznego.
Pielęgnacja skóry i ochrona innych przy półpaścu
Dbaj o skórę i chroń osoby podatne na zakażenie VZV.
Czego lepiej unikać?
- drapania i przebijania pęcherzyków
- samodzielnego przerywania leczenia przeciwwirusowego
- przyklejania opatrunków do pęcherzyków
- kontaktu odkrytych zmian z osobami podatnymi na ospę
Czy można zaszczepić się przeciwko półpaścowi?
Tak. Szczepionka rekombinowana zmniejsza ryzyko półpaśca i neuralgii popółpaścowej. Jest zalecana m.in. po 50. roku życia i dorosłym ze zwiększonym ryzykiem, także po przebytym półpaścu, bo choroba może wrócić.
Części osób z grup ryzyka przysługuje refundacja. Zasady sprawdzisz u lekarza, farmaceuty lub na szczepienia.pzh.gov.pl.
Jaki lekarz zajmuje się półpaścem?
Półpasiec leczy lekarz rodzinny lub internista. Czasem potrzebny jest:
- okulista, przy zmianach przy oku lub nosie,
- neurolog, przy silnym bólu lub objawach neurologicznych,
- laryngolog, przy zajęciu ucha,
- dermatolog, przy nietypowych zmianach.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Lekarze, którzy mogą pomóc
-
-
-
Najczęstsze pytania
Jak zaczyna się półpasiec?
Często najpierw występują ból, pieczenie, mrowienie, świąd lub przeczulica określonego obszaru skóry. Wysypka może pojawić się dopiero kilka dni później.
Czy półpasiec zawsze boli?
Ból jest bardzo częsty, ale jego nasilenie może być różne. U części osób dominuje świąd, mrowienie lub nadwrażliwość skóry.
Czy półpasiec występuje tylko po jednej stronie?
Typowy półpasiec zwykle obejmuje jedną stronę ciała i nie przekracza linii środkowej. Rozległe lub obustronne zmiany są mniej typowe i wymagają dokładniejszej oceny.
Jak długo półpasiec zaraża?
Ryzyko transmisji VZV utrzymuje się, dopóki pęcherzyki nie wyschną i nie pokryją się strupami.
Czy półpasiec może wystąpić drugi raz?
Tak. Chociaż wiele osób przechodzi go tylko raz, ponowne zachorowanie jest możliwe.
Źródła
- CDC - Clinical Overview of Shingles (Herpes Zoster)https://www.cdc.gov/shingles/hcp/clinical-overview/index.html (otwiera się w nowej karcie)
- NHS - Shingleshttps://www.nhs.uk/conditions/shingles/ (otwiera się w nowej karcie)
- Szczepienia.Info - Półpasiechttps://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/polpasiec/ (otwiera się w nowej karcie)
- mp.pl – Półpasiec: objawy, przyczyny, powikłania, leczeniehttps://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/158210,polpasiec-objawy-przyczyny-powiklania-leczenie (otwiera się w nowej karcie)
