Polipy jelita grubego
Polipy jelita grubego to uwypuklenia błony śluzowej okrężnicy lub odbytnicy. Większość nie jest nowotworem, jednak niektóre typy, szczególnie gruczolaki i część zmian ząbkowanych, mogą z czasem zwiększać ryzyko raka jelita grubego. Wczesne wykrycie i usunięcie takich zmian podczas kolonoskopii jest ważnym elementem profilaktyki raka jelita grubego.
Czym są polipy jelita grubego?
Polipy jelita grubego to zmiany wyrastające z błony śluzowej okrężnicy lub odbytnicy, płaskie albo na szypule.
Większość nie jest rakiem, ale w części z czasem może się on rozwinąć. Dlatego polipy wykryte w kolonoskopii zwykle się usuwa i bada histopatologicznie.
Rodzaje polipów jelita grubego
Polipy różnią się budową i ryzykiem przemiany w raka. Ich rodzaj określa badanie histopatologiczne usuniętej zmiany.
- Polipy gruczolakowe
Zmiany przednowotworowe. Nie każdy gruczolak zmieni się w raka, ale ryzyko rośnie m.in. z wielkością polipa.
- Polipy i zmiany ząbkowane
Kilka typów polipów. Niektóre są przednowotworowe i wymagają dokładnego usunięcia oraz kontroli.
- Polipy hiperplastyczne
Małe, zwłaszcza w końcowym odcinku jelita, zwykle wiążą się z niewielkim ryzykiem raka.
- Inne rodzaje polipów
Np. zapalne lub hamartomatyczne, czasem przy chorobach jelit lub dziedzicznych zespołach polipowatości. Przy wielu polipach, nietypowym wieku lub obciążeniu rodzinnym potrzebna bywa dalsza diagnostyka.
Jakie objawy mogą dawać polipy jelita grubego?
Większość polipów nie daje dolegliwości. Wykrywa się je zwykle w badaniach przesiewowych.
Jeśli objawy są, mogą to być:
- krew w stolcu lub krwawienie z odbytu (przy obfitym krwawieniu jedź na SOR),
- zmiana rytmu wypróżnień,
- zaparcia lub biegunki dłuższe niż zwykle,
- śluz w stolcu,
- niedokrwistość z niedoboru żelaza, zmęczenie i osłabienie,
- rzadziej ból lub skurcze brzucha przy większych zmianach.
Takie objawy dają też inne choroby przewodu pokarmowego.
Czy polipy jelita grubego bolą?
Małe zwykle nie. Ból lub skurcze bywają przy większych zmianach. Utrzymujący się ból brzucha wymaga szukania innych przyczyn.
Od czego powstają polipy jelita grubego?
Polipy powstają, gdy komórki błony śluzowej jelita nieprawidłowo się namnażają. Ryzyko zwiększają m.in.:
- Starszy wiek
Z wiekiem polipy pojawiają się częściej, także bez dolegliwości.
- Wcześniej wykryte polipy
Po usunięciu polipa mogą powstać kolejne.
- Obciążenie rodzinne
Rak jelita grubego lub zaawansowane polipy w rodzinie.
- Dziedziczne zespoły polipowatości
Rzadkie choroby genetyczne, w których polipy mogą pojawiać się licznie.
- Nieswoiste choroby zapalne jelit
Np. choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
- Nadwaga i otyłość
Na masę ciała można wpływać ruchem i dietą.
- Palenie tytoniu
To czynnik, na który można wpływać.
Polipy zdarzają się też u osób bez wyraźnych czynników ryzyka.
Czy polip jelita grubego oznacza raka?
Nie, ale na podłożu niektórych polipów rak może rozwijać się latami. Usunięcie zmiany i badanie histopatologiczne pokazują, czy potrzebne jest dalsze leczenie lub częstsze kontrole.
Jak wykrywa się polipy jelita grubego?
Najważniejsza jest kolonoskopia. Pozwala obejrzeć całe jelito grube i od razu usunąć wiele zmian.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Wywiad lekarski | Objawy i ryzyko rodzinne Lekarz pyta o krwawienie, rytm wypróżnień, wcześniejsze polipy oraz raka jelita lub polipy u krewnych. |
| Kolonoskopia | Ocena całego jelita grubego Lekarz ogląda błonę śluzową jelita i wiele polipów usuwa od razu. |
| Badanie histopatologiczne | Ocena usuniętego polipa Patolog określa rodzaj polipa i szuka zmian przednowotworowych lub nowotworowych. |
| Testy kału | Badania przesiewowe Test na krew utajoną w kale pomaga wskazać osoby do dalszej diagnostyki, ale nie wykaże konkretnego polipa. |
| Kolonografia TK | Obrazowanie jelita grubego Wykonuje się ją w określonych sytuacjach. Gdy pokaże polip do usunięcia, potrzebna bywa kolonoskopia. |
Dobre samopoczucie nie wyklucza polipów. Ważne są badania profilaktyczne i kontrole.
Jak usuwa się polipy jelita grubego?
Polip się usuwa i bada histopatologicznie. Dalsze kroki zależą od liczby, wielkości i rodzaju zmian oraz tego, czy usunięto je w całości.
-
Usunięcie polipa
Polipektomia
Większość polipów usuwa się w czasie kolonoskopii, np. pętlą endoskopową.
Usuwanie większych zmian
Duże, płaskie lub złożone polipy mogą wymagać osobnego zabiegu w wyspecjalizowanym ośrodku.
-
Badanie histopatologiczne
Pod mikroskopem ocenia się rodzaj zmiany, dysplazję i ewentualne cechy nowotworu.
-
Leczenie chirurgiczne, jeśli jest potrzebne
Potrzebne rzadko, gdy zmiany nie da się bezpiecznie usunąć endoskopowo albo wynik wskazuje na raka.
-
Kontrolna kolonoskopia
Termin zależy od liczby, wielkości i typu polipów oraz jakości wcześniejszego badania.
Polipy jelita grubego, ryzyko raka i kontrole
Ryzyko zależy od rodzaju, wielkości i liczby polipów. Termin kolejnej kolonoskopii ustala się indywidualnie.
- Czy polipy wracają?
Mogą powstać kolejne, zwłaszcza u osób z polipami w przeszłości. Termin kontroli zależy od wyniku histopatologii i liczby zmian.
- Jak zmniejszyć ryzyko polipów?
Całkowicie im nie zapobiegniesz, ale pomagają:
- badania profilaktyczne i kontrolne kolonoskopie w terminie,
- warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste,
- ruch i prawidłowa masa ciała,
- niepalenie i mniej alkoholu.
Powiedz lekarzowi o polipach lub raku jelita w rodzinie. Krwi w stolcu nie lekceważ, a suplementy nie zastąpią badań.
- Jaki lekarz leczy polipy?
Diagnostykę można zacząć u lekarza rodzinnego, a polipami zajmuje się zwykle gastroenterolog. Przy dużych zmianach lub raku także chirurg lub onkolog.
Krwi w stolcu, krwawienia z odbytu ani zmiany rytmu wypróżnień nie lekceważ. Zgłoś się do lekarza osobiście bez zwłoki.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Czy każdy polip zamienia się w raka?
Nie. Tylko część polipów ma potencjał do przemiany nowotworowej, a nawet w tej grupie nie każda zmiana rozwinie się w raka.
Czy polip jelita grubego boli?
Zwykle nie. Większe zmiany mogą czasami powodować ból lub skurcze brzucha, ale nie jest to typowy objaw.
Czy polipy widać na USG brzucha?
Standardowe USG jamy brzusznej nie jest podstawowym badaniem służącym do wykrywania polipów jelita grubego. Najważniejszym badaniem jest kolonoskopia.
Czy polipy można usunąć bez operacji?
Tak. Zdecydowaną większość usuwa się podczas kolonoskopii bez klasycznej operacji chirurgicznej.
Co oznacza dysplazja w polipie?
Dysplazja oznacza nieprawidłowości w budowie komórek, które mogą świadczyć o zmianie przednowotworowej. Nie jest tym samym co rozpoznanie raka.
Czy krew w stolcu oznacza polipa?
Może być jednym z objawów, ale występuje także w wielu innych schorzeniach, np. hemoroidach, chorobach zapalnych czy raku jelita grubego. Wymaga ustalenia przyczyny.
Czy polipy są dziedziczne?
Większość nie wynika z jednego dziedzicznego zespołu, ale występowanie polipów lub raka jelita grubego w rodzinie może zwiększać ryzyko. Istnieją także rzadsze dziedziczne zespoły polipowatości.
Źródła
- NIDDK - Colon Polypshttps://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/colon-polyps (otwiera się w nowej karcie)
- NHS - Bowel polypshttps://www.nhs.uk/conditions/bowel-polyps (otwiera się w nowej karcie)
- Mayo Clinic - Colon polypshttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/colon-polyps/symptoms-causes/syc-20352875 (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna – Polipy jelita grubego — przyczyny, leczenie, zagrożenie nowotworemhttps://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/jelitogrube/293524,polipy-jelita-grubego-przyczyny-leczenie-zagrozenie-nowotworem (otwiera się w nowej karcie)
