W erze wszechobecnych mediów społecznościowych, nawet Boże Narodzenie staje się polem walki o uwagę i lajki. Współczesne społeczeństwo zmaga się z fenomenem FOMO, czyli lękiem przed przegapieniem czegoś istotnego, gdy nie jesteśmy online. FOMO – Fear of Missing Out – to zjawisko, które nie oszczędza nikogo, od nastolatków po pokolenie baby boomers. Czy święta mogą być czasem wyciszenia, czy jednak telefon pozostanie głównym towarzyszem wigilijnego stołu?
Przeczytaj również:
L4 online: opinie użytkowników o zdalnych zwolnieniach lekarskich
L4 na plecy: Wszystko, co musisz wiedzieć
Kortyzol na wysokim poziomie? Sprawdź, jak naturalnie obniżyć hormon stresu
Boże Narodzenie, zamiast być czasem relaksu i budowania relacji, coraz częściej przenosi się do świata wirtualnego. Dlaczego pijemy kawę przy choince, zamiast celebrować chwilę, zerkamy na smartfony? Jak wskazuje dr Kinga Stopczyńska z Uniwersytetu Łódzkiego, święta potęgują presję wynikającą z mediów społecznościowych.
Dlaczego pijemy kawę i od razu wrzucamy jej zdjęcie do sieci? To prosty mechanizm. Internet stał się przedłużeniem naszego życia, miejscem, gdzie codzienność zyskuje waloryzację przez lajki. W święta rośnie potrzeba pokazywania idealnych obrazów: dekoracji, prezentów, stołów. W efekcie pojawia się nieustanne porównywanie, a nasze życie offline wydaje się niepełne.
Phubbing – jak telefony psują świąteczną atmosferę?
Phubbing to zjawisko, które po cichu niszczy relacje. Nazwa pochodzi od połączenia słów „phone” i „snubbing”, oznaczając ignorowanie innych na rzecz telefonu. Święta, które powinny być czasem wspólnego spędzania czasu, często zmieniają się w festiwal scrollowania ekranów.
Dr Stopczyńska wskazuje, że problem dotyczy nie tylko młodzieży. Dorośli, którzy podczas pandemii odkryli komunikacyjne walory mediów społecznościowych, również wpadają w pułapkę FOMO. Gdy pojawia się powiadomienie, odruchowo sięgamy po telefon, ignorując obecność bliskich.
Eksperci coraz częściej określają FOMO mianem uzależnienia, które wpływa na wszystkie aspekty życia. Jak rozpoznać, że problem dotyczy także nas?
Według dr Stopczyńskiej, pierwszym sygnałem jest poranna rutyna. Jeśli zaraz po przebudzeniu sięgamy po telefon, by sprawdzić powiadomienia, możemy być uzależnieni. Osoby z FOMO czują przymus bycia na bieżąco, bo boją się, że ominie je coś ważnego.
Niestety, to uzależnienie często objawia się także w sytuacjach nagłych, takich jak wypadki. Zamiast wezwać pomoc, niektórzy najpierw nagrywają zdarzenie i wrzucają je do sieci. Taki impuls świadczy o utracie granic między światem realnym a wirtualnym.
Święta w social mediach – idealizacja czy presja?
Media społecznościowe w okresie świątecznym zalewają idealnymi obrazami. Piękne choinki, perfekcyjne prezenty, doskonałe dania – wszystko to tworzy presję, by nasze życie wyglądało równie idealnie.
Dr Stopczyńska podkreśla, że takie porównania mogą prowadzić do frustracji i poczucia niedoskonałości. Czy nasze święta naprawdę istnieją, jeśli nie udostępnimy ich w internecie? To pytanie warto sobie zadać, zanim zaczniemy dekorować stół z myślą o idealnym ujęciu na Instagramie.
Czy odcięcie od sieci w święta to dobry pomysł?
Czy można celebrować święta bez smartfona? Dr Stopczyńska uważa, że to trudne, ale możliwe. Kluczowe jest zachowanie równowagi. Media społecznościowe mogą być użyteczne – pozwalają komunikować się z bliskimi na odległość czy dzielić się radością z ważnych chwil. Problem pojawia się, gdy online przysłania offline.
Ekspertka sugeruje prosty sposób: udostępnij zdjęcia, ale później świadomie odłóż telefon i skoncentruj się na bliskich. Taka decyzja pozwala cieszyć się chwilą i budować prawdziwe relacje, bez presji wirtualnych oczekiwań.
Choć social media stały się częścią życia, warto pamiętać o zasadach kultury. Zdjęcia świąteczne publikowane w sieci powinny być wcześniej zaakceptowane przez osoby na nich widniejące. Filmiki czy kompromitujące sytuacje mogą być dla nas zabawne, ale niekoniecznie dla ich bohaterów.
Święta to czas bliskości i refleksji. Czy naprawdę chcemy, by nasze wspomnienia były definiowane przez lajki i zasięgi? Może warto na chwilę odłożyć smartfon i cieszyć się prawdziwym duchem Bożego Narodzenia.
Zjawisko FOMO nie jest wyłącznie problemem społecznym, lecz ma wyraźne podłoże neurobiologiczne. Stała potrzeba sprawdzania powiadomień aktywuje układ nagrody w mózgu, przede wszystkim struktury związane z dopaminą. Każde nowe polubienie, komentarz czy wiadomość działa jak mikro-nagroda, prowadząc do krótkotrwałego wzrostu pobudzenia i poprawy nastroju. W okresie świątecznym, gdy media społecznościowe są szczególnie intensywne, mechanizm ten ulega nasileniu.
Problem polega na tym, że częsta stymulacja dopaminowa obniża zdolność do regulacji emocji. Badania neuropsychologiczne wskazują, że osoby doświadczające silnego FOMO mają większą trudność z koncentracją, szybciej się irytują i gorzej tolerują nudę. Święta, które naturalnie sprzyjają wyciszeniu i refleksji, stają się dla takiego układu nerwowego wyzwaniem, ponieważ brak bodźców cyfrowych bywa odczuwany jako dyskomfort.
Psychologia społeczna od dawna opisuje mechanizm porównań społecznych jako jeden z kluczowych czynników wpływających na samoocenę. W okresie świątecznym mechanizm ten ulega intensyfikacji. Media społecznościowe prezentują wyidealizowane obrazy rodzinnych spotkań, perfekcyjnych wnętrz i obfitych stołów, które rzadko odzwierciedlają codzienną rzeczywistość.
Dla wielu osób skutkiem jest narastające poczucie niedopasowania i presji, by dorównać innym. Badania pokazują, że ekspozycja na idealizowane treści świąteczne koreluje ze wzrostem objawów obniżonego nastroju, szczególnie u osób z tendencją do perfekcjonizmu i lęku społecznego. Zamiast wzmacniać więzi, porównania te mogą prowadzić do poczucia samotności, nawet w gronie bliskich.
Relacje rodzinne wymagają obecności, zarówno fizycznej, jak i emocjonalnej. Stałe sięganie po telefon w trakcie rozmów, posiłków czy wspólnych rytuałów świątecznych obniża jakość kontaktu interpersonalnego. Psycholodzy wskazują, że nawet krótkie epizody phubbingu mogą być odbierane przez rozmówców jako sygnał braku zainteresowania lub odrzucenia.
Długofalowo takie zachowania osłabiają poczucie bliskości i bezpieczeństwa w relacjach. W okresie świąt, który często wiąże się z podwyższoną wrażliwością emocjonalną, skutki te są szczególnie dotkliwe. Zamiast regeneracji relacji rodzinnych, dochodzi do ich dalszego rozluźnienia, co może nasilać konflikty i poczucie emocjonalnego dystansu.
Coraz więcej badań wskazuje, że nawet krótkotrwałe ograniczenie korzystania z mediów społecznościowych może przynieść wymierne korzyści dla zdrowia psychicznego. Cyfrowy detoks, rozumiany jako świadome ograniczenie czasu online, sprzyja obniżeniu poziomu stresu, poprawie jakości snu oraz lepszej regulacji emocji.
W kontekście świąt nie chodzi o całkowite odcięcie się od technologii, lecz o odzyskanie kontroli nad uwagą. Osoby, które decydują się na wyznaczenie konkretnych momentów korzystania z telefonu, częściej deklarują większą satysfakcję ze spotkań rodzinnych i silniejsze poczucie obecności. Święta stają się wtedy realnym doświadczeniem, a nie jedynie tłem do tworzenia treści w mediach społecznościowych.
Źródła
American Psychological Association. Social media and mental health during holidays.
Frontiers in Psychology. The impact of smartphone use on interpersonal relationships and well-being.
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.
Jakie są skutki FOMO dla zdrowia psychicznego?
FOMO może prowadzić do zwiększonego stresu, lęku, a nawet depresji, wpływając negatywnie na ogólne samopoczucie.
Czy istnieją strategie radzenia sobie z FOMO podczas świąt?
Tak, pomocne mogą być techniki takie jak ograniczenie czasu spędzanego online, praktykowanie uważności oraz skupienie się na realnych relacjach z bliskimi.
W jaki sposób phubbing wpływa na relacje międzyludzkie?
Phubbing może osłabiać więzi, prowadzić do poczucia zaniedbania u rozmówcy i obniżać jakość komunikacji interpersonalnej.
Zobacz też:
Prosty formularz! Wybierz godzinę konsultacji i oczekuj na kontakt z lekarzem online
