Co warto robić?
- utrzymywać prawidłową wagę
- trenować
- wysypiać się
- leczyć bezdech senny
- ograniczyć alkohol
- kontrolować ciśnienie, cukier i cholesterol
Andropauza
Andropauza to potoczna nazwa zmian, które mogą pojawiać się u mężczyzn z wiekiem, m.in. w związku ze stopniowym spadkiem testosteronu. W przeciwieństwie do menopauzy nie dochodzi do nagłego wygaśnięcia funkcji hormonalnej. Medycznie ważniejszy jest późny hipogonadyzm, czyli typowe objawy z potwierdzonym w badaniach niskim testosteronem.
Czym jest andropauza?
Andropauza to potoczna nazwa zmian, które mogą pojawiać się u mężczyzn z wiekiem. Testosteron spada stopniowo, nie nagle jak hormony w menopauzie, i nie u każdego daje objawy.
Gdy objawom towarzyszy potwierdzony niski testosteron, lekarz rozpoznaje późny hipogonadyzm.
Objawy andropauzy
Objawy mogą mieć wiele przyczyn. Dla niedoboru testosteronu najbardziej typowe są zaburzenia seksualne.
- Spadek libido
- Rzadsze poranne erekcje, zaburzenia erekcji
- Przewlekłe zmęczenie
- Słabsze mięśnie, więcej tkanki tłuszczowej
- Gorszy nastrój, koncentracja i sen
- Mniejsza gęstość kości
- Rzadziej uderzenia gorąca i poty
Jakie objawy andropauzy sugerują niedobór testosteronu?
Najważniejsze są objawy seksualne razem z potwierdzonym niskim testosteronem.
- LibidoTrwały spadek libido to jeden z częstszych objawów niedoboru.
- ErekcjaMniej spontanicznych i porannych erekcji. Zaburzenia erekcji mają też wiele innych przyczyn.
- Energia i mięśnieSłabsze mięśnie i mniejsza wydolność, ale podobnie działa np. niedokrwistość czy choroby tarczycy.
- Nastrój i koncentracjaObniżony nastrój i drażliwość też mogą mieć inne przyczyny.
W jakim wieku zaczyna się andropauza?
Nie ma jednego wieku. U wielu zdrowych mężczyzn testosteron nie spada do poziomu niedoboru, a wpływają na niego też waga, ruch, sen, choroby i leki. Dolegliwości po 40. czy 50. roku życia nie muszą oznaczać andropauzy.
Co może powodować spadek testosteronu?
Poza wiekiem znaczenie mają choroby i styl życia.
Otyłość i mała aktywność fizyczna
Cukrzyca typu 2 i zespół metaboliczny
Choroby przewlekłe
Choroby jąder, przysadki lub podwzgórza
Leki, zwłaszcza długo stosowane opioidy
Sterydy anaboliczne, np. na przyrost mięśni
Zaburzenia snu i bezdech senny
Co może być przyczyną niskiego testosteronu?
Lekarz ustala, czy problem dotyczy jąder, przysadki i podwzgórza, czy innej choroby.
- WiekSam wiek nie jest powodem do leczenia hormonalnego.
- OtyłośćCzęsta odwracalna przyczyna. Schudnięcie może poprawić wyniki.
- Hipogonadyzm wtórnyZaburzenie przysadki lub podwzgórza, które sterują jądrami. Wymaga szerszej diagnostyki hormonalnej.
Jak diagnozuje się andropauzę i niedobór testosteronu?
Potrzebne są typowe objawy i potwierdzony niedobór, a nie sam wiek czy jeden wynik.
| Badanie / ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|
| Wywiad | Objawy, choroby, leki Libido, erekcje, energia, nastrój, siła mięśni i sen. |
| Testosteron całkowity | Badanie rano Rano poziom jest najwyższy. Nieprawidłowy wynik powtarza się innego dnia. |
| SHBG i wolny testosteron | Gdy wynik jest niejasny Pomagają np. przy otyłości lub w starszym wieku. |
| LH i FSH | Gdzie jest przyczyna? Odróżniają problem z jądrami od zaburzeń przysadki lub podwzgórza. |
| Prolaktyna | Ocena przysadki W wybranych sytuacjach, z dalszą diagnostyką przysadki. |
Jeden niski wynik nie wystarcza do rozpoznania. Testosteron spada przejściowo np. w ostrej chorobie lub po nieprzespanej nocy.
Jak leczy się objawy andropauzy?
Leczenie zależy od przyczyny. Wiek sam w sobie nie jest wskazaniem do testosteronu.
- Zmiana stylu życiaSchudnięcie, trening siłowy i dobry sen, zwłaszcza przy nadwadze.
- Leczenie przyczynyGdy niski testosteron wiąże się z otyłością, bezdechem sennym, lekami lub inną chorobą.
- Terapia testosteronemPrzy objawach i powtarzalnie niskim testosteronie, po ocenie przeciwwskazań. Wymaga regularnych kontroli.
- Leczenie zaburzeń erekcjiNie zawsze wynikają z niedoboru testosteronu i często wymagają osobnej diagnostyki.
- Testosteron a płodnośćTestosteron z zewnątrz może hamować produkcję plemników. Jeśli planujesz dziecko, powiedz o tym lekarzowi przed leczeniem.
Kiedy można rozważyć terapię testosteronem?
Testosteron nie jest lekiem na zmęczenie ani na odmłodzenie.
Objawy
Zwłaszcza spadek libido i rzadsze spontaniczne erekcje.
Wyniki
Niedobór potwierdzony zwykle co najmniej dwa razy.
Przeciwwskazania
Lekarz ocenia m.in. serce, hematokryt i prostatę.
Kontrole
W trakcie leczenia testosteron, hematokryt i prostata.
Terapia testosteronem a prostata
Przed leczeniem lekarz ocenia prostatę i może zlecić PSA. Rozpoznany lub podejrzewany rak prostaty wymaga oceny specjalisty przed rozważeniem testosteronu. W trakcie terapii potrzebne są regularne kontrole.
Jak naturalnie wspierać testosteron w andropauzie?
Lepsze ogólne zdrowie może korzystnie wpływać na testosteron.
Czego lepiej unikać?
- testosteronu na własną rękę
- sterydów anabolicznych
- „boosterów testosteronu”
- przypisywania każdego zmęczenia hormonom
- leczenia po jednym wyniku
Andropauza a zaburzenia erekcji
Zaburzenia erekcji często mają inne przyczyny niż testosteron, np. miażdżycę, choroby serca, cukrzycę, nadciśnienie, otyłość, palenie, leki lub stres. Nowe problemy z erekcją to powód, by sprawdzić też serce, naczynia i metabolizm.
Kiedy objawy andropauzy wymagają konsultacji?
Gdy objawy trwają dłużej i utrudniają życie, zwłaszcza w tych sytuacjach.
- Trwały spadek libido
- Rzadsze poranne erekcje: lub zaburzenia erekcji.
- Coraz słabsze mięśnie
- Niewyjaśnione zmęczenie
- Utrata owłosienia: lub inne cechy niedoboru androgenów.
- Trudności z płodnością
- Niski testosteron w badaniu
Gdy objawy szybko narastają albo pojawiają się nowe, niewyjaśnione dolegliwości, umów się na wizytę osobiście.
Leczysz się już? Przedłuż e-receptę na swój lek
Wpisz jego nazwę. Lekarz na konsultacji online oceni, czy może wystawić e-receptę na kontynuację leczenia. Płacisz za konsultację: 55 zł, nie za receptę.
Konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty. Nowe objawy lub zmianę leczenia omów z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Czy andropauza występuje u każdego mężczyzny?
Nie. Testosteron z wiekiem może spadać, ale nie każdy mężczyzna ma objawowy niedobór.
Czy andropauza to męska menopauza?
Nie do końca. U mężczyzn nie dochodzi do nagłego wygaśnięcia funkcji hormonalnej i płodności.
Jak zbadać andropauzę?
Podstawą jest poranny testosteron całkowity. Niski wynik trzeba potwierdzić drugim badaniem.
Czy jeden niski testosteron oznacza hipogonadyzm?
Nie. Rozpoznanie wymaga typowych objawów i powtarzalnie niskiego testosteronu.
Czy schudnięcie może podnieść testosteron?
U części mężczyzn z nadwagą lub otyłością tak.
Źródła
- European Association of Urology – Male Hypogonadism (guidelines)https://uroweb.org/guidelines/sexual-and-reproductive-health/chapter/male-hypogonadism (otwiera się w nowej karcie)
- Endocrine Society – Testosterone Therapy in Men With Hypogonadismhttps://www.endocrine.org/clinical-practice-guidelines/testosterone-therapy (otwiera się w nowej karcie)
- NHS – The 'male menopause'https://www.nhs.uk/conditions/male-menopause/ (otwiera się w nowej karcie)
- pacjent.gov.pl – Andropauza: kiedy mężczyzna przekwitahttps://pacjent.gov.pl/aktualnosc/andropauza-kiedy-mezczyzna-przekwita (otwiera się w nowej karcie)
