Różyczka – objawy i leczenie

Różyczka to infekcja wirusowa, która atakuje głównie skórę i węzły chłonne. U dzieci różyczka jest zwykle łagodną chorobą. Natomiast niebezpieczna staje się dla kobiet w ciąży, ponieważ może powodować poważne problemy zdrowotne u ich dzieci. Infekcja może przenosić się z osoby na osobę poprzez drogę kropelkową. Oznacza to, że można zarazić się, jeśli dotkniesz ust, nosa lub oczu po dotknięciu czegoś, na którym znajdują się kropelki zarażonej osoby. Możesz również zachorować na różyczkę, dzieląc się jedzeniem lub napojami z kimś, kto jest zarażony.

Różyczka – objawy

Różyczka u dzieci zwykle przebiega łagodnie, z nielicznymi zauważalnymi objawami. W przypadku dzieci, u których występują objawy, pierwszym zazwyczaj jest czerwona wysypka. Wysypka na ogół w pierwszej kolejności pojawia się na twarzy, a następnie rozprzestrzenia się na resztę ciała i trwa około trzech dni. Inne objawy, które mogą wystąpić od 1 do 5 dni przed pojawieniem się wysypki, obejmują:

• stan podgorączkowy lub lekka gorączka,
• ból głowy,
• bóle palców, nadgarstków i kolan,
• podrażnione oko (zaczerwienienie lub obrzęk białka oka),
• ogólny dyskomfort,
• opuchnięte i powiększone węzły chłonne,
• kaszel,
• katar.

Większość dorosłych zakażonych różyczką zwykle ma łagodną chorobę z lekką gorączką, bólem gardła i wysypką, która, tak samo jak u dzieci, zaczyna się na twarzy i następnie rozprzestrzenia na resztę ciała. Około 25 do 50% osób zakażonych różyczką nie odczuwa żadnych objawów. Niektórzy przed pojawieniem się wysypki, mogą również odczuwać ból głowy, podrażnione oko i ogólny dyskomfort. 

Różyczka – przyczyny choroby

Różyczkę wywołuje wirus, który przechodzi z człowieka na człowieka. Może się rozprzestrzeniać, gdy zakażona osoba kaszle lub kicha, a także rozprzestrzeniać się poprzez bezpośredni kontakt z wydzielinami układu oddechowego osoby zakażonej, takimi jak śluz. Wirus może być również przenoszony przez krwiobieg z kobiet w ciąży na ich nienarodzone dzieci.

Osoba, która została zarażona wirusem wywołującym różyczkę, może zarażać innych przez tydzień do dwóch przed wystąpieniem wysypki, aż do około jednego lub dwóch tygodni po ustąpieniu wysypki. Zarażona osoba może rozprzestrzenić chorobę, zanim się zorientuje, że ją ma.

Różyczka występuje rzadko w wielu krajach, ponieważ większość dzieci otrzymuje szczepienia przeciwko zakażeniu w młodym wieku. Mimo to w niektórych częściach świata wirus jest nadal aktywny. Należy to rozważyć przed wyjazdem za granicę, zwłaszcza jeśli jesteś w ciąży.

Czy można zapobiegać różyczce?

Szczepionka przeciw różyczce chroni ludzi przed chorobą. Powszechne szczepienia są kluczem do zapobiegania rozprzestrzenianiu się wirusa i ochrony dzieci przed poważnymi problemami zdrowotnymi związanymi z zespołem różyczki wrodzonej. Obecnie większość zakażeń różyczką występuje u młodych, niezaszczepionych dorosłych, a nie u dzieci. W rzeczywistości eksperci twierdzą, że około 10% młodych dorosłych nie jest szczepionych przeciwko różyczce. 

Szczepionki przeciw różyczce nie należy podawać kobietom w ciąży ani kobiecie, która planuje zajść w ciążę w ciągu 1 miesiąca od jej otrzymania. Jeśli myślisz o zajściu w ciążę, upewnij się, że jesteś odporna na różyczkę poprzez badanie krwi lub dowód szczepienia. Jeśli nie masz odporności, zaszczep się co najmniej 1 miesiąc przed zajściem w ciążę. Kobiety, które już zaszły w ciąże a nie są zaszczepione, powinny unikać każdego chorego, a następnie zaszczepić się po urodzeniu dziecka, aby były odporne na ewentualne przyszłe ciąże.

Różyczka w ciąży – dlaczego stanowi tak duże zagrożenie?

Różyczka jest chorobą, która u większości dzieci i dorosłych przebiega łagodnie, jednak u kobiet w ciąży może mieć dramatyczne konsekwencje. Największe ryzyko dotyczy zakażenia w pierwszym trymestrze ciąży, szczególnie do 12. tygodnia. W tym okresie wirus różyczki może przenikać przez łożysko i infekować rozwijający się płód, prowadząc do tzw. zespołu różyczki wrodzonej. Szacuje się, że zakażenie we wczesnej ciąży wiąże się z ryzykiem ciężkich wad wrodzonych nawet u 80–90% płodów. Do najczęstszych powikłań należą wady serca, uszkodzenie narządu słuchu, wady wzroku, małogłowie oraz opóźnienie rozwoju psychoruchowego. W części przypadków zakażenie może prowadzić także do poronienia lub obumarcia płodu. Co istotne, u ciężarnej objawy różyczki mogą być bardzo łagodne lub wręcz niezauważalne, dlatego tak ważna jest wcześniejsza weryfikacja odporności oraz profilaktyka jeszcze przed planowaną ciążą.

Jak diagnozuje się różyczkę i czym różni się od innych chorób wysypkowych?

Rozpoznanie różyczki opiera się na połączeniu obrazu klinicznego oraz badań laboratoryjnych. Sama wysypka, choć charakterystyczna, nie zawsze pozwala na jednoznaczne rozpoznanie, ponieważ może przypominać inne choroby wirusowe wieku dziecięcego, takie jak odra, rumień zakaźny czy trzydniówka. Kluczową rolę odgrywają badania serologiczne z krwi, które wykrywają obecność swoistych przeciwciał IgM i IgG przeciwko wirusowi różyczki. Obecność przeciwciał IgM świadczy o świeżym zakażeniu, natomiast IgG potwierdzają odporność po przebytym zakażeniu lub szczepieniu. U kobiet w ciąży diagnostyka ma szczególne znaczenie i często obejmuje powtarzane badania kontrolne. W praktyce klinicznej ważne jest również różnicowanie różyczki z innymi przyczynami powiększenia węzłów chłonnych i wysypki, zwłaszcza gdy objawy są nietypowe lub przebieg choroby odbiega od klasycznego schematu.

Jak wygląda leczenie różyczki i kiedy konieczna jest konsultacja lekarska?

Nie istnieje leczenie przyczynowe różyczki, ponieważ jest to infekcja wirusowa, dlatego terapia ma charakter objawowy. U dzieci i dorosłych bez czynników ryzyka leczenie polega głównie na odpoczynku, odpowiednim nawodnieniu oraz łagodzeniu dolegliwości, takich jak gorączka czy bóle stawów. W razie potrzeby stosuje się leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe dostosowane do wieku pacjenta. Antybiotyki nie są skuteczne i nie powinny być stosowane. Bezwzględnej konsultacji lekarskiej wymagają kobiety w ciąży, osoby z obniżoną odpornością oraz pacjenci, u których objawy są nasilone lub utrzymują się dłużej niż kilka dni. W przypadku podejrzenia różyczki u ciężarnej niezbędna jest szybka diagnostyka oraz dalsze prowadzenie pod opieką specjalisty. Kluczowym elementem postępowania pozostaje profilaktyka, czyli szczepienia ochronne, które w skali populacyjnej skutecznie ograniczają występowanie choroby i chronią najbardziej narażone grupy. 

Źródła:

1. https://www.cdc.gov/rubella/about/symptoms.html
2. khttps://kidshealth.org/en/parents/german-measles.html
3. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/rubella/symptoms-causes/syc-20377310

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. Treść została opracowana na podstawie aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępnych wytycznych i publikacji naukowych.