Choroby od A do Z

Dna moczanowa

Publikacja

Aktualizacja

Czas czytania6 min

Dna moczanowa

Dna moczanowa to choroba zapalna stawów związana z odkładaniem się kryształów moczanu sodu. Najczęściej powoduje nagły, bardzo silny ból, obrzęk i zaczerwienienie stawu, szczególnie u podstawy dużego palca stopy. Nieleczona może prowadzić do kolejnych napadów i trwałego uszkodzenia stawów.

Co to jest dna moczanowa?

Dna moczanowa to zapalenie stawów wywołane kryształami moczanu sodu. Odkładają się one, gdy kwas moczowy we krwi długo jest za wysoki.

Napad zaczyna się nagle, a ból bywa tak silny, że przeszkadza nawet dotyk kołdry.

Objawy dny moczanowej

Objawy narastają w ciągu kilku godzin, zwykle w jednym stawie:

  • Nagły, bardzo silny ból, często w nocy
  • Obrzęk i zaczerwienienie
  • Ocieplenie i bolesność przy dotyku
  • Napięta, błyszcząca skóra nad stawem
  • Trudność z ruchem i chodzeniem

Gdzie najczęściej pojawia się dna moczanowa?

Najczęściej w stawie u podstawy dużego palca stopy (podagra). Może też wystąpić w:

  • innych stawach stopy,
  • kostkach,
  • kolanach,
  • dłoniach i nadgarstkach,
  • łokciach.

Z czego bierze się dna moczanowa?

Kwas moczowy powstaje z rozkładu puryn, a usuwają go głównie nerki. Gdy powstaje go za dużo lub nerki wydalają go za wolno, mogą tworzyć się kryształy.

Sam wysoki kwas moczowy (hiperurykemia) nie oznacza dny. U wielu osób nigdy nie daje objawów.

Czynniki ryzyka dny moczanowej i wyzwalacze napadu

Co sprzyja dnie, a co wywołuje napad?

  • Co zwiększa ryzyko dny moczanowej?

    • predyspozycje genetyczne,
    • nadwaga i otyłość,
    • przewlekła choroba nerek,
    • nadciśnienie i choroby metaboliczne,
    • niektóre leki, m.in. część moczopędnych,
    • nadmiar alkoholu,
    • wiek, płeć męska, u kobiet okres po menopauzie.

  • Co może wywołać napad dny moczanowej?

    • odwodnienie,
    • dużo alkoholu,
    • bardzo obfity posiłek,
    • infekcja lub gorączka,
    • uraz stawu lub operacja,
    • niektóre leki.

Jak diagnozuje się dnę moczanową?

Rozpoznanie opiera się na objawach, badaniu stawu i poziomie kwasu moczowego.

Jak diagnozuje się dnę moczanową?
Badanie / ocenaCo warto wiedzieć
Wywiad lekarski

Objawy i wcześniejsze napady

Jak zaczął się ból, wcześniejsze napady, choroby, leki, dieta i alkohol.

Badanie stawu

Ocena stawu

Lekarz ogląda staw i sprawdza, czy to nie inna choroba.

Badanie krwi

Poziom kwasu moczowego

Wysoki wynik wspiera rozpoznanie, ale w czasie napadu poziom bywa niższy. Gdy jest poniżej 6 mg/dl, a dna jest prawdopodobna, NICE zaleca powtórkę co najmniej 2 tygodnie po napadzie.

Płyn stawowy

Punkcja stawu

Przy niepewnym rozpoznaniu. Kryształy moczanu sodu w płynie ze stawu potwierdzają dnę.

Badania obrazowe

USG, RTG lub tomografia DECT

Gdy punkcja jest niemożliwa lub diagnoza niepewna. USG może pokazać złogi, RTG uszkodzenia stawów.

Gorący, obrzęknięty staw to nie zawsze dna. Podobnie wygląda bakteryjne zapalenie stawu, które trzeba pilnie leczyć. Przy gorączce, dreszczach, złym samopoczuciu lub gwałtownym pogorszeniu potrzebna jest pilna ocena lekarza.

Leczenie dny moczanowej

Leczenie ma opanować napad i obniżyć kwas moczowy, by zapobiec kolejnym.

  • Leczenie ostrego napadu

    Niesteroidowe leki przeciwzapalne, kolchicyna lub krótko kortykosteroid, dobrane przez lekarza. Nie łącz samodzielnie leków i nie zwiększaj dawek.

  • Leki obniżające kwas moczowy

    Np. allopurynol lub febuksostat. Nie przerywają ataku, ale zapobiegają kolejnym.

  • Leczenie do wartości docelowej

    Według NICE zwykle poniżej 6 mg/dl (360 µmol/l). Przy guzkach dnawych, przewlekłej dnawej chorobie stawów lub częstych napadach można rozważyć poniżej 5 mg/dl. Leczenie trwa zwykle latami.

  • Choroby współistniejące

    Kontrola nerek, ciśnienia i masy ciała.

Przy bólu i obrzęku stawu z gorączką, dreszczami lub gwałtownym pogorszeniem nie czekaj na teleporadę. Jedź na SOR lub dzwoń pod 112.

Co robić podczas ataku dny moczanowej?

Oprócz leku zaleconego przez lekarza pomaga:

  • Odpoczynek

    Odciąż staw, aż ból i obrzęk zmaleją.

  • Uniesienie kończyny

    Może zmniejszyć obrzęk.

  • Chłodzenie przez tkaninę

    Zimny okład, ale bez lodu prosto na skórze.

  • Picie płynów

    Jeśli lekarz nie zalecił ich ograniczenia.

  • Bez ucisku

    Zostaw staw odsłonięty.

Ile trwa atak dny moczanowej?

Bez leczenia zwykle 1–2 tygodnie. Wczesne leczenie skraca atak.

Przebieg dny moczanowej, nawroty i rokowanie

Dna jest chorobą przewlekłą, ale leczenie ogranicza napady i chroni stawy.

  • Czy dnę moczanową można wyleczyć?

    Skłonność zwykle zostaje, ale leczenie stopniowo rozpuszcza złogi i ogranicza ataki.

  • Czy dna moczanowa może sama minąć?

    Pojedynczy napad może minąć, ale kryształy zostają i atak może wrócić, nawet po latach.

  • Czym grozi nieleczona dna moczanowa?

    • coraz częstsze napady,
    • przewlekłe zapalenie i trwałe uszkodzenie stawów,
    • ograniczona ruchomość,
    • guzki dnawe,
    • kamica nerkowa.

Czym są guzki dnawe?

Guzki dnawe (tophi) to twarde złogi moczanu na palcach, łokciach, wokół stawów lub na uszach. Świadczą zwykle o zaawansowanej chorobie i są wskazaniem do leczenia obniżającego kwas moczowy.

Dieta przy dnie moczanowej

Dieta wspiera leczenie, ale go nie zastępuje. Najważniejsze jest zdrowe, zbilansowane odżywianie.

Co warto robić?

  • regularnie pić płyny
  • stopniowo dążyć do prawidłowej wagi
  • jeść warzywa, owoce i produkty mało przetworzone
  • dopasować dietę do innych chorób
  • obserwować, po czym pojawiają się napady

Co warto ograniczyć?

  • alkohol
  • słodzone napoje i słodycze
  • bardzo obfite posiłki
  • dużo produktów bogatych w puryny
  • głodówki i gwałtowne odchudzanie

Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek

Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.

Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.

Leki stosowane w leczeniu

Przykładowe substancje czynne stosowane w leczeniu według charakterystyk produktów leczniczych. Leki na receptę dobiera lekarz.

Na receptę

Lista obejmuje leki zarejestrowane w Polsce. Nie każdy jest stale dostępny w aptekach. Lista ma charakter informacyjny. O wyborze leku i dawkowaniu decyduje lekarz po rozmowie z Tobą.

Lekarze, którzy mogą pomóc

Zobacz wszystkich

Najczęstsze pytania

Jaki poziom kwasu moczowego wskazuje na dnę?

Podwyższony poziom wspiera rozpoznanie, ale sam wynik nie wystarcza do stwierdzenia choroby. NICE przy podejrzeniu dny przyjmuje stężenie co najmniej 6 mg/dl jako wynik wspierający diagnozę.

Czy przy ataku dny kwas moczowy może być prawidłowy?

Tak. Podczas ostrego napadu stężenie może przejściowo się obniżyć, dlatego przy silnym podejrzeniu choroby badanie warto powtórzyć po ustąpieniu ataku.

Czy można pić kawę przy dnie moczanowej?

Sama dna moczanowa nie oznacza, że trzeba zrezygnować z kawy. Znaczenie ma ogólny sposób żywienia, nawodnienie oraz indywidualne choroby i przeciwwskazania.

Czy dna moczanowa jest uleczalna?

Chorobę można skutecznie kontrolować. Długotrwałe utrzymywanie odpowiednio niskiego poziomu kwasu moczowego pozwala ograniczyć napady i stopniowo zmniejszać złogi kryształów.

Źródła

  1. mp.pl/pacjent. Dna moczanowahttps://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/63788,dna-moczanowa (otwiera się w nowej karcie)
  2. NICE. Gout: diagnosis and management (NG219)https://www.nice.org.uk/guidance/ng219 (otwiera się w nowej karcie)
  3. NHS. Gouthttps://www.nhs.uk/conditions/gout/ (otwiera się w nowej karcie)
  4. American College of Rheumatology. Gout Clinical Practice Guidelineshttps://rheumatology.org/gout-guideline (otwiera się w nowej karcie)

Autor tekstu

Redaktorka medyczna i analityczka treści zdrowotnych.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Zasady redakcyjne