Co warto robić?
- kontrolować ciśnienie i cukier
- jeść dość białka
- ruszać się na miarę sił
- dbać o kości, jeśli zaleci to lekarz
Zespół Cushinga
Zespół Cushinga to objawy długotrwałego nadmiaru kortyzolu w organizmie, wynikającego z przyjmowania glikokortykosteroidów albo z nadmiernej produkcji hormonu. Typowe są przyrost masy ciała na brzuchu i twarzy, cienka skóra, siniaki, szerokie fioletowe rozstępy, osłabienie mięśni i nadciśnienie. Ustalenie przyczyny wymaga specjalistycznej diagnostyki hormonalnej.
Czym jest zespół Cushinga?
Zespół Cushinga to długotrwały nadmiar glikokortykosteroidów, głównie kortyzolu, hormonu nadnerczy. Wytwarza go sam organizm albo pochodzi z długo przyjmowanych leków sterydowych.
Objawy zespołu Cushinga
Rozwijają się zwykle stopniowo:
- Tycie na brzuchu i tułowiu, szczupłe ręce i nogi
- Okrągła, czerwona twarz, tłuszcz na karku
- Szerokie czerwono-fioletowe rozstępy
- Cienka skóra, siniaki, wolne gojenie ran
- Słabe mięśnie ud i ramion
- Nadciśnienie, wysoki cukier lub cukrzyca
- Osteoporoza i złamania
- Zaburzenia miesiączki, owłosienie u kobiet, spadek libido
- Gorszy nastrój, kłopoty ze snem
Sam wygląd nie wystarczy do rozpoznania. Liczy się kilka objawów naraz.
Najbardziej charakterystyczne objawy zespołu Cushinga
Bardziej typowe niż samo tycie są:
- Tłuszcz na tułowiuBrzuch, twarz i kark tyją, a ręce i nogi chudną przez zanik mięśni.
- Fioletowe rozstępy i siniakiSzerokie rozstępy na brzuchu, udach, piersiach lub ramionach.
- Osłabienie ud i ramionTrudno wstać z niskiego krzesła lub wejść po schodach.
- Ciśnienie i cukierRosną, u części chorych rozwija się cukrzyca.
Czym różni się zespół Cushinga od choroby Cushinga?
Zespół Cushinga to każdy przewlekły nadmiar kortyzolu. Choroba Cushinga to jedna z jego przyczyn, gruczolak przysadki wydzielający za dużo ACTH.
Skąd może pochodzić nadmiar kortyzolu?
Od źródła zależy leczenie.
Leki glikokortykosteroidowe
Najczęstsza przyczyna. Duże dawki przyjmowane długo, np. w chorobach zapalnych i płuc.
Przysadka
Gruczolak wydziela za dużo ACTH, które pobudza nadnercza.
Nadnercza
Guz nadnercza sam produkuje kortyzol. ACTH jest wtedy zwykle niskie.
Ektopowe ACTH
Rzadko ACTH wydziela guz poza przysadką, np. w klatce piersiowej.
Jak diagnozuje się zespół Cushinga?
Najpierw trzeba potwierdzić nadmiar kortyzolu, potem ustalić źródło.
-
Wywiad o objawach i stosowanych steroidach
Zmiany sylwetki, siniaki, nadciśnienie i glikokortykosteroidy w każdej postaci.
-
Potwierdzenie nadmiaru kortyzolu
Endokrynolog dobiera badania do sytuacji pacjenta. Może zlecić kilka z poniższych testów.
Kortyzol w ślinie — Późnowieczorny kortyzol
Wieczorem powinien być bardzo niski.
Kortyzol w moczu — Zbiórka moczu z 24 godzin
Zwykle więcej niż raz.
Test hamowania deksametazonem — Czy kortyzol się obniża?
Brak spadku przemawia za zespołem Cushinga.
-
ACTH: ustalenie źródła nadmiaru kortyzolu
Przysadka lub inne źródło ACTH czy nadnercza.
-
Badania obrazowe: rezonans lub tomografia
Dopiero po ustaleniu mechanizmu hormonalnego.
Jeden nieprawidłowy wynik kortyzolu nie wystarcza do rozpoznania. Testy dobiera endokrynolog.
Leczenie zespołu Cushinga
Celem jest prawidłowy kortyzol i usunięcie przyczyny.
Zespół Cushinga po steroidach
Lekarz stopniowo zmniejsza dawkę lub zmienia leczenie. Steroidów nie wolno odstawiać nagle.
Operacja przysadki
Zwykle przez nos i zatokę klinową.
Operacja nadnercza
Guz usuwa się razem z nadnerczem.
Leki obniżające kortyzol
Gdy operacja jest niemożliwa, nie pomogła w pełni lub trzeba szybko działać.
Radioterapia i inne metody
Radioterapia przysadki, a w ciężkiej, opornej chorobie usunięcie obu nadnerczy.
Gdy objawy szybko narastają, umów się pilnie na wizytę osobiście.
Jak zmienia się wygląd przy zespole Cushinga?
Twarz robi się okrągła i czerwona, tłuszcz zbiera się na karku i tułowiu, a kończyny zostają szczupłe. Podobny wygląd zdarza się też bez nadmiaru kortyzolu.
Jak wspierać organizm podczas leczenia zespołu Cushinga?
Styl życia nie usuwa przyczyny, ale ogranicza powikłania.
Czego lepiej unikać?
- odstawiania sterydów na własną rękę
- sterydów bez kontroli lekarza
- lekceważenia infekcji
- dużego wysiłku przy osteoporozie
Czy objawy zespołu Cushinga znikają po leczeniu?
Większość objawów słabnie po wyrównaniu kortyzolu, ale może to trwać wiele miesięcy. Osteoporoza czy choroby serca mogą wymagać dalszego leczenia.
Jaki lekarz zajmuje się zespołem Cushinga?
Przede wszystkim endokrynolog. Zależnie od przyczyny także neurochirurg, chirurg lub urolog, onkolog, diabetolog i kardiolog.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Lekarze, którzy mogą pomóc
Najczęstsze pytania
Czy zespół Cushinga powoduje tycie?
Tak. Tłuszcz odkłada się głównie na tułowiu, brzuchu, twarzy i karku.
Jak wygląda twarz przy zespole Cushinga?
Bywa okrągła, pełna i zaczerwieniona. Sam wygląd twarzy nie wystarcza do rozpoznania.
Jak wyglądają rozstępy w zespole Cushinga?
Są szerokie, czerwone lub fioletowe, zwykle na brzuchu, udach, piersiach i ramionach.
Czy zespół Cushinga i choroba Cushinga to to samo?
Nie. Choroba Cushinga to jedna z przyczyn zespołu Cushinga. Jej przyczyną jest gruczolak przysadki wydzielający ACTH.
Czy steroidy mogą powodować zespół Cushinga?
Tak. Długotrwałe przyjmowanie glikokortykosteroidów jest najczęstszą przyczyną. Nie odstawiaj ich jednak samodzielnie, tylko porozmawiaj z lekarzem.
Źródła
- NIDDK – Cushing's Syndromehttps://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/cushings-syndrome (otwiera się w nowej karcie)
- NHS – Cushing's syndromehttps://www.nhs.uk/conditions/cushings-syndrome/ (otwiera się w nowej karcie)
- Endocrine Society – Diagnosis of Cushing's Syndrome (clinical practice guideline)https://www.endocrine.org/clinical-practice-guidelines/diagnosis-of-cushing-syndrome (otwiera się w nowej karcie)
- Medycyna Praktyczna (mp.pl/pacjent) – Zespół Cushingahttps://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/78125,zespol-cushinga (otwiera się w nowej karcie)
