Kamica nerkowa
Kamica nerkowa to choroba, w której w nerkach lub drogach moczowych tworzą się twarde złogi z minerałów i soli obecnych w moczu. Mały kamień może nie dawać objawów, ale gdy przesuwa się do moczowodu, może wywołać bardzo silny, falujący ból boku lub pleców, nudności, wymioty i krew w moczu.
Co to jest kamica nerkowa?
Kamica nerkowa to choroba, w której w nerkach lub drogach moczowych powstają kamienie, czyli twarde złogi z zagęszczonego moczu.
Kamień w nerce często nie boli. Gdy przesuwa się do moczowodu i utrudnia odpływ moczu, wywołuje kolkę nerkową.
Rodzaje kamieni nerkowych
- wapniowe, najczęstsze, zwłaszcza ze szczawianu wapnia,
- z kwasu moczowego, częściej przy dnie moczanowej i otyłości,
- struwitowe, związane z zakażeniami,
- cystynowe, rzadkie, z powodu wrodzonego zaburzenia.
Przy nawrotach warto oddać kamień do analizy, bo od rodzaju zależą zalecenia.
Przyczyny i czynniki ryzyka kamicy nerkowej
Kamienie tworzą się w zagęszczonym moczu z nadmiarem substancji tworzących złogi i niedoborem cytrynianów, które hamują krystalizację.
Ryzyko zwiększają:
- Wcześniejszy kamień lub kamica w rodzinie
- Za mało płynówTeż odwodnienie w upale, przy wysiłku, gorączce, biegunce lub wymiotach.
- DietaDużo soli i białka zwierzęcego, u osób podatnych także szczawianów.
- Choroby metaboliczneOtyłość, dna moczanowa, cukrzyca, zespół metaboliczny.
- Rzadkie zaburzeniaNp. nadczynność przytarczyc, cystynuria.
- Choroby jelitPrzewlekłe biegunki, zapalenia jelit, operacje bariatryczne.
- Nawracające zakażenia układu moczowego
- Leki i suplementyNp. duże dawki witaminy C lub wapń bez wskazań.
Nie odstawiaj leków samodzielnie. Przy nawracającej kamicy przejrzyj ich listę z lekarzem.
Objawy kamicy nerkowej
Objawy zależą od położenia kamienia. Mały kamień też może bardzo boleć.
- Kolka nerkowa: nagły ból boku lub pleców, falami, promieniujący do pachwiny, jądra lub wargi sromowej
- Niepokój, brak wygodnej pozycji
- Nudności i wymioty
- Krew w moczu, widoczna lub tylko w badaniu
- Pieczenie i częste parcie, gdy kamień jest blisko pęcherza
- Mętny, przykro pachnący mocz
Kiedy objawy wymagają pilnej pomocy?
Pilnie zgłoś się do lekarza, na SOR lub izbę przyjęć, gdy:
- przy bólu pojawia się gorączka lub dreszcze,
- ból jest bardzo silny lub nie ustępuje po lekach,
- wymioty uniemożliwiają picie,
- nie możesz oddać moczu lub oddajesz go bardzo mało,
- pojawia się omdlenie, splątanie lub duże osłabienie.
Gorączka przy kolce może oznaczać zakażenie za przeszkodą w odpływie moczu. To stan nagły, często wymagający pilnego odbarczenia nerki.
Kto powinien szybciej iść do lekarza?
Osoby z pierwszym napadem bólu, z jedną nerką, chorobą nerek, cukrzycą lub obniżoną odpornością, kobiety w ciąży i dzieci. Każda niewyjaśniona krew w moczu wymaga diagnostyki, nawet gdy ból minął.
Jak lekarz rozpoznaje kamicę nerkową?
Lekarz ustala, gdzie jest kamień, czy blokuje odpływ moczu i czy jest zakażenie.
Badanie moczu
Krew, kryształy, pH i cechy zakażenia. Brak krwi nie wyklucza kamienia.
Badania krwi
Praca nerek, stan zapalny, wapń i kwas moczowy.
USG układu moczowego
Często pierwsze, bez promieniowania. Pokazuje kamień i zastój moczu.
Tomografia komputerowa
Bez kontrastu jest najdokładniejsza i wykrywa nawet małe złogi.
RTG jamy brzusznej
Rzadziej, bo nie pokazuje części kamieni, np. z kwasu moczowego.
Podobny ból dają m.in. zapalenie wyrostka, tętniak aorty, ciąża pozamaciczna i skręt jądra, więc pierwszy lub nietypowy napad wymaga oceny lekarza.
Przy nawrotach, licznych kamieniach i zawsze u dzieci lekarz szuka przyczyny, np. analizą kamienia i dobową zbiórką moczu.
Leczenie kamicy nerkowej
Nie każdy kamień wymaga zabiegu. Leczenie zależy od jego wielkości, położenia i zakażenia.
Leczenie bólu i kolki nerkowej
Leki przeciwbólowe i rozkurczowe, często niesteroidowe przeciwzapalne. Ostrożność jest konieczna m.in. przy chorobie nerek, wrzodach, lekach przeciwkrzepliwych, w ciąży i przy odwodnieniu. Nie zwiększaj sam dawek i nie łącz leków.
Przy silnej kolce i wymiotach nie pij na siłę dużo wody, bo przy zablokowanym odpływie może to nasilić ból.
Kiedy kamień wydala się samoistnie?
Małe kamienie blisko pęcherza często wychodzą same. Oddawaj mocz przez sitko, by zachować kamień do analizy. Gdy ból wraca lub pojawia się gorączka, potrzebna jest kontrola.
Zabiegi usuwania kamieni
Gdy kamień jest za duży, nie wychodzi, blokuje odpływ moczu lub powoduje zakażenie czy nawracające kolki, urolog wybiera metodę:
- Litotrypsja falą uderzeniową rozbija kamień z zewnątrz.
- Ureteroskopia usuwa go lub rozbija laserem przez cewkę i pęcherz.
- Przezskórna nefrolitotomia usuwa duże kamienie przez mały dostęp w plecach.
Przy gorączce lub dreszczach w czasie kolki, bólu nieustępującym po lekach, wymiotach uniemożliwiających picie albo gdy nie możesz oddać moczu, nie czekaj na teleporadę, dzwoń pod 112 lub jedź na SOR.
Dieta, nawodnienie i zapobieganie nawrotom
Kamica często wraca, dlatego profilaktykę dopasowuje się do rodzaju kamieni.
- Picie płynów
Najważniejsza zmiana. Pij przez cały dzień, by mocz był jasny, często tyle, by oddawać 2–2,5 litra moczu na dobę. Przy niewydolności serca lub ciężkiej chorobie nerek ustal to z lekarzem.
- Mniej soli
Sód zwiększa wydalanie wapnia. Dużo go w wędlinach, serach i gotowych daniach.
- Umiar z białkiem zwierzęcym
Zwłaszcza przy kamieniach z kwasu moczowego. Ogranicz wtedy też puryny, np. podroby.
- Szczawiany
Przy kamieniach szczawianowych lekarz może zalecić mniej szpinaku, szczawiu, rabarbaru, buraków i kakao.
- Nie usuwaj wapnia z diety
Wapń z jedzenia wiąże szczawiany w jelitach. Suplementy wapnia i duże dawki witaminy C ustal z lekarzem.
- Bez detoksów i skrajnych diet
Unikaj ich i suplementów „na nerki”. Kamienie struwitowe wymagają leczenia zakażenia, a części chorych lekarz dobiera leki przeciw nawrotom.
Kamica nerkowa u dzieci i kobiet w ciąży
Kamica nerkowa u dzieci
Zawsze wymaga oceny lekarza i szukania przyczyny. Małe dziecko zamiast opisać ból może być płaczliwe, wymiotować, gorączkować lub mieć krew w moczu. Nie lecz kolki u dziecka samodzielnie.
Kamica nerkowa w ciąży
Ból może mieć też przyczyny położnicze. Preferuje się USG, a leki dobiera lekarz, bo część przeciwbólowych jest niewskazana.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem w ciąży?
Pilnie skontaktuj się z lekarzem przy silnym bólu, gorączce, dreszczach, wymiotach, krwi w moczu, skurczach, krwawieniu z dróg rodnych lub słabszych ruchach dziecka.
Nieleczona kamica nerkowa i możliwe powikłania
Szybko leczona kamica rzadko trwale uszkadza nerkę.
Możliwe powikłania
- wodonercze, czyli poszerzenie nerki przez zalegający mocz,
- zakażenie nerki, groźne przy przeszkodzie w odpływie moczu,
- uszkodzenie nerki, ostre lub przewlekłe.
Czego nie zastąpią domowe sposoby?
Nie usuwają przeszkody w odpływie moczu. Przy gorączce i dreszczach w czasie kolki pilnie zgłoś się do lekarza, na SOR lub izbę przyjęć.
Urolog czy nefrolog?
Urolog leczy duże, blokujące lub niewydalające się kamienie. Nefrolog pomaga przy kamicy nawracającej, obustronnej, u dzieci i przy chorobach metabolicznych.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Leki stosowane w leczeniu
Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.
Na receptę
Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Najczęstsze pytania
Czy kamica nerkowa jest groźna?
Nie zawsze, ale nie należy jej lekceważyć. Kamień blokujący odpływ moczu może prowadzić do zastoju, zakażenia i uszkodzenia nerki. Gorączka, dreszcze lub trudność w oddaniu moczu przy bólu wymagają pilnej pomocy.
Jak wygląda mocz przy kamicy nerkowej?
Mocz może być różowy, czerwony, brunatny, mętny albo mieć nieprzyjemny zapach. Czasem krew wykrywa dopiero badanie ogólne moczu.
Czego nie wolno robić przy kamicy nerkowej?
Nie przeczekuj objawów alarmowych, takich jak gorączka, dreszcze, niemożność oddania moczu czy ból nieustępujący po lekach. Nie pij na siłę bardzo dużych ilości wody podczas silnej kolki i nie zwiększaj samodzielnie dawek leków przeciwbólowych. Nie usuwaj wapnia z diety bez zalecenia lekarza.
Po czym poznać, że schodzi kamień z nerki?
Ból przychodzi falami i przesuwa się z okolicy lędźwiowej do podbrzusza i pachwiny. Gdy kamień jest niżej, pojawiają się częste parcie i pieczenie przy oddawaniu moczu. Gorączka, wymioty lub trudność w oddaniu moczu wymagają pilnej konsultacji.
Ile trwa atak kolki nerkowej?
Ból często przychodzi falami i może wracać, dopóki kamień przesuwa się w drogach moczowych. Przy małym kamieniu napad bywa krótki, przy większym może trwać wiele dni. Ból, który nie ustępuje po lekach, wymaga pilnej pomocy.
Źródła
- NIDDK. Kidney Stones.https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kidney-stones (otwiera się w nowej karcie)
- Mayo Clinic. Kidney stones - Symptoms and causeshttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/kidney-stones/symptoms-causes/syc-20355755 (otwiera się w nowej karcie)
- Cleveland Clinic. Hydronephrosishttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15417-hydronephrosis (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna – Kamica nerkowa: przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganiehttps://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa (otwiera się w nowej karcie)
